ŞİRKET E-TİCARET AJANS FİNANS
Hemen Başla
Hizmetler
FiyatlarHakkımızdaİletişim Giriş Yap Hemen Başla
Blog
LEHTAR ŞİRKET

Şirket Ana Sözleşmesi Örneği: Madde Madde Taslak ve Amaç-Konu Örnekleri

Şirket ana sözleşmesinin hangi maddelerden oluştuğunu, örnek madde metinleriyle ve sektörlere göre amaç-konu örnekleriyle anlatıyoruz. Limited ve anonim şirket farklarını, MERSİS'te hazırlama ve onay adımlarını da özetliyoruz.

LEHTAR Şirket 9 dk okuma

Şirket ana sözleşmesi örneği arayan girişimcilerin çoğu aslında aynı soruyu soruyor: Bu belgede hangi maddeler olmalı ve her madde nasıl yazılır? Kısaca, ana sözleşmede şirketin unvanı, merkezi, amaç ve konusu, sermayesi ve payları, yönetim ve temsil biçimi, genel kurul ve ilan kuralları yer alır. Aşağıda bu maddeleri tek tek açıklıyor, uyarlayabileceğiniz genel bir taslak ve sektörlere göre amaç-konu örnekleri paylaşıyoruz.

Bu yazıdaki metinler genel bilgilendirme amaçlıdır. Şirketinizin ortaklık yapısı, sektörü ve hedeflerine göre maddelerin değişmesi gerekebilir; özel durumlar için profesyonel hukuki destek almanız yararlı olur.

Şirket ana sözleşmesi nedir ve hangi şirketlerde gerekir?

Ana sözleşme, sermaye şirketinin kuruluşunu, işleyişini ve ortaklar arasındaki temel ilişkiyi düzenleyen kurucu belgedir. Şirketin kimliği bu belgeyle tanımlanır; ticaret siciline tescil edilir ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde ilan edilerek herkese açık hâle gelir.

Günlük dilde hepsine ana sözleşme dense de 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu terimleri biraz farklıdır:

  • Anonim şirkette belgenin resmî adı esas sözleşmedir.
  • Limited şirkette kanun şirket sözleşmesi ifadesini kullanır.
  • Kolektif ve komandit şirketlerde de şirket sözleşmesi hazırlanır; ancak bu türler bugün daha az tercih edilir.
  • Şahıs şirketinde (ferdi işletme) ayrı bir tüzel kişilik olmadığı için ana sözleşme yoktur; kayıt işlemleri işletme sahibinin adına yürür.
Şirket türü Belgenin adı Ana sözleşme gerekir mi?
Şahıs şirketi — Hayır
Limited şirket Şirket sözleşmesi Evet
Anonim şirket Esas sözleşme Evet
Kolektif / komandit şirket Şirket sözleşmesi Evet

Hangi türün size uygun olduğuna henüz karar vermediyseniz, şirket türleri ve farkları yazımız ana sözleşmeye geçmeden önce iyi bir başlangıç noktası olur.

Ana sözleşmede bulunması gereken temel maddeler

Türk Ticaret Kanunu, limited ve anonim şirketler için ana sözleşmede mutlaka yer alması gereken unsurları sayar. Bunlar eksikse sicil müdürlüğü tescil başvurusunu kabul etmez. Genel hatlarıyla zorunlu ve yaygın maddeler şunlardır:

  1. Kuruluş ve kurucular: Ortakların ad-soyadı ya da unvanı, uyruğu ve adresi.
  2. Ticaret unvanı: Şirketin tam adı ve türünü gösteren ek.
  3. Merkez: Şirketin bulunduğu il ve ilçe.
  4. Amaç ve konu: Şirketin hangi faaliyetleri yürüteceği.
  5. Süre: Belirli bir süre ya da süresiz.
  6. Sermaye ve paylar: Sermaye tutarı, payların sayısı, itibari değeri ve ödeme şekli.
  7. Yönetim ve temsil: Limitedde müdür(ler), anonimde yönetim kurulu; şirketi kimin, nasıl temsil edeceği.
  8. Genel kurul: Toplantı ve karar kuralları.
  9. Hesap dönemi ve kâr dağıtımı: Hesap yılı, yedek akçe ve kârın paylaştırılması.
  10. İlanlar: Şirkete ait ilanların nerede ve nasıl yapılacağı.

Bu çekirdek maddelerin dışında ortaklar; pay devri kısıtlamaları, önalım hakkı, ek ödeme yükümlülüğü, rekabet yasağı gibi isteğe bağlı hükümler de ekleyebilir. İsteğe bağlı hükümler şirket büyüdüğünde ya da ortaklar arasında anlaşmazlık çıktığında belirleyici olabildiği için ilk taslakta üzerinde düşünmeye değer.

