Elektronik ana sözleşme örneği, MERSİS üzerinde doldurduğunuz bilgilerin sistemdeki standart (tip) metne yerleştirilmesiyle oluşan şirket sözleşmesinin nasıl göründüğünü gösteren bir taslaktır. Limited ve anonim şirket kuruluşunda ana sözleşme bugün büyük ölçüde elektronik ortamda hazırlanır. Unvan, merkez, amaç ve konu, sermaye, ortaklar ve yönetim bilgilerini siz girersiniz, sistem bunları maddelere dönüştürür. Aşağıda bu belgenin madde yapısını, örnek madde metinlerini ve hazırlarken sık yapılan hataları bulacaksınız.
Elektronik ana sözleşme nedir, kâğıt sözleşmeden farkı ne?
Türk Ticaret Kanunu'nda bu belgenin adı esas sözleşmedir. Günlük kullanımda "ana sözleşme" ya da "şirket sözleşmesi" de denir. Şirketin unvanını, merkezini, faaliyet alanını, sermayesini ve nasıl yönetileceğini belirleyen temel belgedir. Tescil edildikten sonra şirketle ilişki kuran herkes için bağlayıcı bir çerçeve oluşturur.
"Elektronik" nitelemesi, sözleşmenin Ticaret Bakanlığı'nın Merkezi Sicil Kayıt Sistemi (MERSİS) üzerinde hazırlanmasını anlatır. Eskiden kurucular metni kendileri yazar, çıktısını alıp imzalatırdı. Elektronik yöntemde ise:
- Bilgiler yapılandırılmış alanlara tek tek girilir (ortak bilgileri, pay oranları, müdür ya da yönetim kurulu üyeleri gibi).
- Sistem bu bilgileri standart madde kalıplarına yerleştirir ve taslağı otomatik oluşturur.
- Taslak bir başvuru numarasıyla kaydedilir. İlgili ticaret sicil müdürlüğü bu numara üzerinden inceleme yapar.
- Kurucular onaylanan metni imzalar. İmza işlemi genellikle ticaret sicil müdürlüğü yetkilisi huzurunda yapılır. Güncel uygulamayı başvuracağınız müdürlükten teyit etmeniz iyi olur.
Bu yöntemin pratik faydası, bilgi tutarsızlıklarını azaltmasıdır. Ortak adı, kimlik numarası ya da sermaye dağılımı sözleşmenin her yerinde aynı kaynaktan geldiği için elle yazımdan doğan hatalar daha az görülür.
Tip sözleşme ile özel madde arasındaki fark
MERSİS'teki tip sözleşme, Bakanlığın hazırladığı standart metindir. Kurucular bunun üzerine kendi ihtiyaçlarına göre ek ya da farklı maddeler yazabilir. İkisinin karşılaştırması şöyledir:
| Özellik | Tip (standart) madde | Özel / ek madde |
|---|---|---|
| Metni kim hazırlar? | Sistem, girilen bilgilere göre | Kurucular kendi ifadeleriyle |
| İnceleme süreci | Genellikle daha az düzeltme ister | Müdürlük mevzuata uygunluğunu ayrıca değerlendirir |
| Esneklik | Sınırlı, kalıp dışına çıkılmaz | Pay devri, temsil, kâr dağıtımı gibi konularda esnek |
| Risk | Şirkete özgü ihtiyaçları karşılamayabilir | Kanunun emredici hükümlerine aykırılık riski taşır |
| Uygun durum | Basit ortaklık yapıları | Çok ortaklı, yatırımcılı ya da aile şirketleri |
Elektronik ana sözleşme hangi adımlarla oluşturulur?
MERSİS ekran adları zaman içinde değişebilir. Yine de akış genel olarak şu sırayı izler:
- Sisteme giriş: Kurucu ya da yetkilendirdiği kişi e-Devlet kimlik doğrulamasıyla MERSİS üzerinden oturum açar.
- Şirket türünün seçilmesi: Limited, anonim ya da diğer türlerden biri seçilir. Madde kalıpları bu seçime göre değişir.
