ŞİRKET E-TİCARET AJANS FİNANS
Hemen Başla
Hizmetler
FiyatlarHakkımızdaİletişim Giriş Yap Hemen Başla
Blog
LEHTAR ŞİRKET

Anonim Şirket Kurmak: Adımlar, Ana Sözleşme ve İTO Süreci Rehberi

Anonim şirket tek kurucuyla da kurulabilen, sermayesi paylara bölünmüş bir sermaye şirketidir. Bu rehber kuruluş öncesi kararları, ana sözleşmenin içeriğini, MERSİS ve İstanbul'daki İTO sürecini ve tescil sonrası yükümlülükleri adım adım anlatır.

LEHTAR Şirket 9 dk okuma

Anonim şirket, sermayesi paylara bölünmüş, borçlarından yalnızca kendi malvarlığıyla sorumlu olan ve Türk Ticaret Kanunu'na göre tek bir gerçek ya da tüzel kişiyle bile kurulabilen bir sermaye şirketidir. Anonim şirket kurmak için önce unvan, merkez, faaliyet konusu ve sermaye gibi temel kararlar verilir, ardından esas sözleşme MERSİS üzerinden hazırlanır, imzalar onaylanır ve şirket ticaret siciline tescil edilerek tüzel kişilik kazanır. Bu yazıda kavramsal tanımdan çok uygulamaya, yani kuruluşun hangi sırayla ve hangi belgelerle ilerlediğine odaklanıyoruz.

Anonim şirketin organları, pay türleri ve genel yapısı hakkında daha ayrıntılı bir çerçeve arıyorsanız anonim şirketin organları ve pay yapısı rehberimize göz atabilirsiniz.

Anonim şirket kısaca: kısaltma, kurucu sayısı ve temel yapı

Kuruluşa geçmeden önce sık sorulan birkaç temel noktayı netleştirmek işinizi kolaylaştırır:

  • Kısaltma: Anonim şirketin yaygın kısaltması A.Ş.'dir. Ticaret unvanında şirket türünü gösteren ibarenin bulunması gerekir; uygulamada unvanın sonunda “Anonim Şirketi” ya da kısaca “A.Ş.” yer alır.
  • Kurucu sayısı: Anonim şirket bir veya birden fazla kurucuyla kurulabilir. Kurucular gerçek kişi (birey) ya da tüzel kişi (başka bir şirket) olabilir. Tek pay sahipli anonim şirket yasal olarak mümkündür.
  • Sorumluluk: Pay sahipleri, kural olarak yalnızca taahhüt ettikleri sermaye payıyla şirkete karşı sorumludur; şirketin borçlarından şirket malvarlığı sorumludur.
  • Zorunlu organlar: Her anonim şirkette genel kurul (pay sahiplerinin toplandığı karar organı) ve yönetim kurulu (şirketi yöneten ve temsil eden organ) bulunur. Yönetim kurulu tek üyeden oluşabilir ve üyelerin pay sahibi olması şart değildir. Belirli ölçütleri aşan şirketler ayrıca bağımsız denetime tabi olur.
  • Tüzel kişilik: Şirket, ticaret siciline tescil edildiği anda tüzel kişilik kazanır. Tescilden önceki işlemler için kurucuların sorumluluğu ayrıca değerlendirilmelidir.

Anonim şirket kurmadan önce vermeniz gereken kararlar

Kuruluş belgelerinin büyük kısmı bu kararlardan türetilir. Bu nedenle başvuruya başlamadan önce aşağıdaki başlıkları kendi aranızda ya da danışmanınızla netleştirmeniz süreci belirgin biçimde hızlandırır.

Ticaret unvanı

Unvan, şirketin resmî adıdır ve türünü gösteren ibareyi içermelidir. MERSİS'te başvuru sırasında benzer unvan kontrolü yapılır; başka bir şirketle karışıklık yaratacak, yanıltıcı ya da faaliyet konusuyla çelişen ifadeler sorun çıkarabilir. Birkaç alternatif unvan hazırlamak pratik bir önlemdir.

Şirket merkezi (adres)

Esas sözleşmede şirketin merkezinin bulunduğu il ve ilçe yer alır; tescilde ise açık adres bildirilir. Adres kira sözleşmesi, tapu ya da sanal ofis sözleşmesiyle belgelenir. Fiziksel ofise ihtiyaç duymayan girişimciler için sanal ofis seçeneklerimiz yasal bir iş adresi oluşturmanın yollarından biridir; ancak bazı faaliyet alanlarında fiziksel işyeri şartı arandığını unutmayın.