Şirket ana sözleşmesi örneği: madde madde taslak

Aşağıdaki taslak, limited şirket yapısı esas alınarak hazırlanmış genel bir örnektir. Köşeli parantez içindeki alanları kendi bilgilerinizle doldurmanız gerekir. Anonim şirket için yönetim ve organlara ilişkin maddeler farklılaşır; bu farkları bir sonraki bölümlerde özetliyoruz.

Kuruluş

Aşağıda adları, uyrukları ve adresleri yazılı kurucular arasında, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre bir limited şirket kurulmuştur. [Kurucu adı-soyadı, uyruğu, adresi]

Ticaret unvanı

Şirketin unvanı [Seçilen Ad] [Faaliyet Alanı] Limited Şirketi'dir.

Unvanda şirket türünü gösteren ifadenin yer alması zorunludur. Kısaltmanın nasıl yazılacağı merak ediliyorsa limited şirket kısaltması yazımızda ayrıntıları bulabilirsiniz. Unvanın başka bir şirketinkiyle aynı ya da ayırt edilemeyecek kadar benzer olmaması gerekir; bu kontrol başvuru sırasında yapılır.

Merkez

Şirketin merkezi [İl] ili, [İlçe] ilçesidir. Adresi [açık adres]'dir. Adres değişikliğinde yeni adres ticaret siciline tescil ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde ilan ettirilir.

Fiziksel ofisiniz yoksa yasal iş adresi olarak sanal ofis kullanmak mümkündür; sanal ofis seçenekleri sayfamızda bu yolu inceleyebilirsiniz.

Amaç ve konu

Şirketin başlıca amaç ve konuları şunlardır: [Faaliyet 1], [Faaliyet 2], [Faaliyet 3]... Şirket, amaç ve konusunu gerçekleştirmek için gerekli her türlü taşınır ve taşınmaz malı edinebilir, kiralayabilir, devredebilir; ilgili mevzuata uygun olarak gerekli izin ve ruhsatları alabilir.

Bu madde en çok uğraştıran bölümdür; aşağıda ayrı bir başlıkta örneklerle ele alıyoruz.

Süre

Şirketin süresi sınırsızdır.

Sermaye ve paylar

Şirketin sermayesi [sermaye tutarı] değerindedir. Bu sermaye, her biri [pay itibari değeri] değerinde [pay adedi] paya bölünmüştür. Paylar ortaklar tarafından aşağıdaki şekilde taahhüt edilmiştir: [Ortak adı – pay adedi – sermaye tutarı]. Taahhüt edilen sermayenin ödenme şekli ve süresi kanun hükümlerine uygun olarak belirlenir.

Asgari sermaye tutarı ve ödeme kuralları zaman içinde değişebildiği için güncel bilgiyi Ticaret Bakanlığı kaynaklarından kontrol etmeniz önemlidir. Ayni sermaye (araç, makine, gayrimenkul gibi) konuluyorsa değerleme ve ek belgeler gerekir.

Yönetim ve temsil

Şirketin işleri ve yönetimi, genel kurul tarafından seçilecek bir veya birden fazla müdür tarafından yürütülür. Aksi kararlaştırılmadıkça müdürler [süre] için seçilir. Şirket müdürü olarak [ad-soyad] [süre] süreyle seçilmiştir. Şirket unvanı altında düzenlenecek belgelerin geçerli olması için müdürün imzası yeterlidir.

Birden fazla müdür varsa münferit (tek başına) mı yoksa müşterek (birlikte) mi imza yetkisi olacağını açıkça yazmak, ileride yaşanabilecek temsil sorunlarını önler.

Genel kurul, hesap dönemi, kâr ve ilanlar

Genel kurul, olağan ve olağanüstü olarak toplanır. Olağan toplantı her hesap dönemi sonundan itibaren kanunda öngörülen süre içinde yapılır.

Şirketin hesap yılı Ocak ayının birinci gününden başlar ve Aralık ayının otuz birinci günü sona erer.

Şirketin net dönem kârı, kanuni yedek akçe ayrıldıktan sonra genel kurul kararına göre dağıtılır.

Şirkete ait ilanlar, kanunun öngördüğü şekilde Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde ve şirketin internet sitesinde yapılır.