- Unvan girişi: Şirket unvanı yazılır ve benzer unvan kontrolü yapılır.
- Merkez adresi: Şirketin merkezinin bulunacağı il, ilçe ve adres girilir.
- Amaç ve konu: Faaliyet alanları yazılır ve faaliyet kodu (NACE) seçilir. Bu iki alanın uyumlu olması beklenir.
- Sermaye ve paylar: Toplam sermaye, pay sayısı, payların ortaklara dağılımı ve ödeme şekli belirtilir.
- Ortak ve organ bilgileri: Ortakların kimlik bilgileri, müdürler ya da yönetim kurulu üyeleri ve görev süreleri girilir.
- Önizleme ve kontrol: Sistem taslak metni gösterir. Maddeler bu aşamada dikkatle okunmalıdır.
- Başvurunun kaydedilmesi: Başvuru numarası alınır ve gerekli belgelerle müdürlüğe başvurulur.
- İnceleme ve imza: Müdürlük düzeltme isteyebilir. Onaylanan metin kurucular tarafından imzalanır ve tescil süreci başlar.
Başvuru ekranlarının ayrıntısını ve sık görülen hataları MERSİS'ten şirket kuruluşu rehberimizde ayrıca anlattık.
Limited şirket için elektronik ana sözleşme örneği
MERSİS'in limited şirket için ürettiği metin genellikle aşağıdaki başlıklardan oluşur. Köşeli parantez içindeki alanlar sizin girdiğiniz bilgilerle dolar. Bu örnek metnin yapısını göstermek içindir, resmî bir şablon değildir. Kesin ifade her zaman MERSİS'te oluşturulan taslaktır.
Madde 1 – Kuruluş: Aşağıda adları, soyadları, uyrukları ve yerleşim yerleri yazılı kurucular arasında Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre bir limited şirket kurulmuştur. [Ortak bilgileri sistemden otomatik gelir.]
Madde 2 – Şirketin Unvanı: Şirketin unvanı [Unvan] Limited Şirketi'dir.
Madde 3 – Amaç ve Konu: Şirketin başlıca amaç ve konusu şunlardır: [Faaliyet alanları madde madde]
Madde 4 – Şirketin Merkezi: Şirketin merkezi [İl] ili [İlçe] ilçesidir. Adresi [Açık adres]'tir.
Madde 5 – Süre: Şirket [süresiz / belirli süreli] olarak kurulmuştur.
Madde 6 – Sermaye: Şirketin sermayesi [tutar] olup her biri [itibari değer] değerinde [adet] paya ayrılmıştır. Payların ortaklar arasındaki dağılımı ve ödeme şekli [sistemdeki tabloya göre] belirlenmiştir.
Madde 7 – Şirketin Yönetimi ve Temsili: Şirketin işleri ve yönetimi genel kurul tarafından seçilecek [bir veya birden fazla] müdür tarafından yürütülür. [Müdür adı] [süre] için müdür olarak seçilmiştir. Şirketi [münferit / müşterek] imza ile temsile yetkilidir.
Madde 8 – Genel Kurul: Genel kurul toplantılarında kanun hükümleri uygulanır.
Madde 9 – Kanuni Hükümler: Bu sözleşmede bulunmayan konularda Türk Ticaret Kanunu hükümleri uygulanır.
Limited şirkette en çok düzeltme istenen bölümler genellikle amaç-konu ile yönetim-temsil maddeleridir. Temsil şeklinin (tek imza mı, çift imza mı) şirketin günlük işleyişine uygun seçilmesi, ileride banka ve resmî kurum işlemlerinde yaşanabilecek sorunları önler.
Anonim şirket için elektronik ana sözleşme örneği
Anonim şirket sözleşmesi daha fazla madde içerir. Bunun nedeni yönetim kurulu, pay senetleri, genel kurul ve kâr dağıtımı gibi konuların ayrıntılı düzenlenmesidir. Tipik başlıklar şunlardır: Kuruluş, Unvan, Amaç ve Konu, Merkez ve Şubeler, Süre, Sermaye ve Pay Senetlerinin Türü, Yönetim Kurulu ve Süresi, Yönetim Kurulu Toplantıları, Şirketi Temsil ve İlzam, Denetim, Genel Kurul, İlan, Hesap Dönemi, Kârın Tespiti ve Dağıtımı, Yedek Akçe ve Kanuni Hükümler.