Faaliyet konusu

Esas sözleşmedeki işletme konusu, şirketin yapabileceği işlerin çerçevesini çizer. Konunun hem bugünkü faaliyetinizi hem de yakın gelecekte yapmayı planladığınız işleri kapsayacak şekilde, ancak gereksiz genişlikte olmadan yazılması önerilir. Vergi ve SGK kayıtlarında kullanılan faaliyet kodları (NACE) da bu tanımla uyumlu olmalıdır.

Sermaye sistemi ve pay yapısı

Anonim şirketlerde iki sermaye sistemi vardır:

  • Esas sermaye sistemi: Sermaye esas sözleşmede belirlenir; artırım için genel kurul kararı ve esas sözleşme değişikliği gerekir. Halka açık olmayan şirketlerin büyük çoğunluğu bu sistemle kurulur.
  • Kayıtlı sermaye sistemi: Yönetim kuruluna, belirli bir tavan dahilinde genel kurul kararı olmadan sermaye artırma yetkisi tanınır. Halka açık olmayan şirketlerde Bakanlık iznine bağlıdır.

Kanunda öngörülen asgari sermaye tutarları zaman zaman güncellendiği için güncel tutarı mutlaka Ticaret Bakanlığı'nın resmî duyurularından kontrol edin. Sermayenin nakdi (para) mı yoksa ayni (taşınmaz, makine, marka gibi değerler) mi konulacağına, payların ortaklar arasında nasıl dağılacağına ve imtiyazlı pay olup olmayacağına da bu aşamada karar verilir.

Yönetim kurulu ve temsil

Yönetim kurulunun kaç üyeden oluşacağı, ilk üyelerin kimler olacağı, görev süreleri (kanuna göre en fazla üç yıl) ve şirketi kimin, nasıl temsil edeceği (tek imza mı, müşterek imza mı) belirlenmelidir. Bu kararlar günlük operasyonu doğrudan etkiler; örneğin banka işlemlerinde hangi imzaların geçerli olacağı buradan çıkar.

Ana sözleşme (esas sözleşme): neleri içermeli?

Türk Ticaret Kanunu'nda “esas sözleşme” olarak geçen belge, günlük dilde çoğunlukla “ana sözleşme” diye anılır. Şirketin anayasası niteliğindedir ve kurucular arasındaki ilişkiyi, şirketin yönetimini ve pay sahiplerinin haklarını düzenler. Bir anonim şirket esas sözleşmesinde genel olarak şu konular yer alır:

  1. Şirketin ticaret unvanı ve merkezinin bulunduğu yer
  2. İşletme konusu (faaliyet alanı)
  3. Esas sermaye tutarı (kayıtlı sermaye sisteminde başlangıç sermayesi ve tavan)
  4. Payların itibari değeri, türü (nama ya da hamiline) ve sayısı
  5. Varsa imtiyazlı paylar ve imtiyazların içeriği
  6. Sermayenin nakdi ve ayni kısımları, ödeme şekli ve süresi
  7. Yönetim kurulu üye sayısı ve şirketi temsile yetkili kişiler
  8. Genel kurul toplantılarının yapılış şekli ve oy hakkına ilişkin düzenlemeler
  9. Şirkete ait ilanların nasıl yapılacağı
  10. Kurucuların kimlik bilgileri ve taahhüt ettikleri paylar

Ana sözleşme örneği ararken dikkat edilmesi gerekenler

İnternette dolaşan hazır anonim şirket ana sözleşme örnekleri fikir vermek için faydalı olsa da doğrudan kopyalamak risklidir. Eski kanun dönemine ait metinler güncel mevzuatla çelişebilir; başka bir şirketin ihtiyaçlarına göre yazılmış maddeler sizin ortaklık yapınıza uymayabilir. MERSİS, standart bir taslak üzerinden esas sözleşme oluşturmanıza imkân tanır; ancak pay devri kısıtlamaları, imtiyazlar, yönetim kurulu toplantı nisapları gibi konularda özel düzenleme istiyorsanız metni kendi durumunuza göre uyarlamanız gerekir. Ortak sayısı fazla olan ya da yatırımcı almayı planlayan girişimlerde bu maddeler ileride ortaya çıkabilecek anlaşmazlıkları önlemede belirleyici olur; bu tür durumlarda profesyonel destek almak yerinde olur.