Şirket ana sözleşmesi amaç ve konu örnekleri

Amaç ve konu maddesi, şirketin ne iş yapacağını resmî olarak tanımlar. Bu madde vergi dairesi kaydında seçilecek faaliyet kodlarıyla, banka hesabı açılışında sorulan sorularla ve bazı sektörlerde izin-ruhsat süreçleriyle doğrudan ilişkilidir. Maddeyi yazarken şu ilkeler işinizi kolaylaştırır:

  • Ana faaliyeti başa yazın. Şirketin asıl gelir kaynağı olacak iş ilk sırada yer alsın.
  • Somut olun. Her türlü ticaret gibi belirsiz ifadeler yerine ürün veya hizmet grubunu adlandırın.
  • Makul genişlikte tutun. Yakın gelecekte yapmayı planladığınız işleri ekleyin; alakasız onlarca faaliyet eklemek hem okunurluğu bozar hem de bazı kurumlarda ek soru doğurabilir.
  • Faaliyet kodlarıyla uyumlu yazın. Konu maddesindeki işler ile seçeceğiniz NACE kodları birbirini desteklemelidir.
  • İzne tabi faaliyetlere dikkat edin. Bazı alanlarda (örneğin finans, sağlık, eğitim, özel güvenlik, enerji gibi) ek mevzuat ve özel izinler devreye girer; bu konuları ilgili kurumdan doğrulayın.

Aşağıdaki örnek ifadeler, farklı sektörler için başlangıç noktası olarak uyarlanabilir:

E-ticaret: İnternet ve diğer elektronik ortamlar üzerinden giyim, aksesuar, ev ürünleri ve benzeri tüketim mallarının perakende ve toptan satışını yapmak; bu amaçla internet sitesi ve mobil uygulama kurmak, işletmek; pazaryerlerinde mağaza açmak; ürünlerin depolanması, paketlenmesi ve sevkiyatını organize etmek. Doğru faaliyet kodunu seçmek için e-ticaret NACE kodu rehberimize göz atabilirsiniz.

Yazılım ve bilişim: Bilgisayar yazılımları, mobil uygulamalar ve web tabanlı sistemler geliştirmek, satmak, kiralamak ve lisanslamak; bilgi teknolojileri alanında danışmanlık, kurulum, bakım ve destek hizmetleri vermek; bulut tabanlı hizmetler sunmak.

Danışmanlık: İşletmelere yönetim, organizasyon, pazarlama ve iş geliştirme konularında danışmanlık hizmeti vermek; eğitim programları ve seminerler düzenlemek; bu konularda rapor ve proje hazırlamak. (Kanunla belirli meslek mensuplarına ayrılmış hizmetler bu kapsama alınmamalıdır.)

Gıda ve restoran: Lokanta, kafe ve benzeri yeme-içme işletmeleri açmak ve işletmek; paket servis ve catering hizmeti vermek; gıda ürünlerinin alımını, satımını ve dağıtımını yapmak.

İnşaat: Konut, işyeri ve her türlü yapının inşaatını, tadilatını ve restorasyonunu yapmak; kat karşılığı inşaat işleri üstlenmek; inşaat malzemelerinin alım-satımını yapmak.

İthalat-ihracat: [Ürün grubu] ürünlerinin ithalatını, ihracatını, toptan ve perakende satışını yapmak; dış ticaret işlemleri için gerekli gümrük, lojistik ve depolama süreçlerini organize etmek.

Amaç ve konu maddesine genellikle şirketin bu faaliyetleri yürütebilmek için taşınmaz edinebileceği, kredi kullanabileceği, teminat verebileceği gibi destekleyici yetkiler de eklenir. Kâr amacı gütmeyen bağış ve yardımlara ilişkin bir hüküm konulacaksa sınırlarının belirlenmesi önerilir.

Limited ve anonim şirket ana sözleşmesi arasındaki farklar

İki tür için ana sözleşmenin iskeleti benzerdir; asıl farklar yönetim organları, paylar ve ortaklık yapısındadır.

Konu Limited şirket Anonim şirket
Belgenin adı Şirket sözleşmesi Esas sözleşme
Yönetim organı Müdür veya müdürler kurulu Yönetim kurulu
Ortak sayısı Bir kişiyle kurulabilir, üst sınır vardır Bir kişiyle kurulabilir, üst sınır yoktur
Pay devri Genellikle genel kurul onayı ve noter onaylı devir sözleşmesi gerekir Paylar daha kolay devredilebilir; esas sözleşmeyle sınırlama getirilebilir
Pay senedi Paylar senede bağlanmaz Pay senedi çıkarılabilir
Kayıtlı sermaye ve halka arz Uygun değildir Esas sözleşmede düzenlenebilir
Kamu borçlarından sorumluluk Ortakların payları oranında sorumluluğu gündeme gelebilir Kural olarak şirket sorumludur; yöneticilerin durumu ayrıca değerlendirilir

Anonim şirkette esas sözleşme ayrıca yönetim kurulunun üye sayısını ve görev süresini, pay gruplarını ve imtiyazlı payları, varsa denetçiye ilişkin hükümleri de içerebilir. Kuruluş adımlarını ayrıntılı görmek isterseniz anonim şirket kuruluş adımları yazımız bu konuya odaklanıyor.