Örnek olarak iki maddenin yapısı:
Sermaye ve Pay Senetlerinin Türü: Şirketin sermayesi [tutar] olup her biri [itibari değer] değerinde [adet] paya ayrılmıştır. Paylar [nama / hamiline] yazılıdır. [Ortakların taahhüt ettiği pay adedi ve ödeme şekli sistemden gelir.]
Yönetim Kurulu ve Süresi: Şirketin işleri ve yönetimi genel kurul tarafından [süre] için seçilecek [üye sayısı] üyeden oluşan bir yönetim kurulu tarafından yürütülür. [Üye bilgileri]
İki türün sözleşme yapısı yan yana şöyle görünür:
| Konu | Limited şirket | Anonim şirket |
|---|---|---|
| Yönetim organı | Müdür veya müdürler kurulu | Yönetim kurulu |
| Sermayenin bölümü | Esas sermaye payları | Paylar, gerekirse pay senetleri |
| Pay devri | Esas sözleşmede aksi öngörülmedikçe genel kurul onayı aranır | Kural olarak daha serbesttir, sözleşmeyle kısıtlanabilir |
| İlan maddesi | Genellikle kısa tutulur | Ayrı bir madde olarak yer alır |
| Madde sayısı | Daha az | Daha fazla ve ayrıntılı |
Tür seçiminde kararsızsanız sorumluluk ve sermaye farklarını önceden netleştirmeniz faydalıdır. Çünkü sözleşmenin bütün kurgusu bu seçime göre şekillenir.
Hangi maddeler sizin kararınıza kalır?
Elektronik sistem metni üretse de sözleşmenin içeriğini belirleyen kararlar kuruculara aittir. MERSİS'e geçmeden önce aşağıdaki konularda ortaklarınızla uzlaşmanız, ekranda geri dönüşleri azaltır:
- Amaç ve konu kapsamı: Şu an yapacağınız işi ve yakın vadede eklemeyi düşündüğünüz faaliyetleri kapsamalıdır. Çok dar bir konu, ileride sözleşme değişikliği gerektirebilir.
- Sermaye tutarı ve dağılımı: Asgari sermaye tutarı mevzuatla belirlenir ve zaman içinde güncellenebilir. Güncel tutarı Ticaret Bakanlığı kaynaklarından kontrol edin.
- Ödeme şekli: Sermayenin nakdi mi ayni mi konacağı ve nakdi kısmın ne zaman ödeneceği. Ödeme süreleri mevzuatta düzenlenmiştir.
- Yönetici sayısı ve görev süresi: Tek müdür mü olacak, yoksa birden fazla yönetici mi? Görev süresi belirli mi, süresiz mi?
- Temsil şekli: Münferit (tek imza) ya da müşterek (birden fazla imza) temsil. Tutar sınırına göre farklı imza yetkisi de düzenlenebilir.
- Pay devri ve ortaklıktan çıkış: Özellikle çok ortaklı yapılarda önalım hakkı ya da devir kısıtları gibi ek maddeler gündeme gelebilir.
Amaç ve konu maddesini sektörünüze göre nasıl yazabileceğinizi sektörlere göre ana sözleşme amaç ve konu örneklerinde bulabilirsiniz. Madde madde tam bir taslak görmek isterseniz şirket ana sözleşmesi örneği yazımıza göz atabilirsiniz.
Özel madde eklemek, kanunun emredici hükümleriyle çatışma riski taşır. Ortaklık yapınız karmaşıksa, metni imzalamadan önce kendi durumunuza özel profesyonel destek almanız yerinde olur.