Anonim şirket kuruluşu adım adım

Anonim şirket kuruluşu büyük ölçüde dijital ortamda başlar, imza ve tescil aşamasında ise ilgili ticaret sicil müdürlüğüyle tamamlanır. Genel akış şöyledir:

  1. MERSİS'e giriş ve kuruluş başvurusu: MERSİS (Merkezi Sicil Kayıt Sistemi) üzerinden e-Devlet bilgileriyle giriş yapılır, anonim şirket kuruluş işlemi seçilir ve unvan, adres, faaliyet konusu, sermaye ve ortak bilgileri girilir.
  2. Esas sözleşmenin oluşturulması: Sistem üzerinde esas sözleşme taslağı hazırlanır ve kontrol edilir. Başvuru tamamlandığında bir başvuru (takip) numarası oluşur.
  3. Sermaye blokajı: Nakden taahhüt edilen sermayenin en az dörtte biri tescilden önce bir banka hesabına yatırılır ve bloke edilir; kalan kısım kanunda öngörülen süre içinde (genel kural olarak tescili izleyen yirmi dört ay içinde) ödenir. Banka, blokajı gösteren bir yazı verir.
  4. Rekabet Kurumu payının yatırılması: Kuruluşta sermaye üzerinden hesaplanan Rekabet Kurumu payı yatırılır ve dekontu dosyaya eklenir.
  5. İmzaların onaylanması: Kurucuların esas sözleşmedeki imzaları ticaret sicil müdürlüğü yetkilisi huzurunda ya da noterde onaylanır. Yönetim kurulu üyeleri ve temsilciler imza beyannamesi verir.
  6. Belgelerin teslimi ve tescil: Eksiksiz dosya ticaret sicil müdürlüğüne iletilir, inceleme sonrası şirket tescil edilir ve tüzel kişilik kazanır.
  7. İlan: Tescil edilen bilgiler Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde ilan edilir.

Hangi adımın sizi beklediğini, hangi belgenin eksik kaldığını takip etmek bu süreçte en çok zaman kaybettiren konudur. Şirket kuruluş danışmanlığı hizmetimiz ile belgelerinizi iletir, kuruluş adımlarını hesabınızdaki panelden izlersiniz; danışman desteğiyle eksikleri başvurudan önce görürsünüz.

Kuruluşta genellikle istenen belgeler

İstenen belgeler şirketin yapısına, ayni sermaye olup olmadığına ve ilgili müdürlüğün uygulamasına göre değişebilir. Genel bir çerçeve için aşağıdaki tablo yol gösterir:

Belge Ne işe yarar?
Kuruluş dilekçesi Tescil talebini resmî olarak iletir
Esas sözleşme (onaylı imzalı) Şirketin kuruluş ve işleyiş kurallarını belirler
Kurucuların kimlik belgeleri Gerçek kişi kurucuların kimliğini doğrular; tüzel kişi kurucularda yetki belgeleri istenir
Yönetim kurulu üyelerinin görev kabul beyanları Seçilen üyelerin görevi kabul ettiğini gösterir
İmza beyannamesi Şirketi temsile yetkili kişilerin imza örneğini kayda alır
Sermaye blokaj yazısı Nakdi sermayenin yasal kısmının yatırıldığını kanıtlar
Rekabet Kurumu payı dekontu Kuruluşta ödenmesi gereken payın yatırıldığını gösterir
Kuruluş beyanı ve değerleme raporu (ayni sermaye varsa) Konulan ayni varlıkların değerini belgelendirir
Adres belgesi Kira, tapu ya da sanal ofis sözleşmesiyle merkez adresini doğrular

Yabancı uyruklu kurucular için pasaport tercümeleri, potansiyel vergi numarası ve yurt dışında düzenlenmiş belgelerde apostil ya da konsolosluk onayı gibi ek belgeler istenebilir. Ayrıca bankacılık, sigortacılık, finansal kiralama ve faktoring gibi bazı alanlarda kuruluş için önceden Bakanlık ya da ilgili düzenleyici kurum izni gerekir.

İTO anonim şirket kuruluşu: İstanbul'da süreç nasıl işler?