Ana sözleşme nasıl hazırlanır ve onaylanır?

Günümüzde ana sözleşmenin büyük kısmı MERSİS (Merkezi Sicil Kayıt Sistemi) üzerinden elektronik ortamda hazırlanır. Süreç genel olarak şöyle ilerler:

  1. Ön hazırlık: Şirket türü, unvan, merkez, sermaye, ortaklık payları, müdür veya yönetim kurulu üyeleri ve faaliyet konuları netleştirilir.
  2. MERSİS'te taslak oluşturma: Sistem, Bakanlığın hazırladığı tip (standart) sözleşme metinlerini sunar. Kurucular bu metni kullanabilir ya da kendi hazırladıkları serbest metinle ilerleyebilir.
  3. Kontrol ve ön onay: Başvuru, ilgili ticaret sicili müdürlüğü tarafından incelenir; eksik veya hatalı maddeler varsa düzeltme istenir.
  4. İmza: Kurucuların imzaları, ticaret sicili müdürlüğünde yetkili personel önünde ya da noterde onaylatılır.
  5. Tescil ve ilan: Ana sözleşme tescil edilir ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde yayımlanır. Bu aşamadan sonra şirket tüzel kişilik kazanır.

Tip sözleşme, standart bir yapı kurmak isteyenler için hızlı ve hata riski düşük bir yoldur. Ancak özel pay devri kuralları, imtiyazlar ya da ayrıntılı yönetim düzenlemeleri istiyorsanız serbest metin daha uygun olabilir. Limited şirkette bu adımların tamamını limited şirket kuruluşu ve MERSİS adımları yazımızda ayrıntılı anlattık.

Ana sözleşmeyi hazırlarken hangi belgenin eksik olduğunu, hangi adımın sizi beklediğini tek yerden görmek isterseniz şirket kuruluş danışmanlığı hizmetimiz süreci düzenli ilerletmenize yardımcı olur. Paketlerin kapsamını ve güncel ücretleri merak ediyorsanız paketler ve fiyatlar sayfamıza bakabilirsiniz.

Sık yapılan hatalar ve ana sözleşme değişikliği

Ana sözleşme kuruluştan sonra da değiştirilebilir; fakat her değişiklik genel kurul kararı, tescil ve ilan gerektirir. Bu nedenle ilk metni dikkatli hazırlamak zaman kazandırır. Sık karşılaşılan hatalar şunlardır:

  • Amaç ve konuyu fazla dar yazmak: Kısa süre sonra eklenecek bir faaliyet için değişiklik süreci başlatmak zorunda kalabilirsiniz.
  • Amaç ve konuyu gereğinden geniş yazmak: Alakasız faaliyetler, banka ve diğer kurumlarla yürüyen işlemlerde ek açıklama istenmesine yol açabilir.
  • Temsil yetkisini belirsiz bırakmak: Birden fazla müdür veya yönetim kurulu üyesi varsa imza yetkisinin nasıl kullanılacağı açıkça yazılmalıdır.
  • Pay devri kurallarını düşünmemek: Ortaklardan biri ayrılmak istediğinde önalım hakkı gibi düzenlemeler sorunları azaltır.
  • Unvan ile faaliyet uyumsuzluğu: Unvanda yer alan faaliyet ifadesinin amaç ve konu maddesinde karşılığı olmalıdır.
  • Güncel olmayan örnek kullanmak: İnternette bulunan eski metinler, değişmiş sermaye kurallarını veya güncel olmayan ifadeleri içerebilir.

Değişiklik gerektiğinde, değiştirilecek maddelerin eski ve yeni hâlini gösteren bir tadil metni hazırlanır, genel kurulda karara bağlanır ve sicil müdürlüğüne başvurulur. Sermaye artırımı, merkez nakli veya unvan değişikliği gibi işlemler bu yolla yapılır.

Sonuç

Şirket ana sözleşmesi, şirketinizin unvanından yönetim biçimine kadar temel kurallarını belirleyen belgedir; iyi bir örnekten yola çıkmak işinizi kolaylaştırır, ancak maddeleri kendi ortaklık yapınıza ve faaliyetinize göre uyarlamak gerekir. Amaç ve konu maddesini faaliyet kodlarıyla uyumlu, temsil ve pay devri hükümlerini açık yazmak ileride değişiklik ihtiyacını azaltır. Ana sözleşmenizi hazırlarken adımları tek yerden izlemek için şirket kuruluş danışmanlığı hizmetimizi inceleyebilirsiniz.