Elektronik ana sözleşme hazırlarken sık yapılan hatalar
Müdürlüklerin düzeltme istediği konular çoğu zaman benzerdir. Başvurudan önce şu noktaları kontrol edin:
- Unvan ile amaç-konu uyumsuzluğu: Unvanda faaliyet alanını belirten bir ibare varsa, bu faaliyet amaç ve konu maddesinde de yer almalıdır.
- NACE kodu ile metin farkı: Seçilen faaliyet kodu, amaç ve konu maddesindeki ifadelerle örtüşmelidir.
- Eksik veya yanlış adres: Merkez adresi, vergi dairesi yoklamasında kullanılacak adresle tutarlı olmalıdır. Sanal ofis kullanacaksanız adres bilgisini önceden netleştirin.
- Sermaye tablosunda toplam hatası: Ortakların pay toplamı, sözleşmedeki toplam sermayeye ve pay adedine eşit olmalıdır.
- Temsil yetkisinin belirsiz bırakılması: Kimin hangi işlemde tek başına imza atabileceği açık yazılmazsa, bankalar ve resmî kurumlar ek belge isteyebilir.
- Kalıp dışı maddelerin kontrolsüz eklenmesi: Başka bir şirketin sözleşmesinden kopyalanan maddeler sizin yapınıza uymayabilir ve incelemede reddedilebilir.
- Önizlemeyi okumadan ilerlemek: Sistem metni otomatik oluştursa da yazım ve kimlik bilgisi hataları girişten kaynaklanır. Son metni mutlaka baştan sona okuyun.
İmza, tescil ve sonrasında sözleşme değişikliği
Müdürlük incelemesi tamamlanınca kurucular sözleşmeyi imzalar. Gerekli diğer belgelerle birlikte tescil işlemi yapılır. Tescil edilen bilgiler Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde ilan edilir. Ardından vergi kaydı, oda kaydı ve diğer kuruluş sonrası adımlar gelir.
Şirket kurulduktan sonra sözleşmede değişiklik (tadil) gerekebilir. Örneğin merkez adresi taşınabilir, yeni bir faaliyet alanı eklenebilir ya da sermaye artırılabilir. Bu durumda süreç genellikle şöyle işler:
- Değişiklik için gereken genel kurul kararı alınır. Toplantı ve karar nisapları kanunda ve sözleşmede düzenlenmiştir.
- Tadil metni, eski ve yeni madde şeklinde MERSİS üzerinden hazırlanır.
- Müdürlüğe başvurulur, tescil ve ilan yapılır.
Bu nedenle ilk sözleşmeyi hazırlarken amaç-konu ve yönetim maddelerini biraz ileriyi düşünerek yazmak, gereksiz tadil işlemlerinin önüne geçer.
Kuruluş sırasında ödenecek harç, noter ya da tescil kalemleri şirket türüne ve sermayeye göre değişir. LEHTAR Şirket paketlerinin kapsamını ve güncel ücretlerini paketler ve fiyatlar sayfamızda görebilirsiniz.
Süreci düzenli takip etmek için
Elektronik ana sözleşme, kuruluş sürecinin yalnızca bir halkasıdır. Öncesinde tür seçimi ve unvan kararı, sonrasında vergi dairesi, oda kaydı ve muhasebe düzeni vardır. Bu adımların sırasını kaçırmamak, başvurunun düzeltmeye takılmadan ilerlemesine yardımcı olur. Şirket kuruluşu danışmanlığı hizmetimizde belgelerinizi iletirsiniz, hangi adımın sizi beklediğini hesabınızdaki panelden görürsünüz. Resmî işlemler ise ilgili kurumlar ve anlaşmalı iş ortakları aracılığıyla yürütülür.
Sonuç
Elektronik ana sözleşme, MERSİS'e girdiğiniz bilgilerin standart maddelere dönüşmesiyle oluşur. Bu yüzden metnin kalitesi, girişten önce verdiğiniz kararlara bağlıdır. Amaç-konu, sermaye, yönetim ve temsil maddelerini ortaklarınızla netleştirip önizlemeyi dikkatle okumak, sürecin en etkili adımıdır. Kuruluş adımlarını tek yerden izlemek için şirket kuruluşu hizmet sayfamızı inceleyebilirsiniz.