SIKÇA SORULAN SORULAR

Merak edilenler

Hazır tip ana sözleşmeyi kullanmak zorunlu mu?

Hayır, zorunlu değildir. MERSİS'te sunulan tip sözleşme standart yapıdaki şirketler için pratik ve hata riski düşük bir seçenektir. Ancak pay devri kısıtlamaları, imtiyazlı paylar ya da ayrıntılı yönetim kuralları gibi özel düzenlemeler istiyorsanız kendi hazırladığınız serbest metni kullanabilirsiniz. Serbest metinde zorunlu unsurların eksiksiz yer alması ve kanuna aykırı hüküm bulunmaması gerekir; sicil müdürlüğü bu kontrolü başvuru sırasında yapar.

Mevcut bir şirketin ana sözleşmesini nasıl görebilirim?

Sermaye şirketlerinin ana sözleşmeleri ve sonraki değişiklikleri Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde ilan edilir. Bu nedenle ilgili şirketin unvanı veya sicil bilgileriyle gazete arşivinde arama yaparak kuruluş ilanına ve tadil metinlerine ulaşabilirsiniz. Ayrıca şirketin kayıtlı olduğu ticaret sicili müdürlüğünden de bilgi talep edilebilir. Başka bir şirketin metnini örnek alırken onu kendi yapınıza göre uyarlamayı unutmayın.

Ana sözleşmedeki amaç ve konu dışında faaliyet yapılabilir mi?

Türk Ticaret Kanunu ile şirketin konusu dışındaki işlemlerinin kendiliğinden geçersiz sayılması yaklaşımı büyük ölçüde terk edilmiştir. Yine de amaç ve konu maddesi; vergi kaydı, faaliyet kodları, banka işlemleri ve bazı izin-ruhsat süreçleri açısından önemlidir. Yeni bir faaliyete düzenli olarak başlayacaksanız ana sözleşmeyi güncellemek en sağlıklı yoldur. Kişisel durumunuz için profesyonel destek almanız önerilir.

Ana sözleşme imzaları noterde mi atılmalı?

Kurucuların ana sözleşmedeki imzalarının onaylanması gerekir. Bu onay, ticaret sicili müdürlüğünde yetkili personel önünde ya da noterde yapılabilir. Hangi yolun daha uygun olduğu, kurucuların bulunduğu yere ve başvurunun nasıl yürütüldüğüne göre değişebilir. Yabancı uyruklu ortakların imza ve belge süreçlerinde ek gereklilikler olabileceğinden ilgili sicil müdürlüğünden güncel bilgiyi teyit etmeniz faydalı olur.

Şahıs şirketi için ana sözleşme hazırlamak gerekir mi?

Hayır. Şahıs şirketi, sahibinden ayrı bir tüzel kişiliğe sahip olmadığı için ana sözleşme hazırlanmaz. İşletme, sahibinin adına vergi dairesine ve gerekiyorsa ticaret siciline veya esnaf odasına kaydedilir. Ana sözleşme; limited, anonim, kolektif ve komandit gibi şirket türlerinde gereklidir. Ortaklı bir yapı kurmayı ya da sorumluluğu şirket varlığıyla sınırlamayı düşünüyorsanız sermaye şirketi türlerini değerlendirebilirsiniz.

BLOG

İlgili yazılar

Tüm yazılar →
8 dk okuma

Elektronik Ana Sözleşme Örneği: MERSİS'te Madde Yapısı ve Taslak

Elektronik ana sözleşme, MERSİS'e girdiğiniz bilgilerle oluşan şirket sözleşmesidir. Bu yazıda limited ve anonim şirket için madde yapısını, örnek taslak metinleri ve hazırlarken dikkat edilecek noktaları bulacaksınız.

9 dk okuma

Şirket Nasıl Açılır? Şahıs, Limited ve Anonim Şirket İçin Adımlar

Şirket açmak; tür seçimi, faaliyet ve adres kararları, resmî kayıt ve tescil sonrası ilk yükümlülüklerden oluşan bir süreçtir. Bu yazı şahıs ve sermaye şirketleri için yolu ayrı ayrı anlatır, açılıştan sonraki ilk haftalara da ışık tutar.

LEHTAR ŞİRKET

Şirketinizi kurmaya hazır mısınız?

Kuruluş adımlarını, belgeleri ve süreci tek panelden takip edin.