“İTO anonim şirket kuruluşu” araması genellikle İstanbul'da şirket kuracak girişimcilerden gelir. İstanbul'da ticaret sicil işlemleri, İstanbul Ticaret Odası (İTO) bünyesinde faaliyet gösteren İstanbul Ticaret Sicili Müdürlüğü tarafından yürütülür. Bu nedenle İstanbul merkezli bir anonim şirketin tescili ile oda kaydı aynı yapı içinde, birbirine bağlı biçimde ilerler.

Uygulamada dikkat edilmesi gereken noktalar şunlardır:

  • MERSİS başvurusunda şirket merkezi İstanbul olarak seçildiğinde başvuru İstanbul Ticaret Sicili Müdürlüğü'ne yönlenir.
  • İmza onayı ve belge teslimi için müdürlüğün randevu ve başvuru düzenine uymanız gerekir; güncel uygulamayı İTO'nun resmî kanallarından kontrol etmeniz önerilir.
  • Tescille birlikte şirketin odaya kaydı yapılır; oda kayıt ve yıllık aidat yükümlülükleri bu kayıttan doğar.
  • Faaliyet konunuza göre İTO'daki meslek grubunuz belirlenir; bu, oda içindeki temsil ve bazı belgelendirme işlemlerinde önem taşır.

İstanbul dışındaki illerde de mantık aynıdır: Şirket merkezinin bulunduğu yerdeki ticaret sicil müdürlüğü, ilgili ticaret ya da ticaret ve sanayi odası bünyesinde çalışır. Kuruluş ve oda kaydıyla ilgili kalemlerin toplam maliyete etkisini görmek için paketler ve fiyatlar sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Tescilden sonra: anonim şirketi faaliyete hazırlamak

Tescil, kuruluşun sonu değil faaliyetin başlangıcıdır. Tescilin ardından genellikle şu adımlar gündeme gelir:

  • Vergi kaydı: Ticaret sicil müdürlüğü tescili vergi dairesine bildirir; şirket kurumlar vergisi mükellefi olarak kayda alınır. İşyeri yoklaması ve faaliyete ilişkin bilgilerin doğrulanması bu aşamada yapılır.
  • Ticari defterler: Anonim şirketler yevmiye defteri, büyük defter (defter-i kebir) ve envanter defterinin yanında pay defteri, yönetim kurulu karar defteri ile genel kurul toplantı ve müzakere defteri tutar. Bu defterlerin açılış onaylarının ve elektronik ortamda tutulacak defterlere ilişkin yükümlülüklerin zamanında yerine getirilmesi önemlidir.
  • Dijital yükümlülükler: e-Tebligat, kayıtlı elektronik posta (KEP) adresi ve şartları sağlıyorsanız e-Fatura gibi elektronik belge uygulamaları gündeme gelir.
  • SGK işyeri tescili: Çalışan istihdam edilecekse işyeri SGK'ya tescil edilir ve işe giriş bildirimleri yapılır.
  • Banka işlemleri: Blokaj çözülür, şirket adına ticari hesap açılır ve temsil yetkisine uygun imza düzeni bankaya bildirilir.
  • Organların işleyişi: Yönetim kurulu kararları deftere işlenir; olağan genel kurul her faaliyet döneminin sonunu izleyen ilk üç ay içinde toplanır.

Gelir-gider takibi, faturalar ve tahsilatlar ilk günden düzenli kaydedilirse yıl sonu işlemleri ve danışmanınızla iletişim çok daha kolay ilerler.

Anonim şirket mi, limited şirket mi?

Anonim şirket kurmaya karar vermeden önce en sık yapılan karşılaştırma limited şirketledir. İki tür de tek ortakla kurulabilir ve sermaye şirketidir; fark daha çok yapı, esneklik ve yükümlülüklerde ortaya çıkar:

Karşılaştırma ölçütü Anonim şirket Limited şirket
Asgari sermaye Kanunda belirlenen tutar; limitedden daha yüksektir Kanunda belirlenen tutar
Pay devri Görece kolay; esas sözleşmede kısıtlanabilir Daha sıkı şekil şartlarına ve ortaklar kurulu onayına bağlıdır
Yönetim Yönetim kurulu Müdür ya da müdürler kurulu
Halka arz imkânı Var Yok
Ortak sayısı üst sınırı Yok Kanunda bir üst sınır vardır
Kamu borçlarından ortak sorumluluğu Kural olarak yönetim kurulu üyeleri açısından değerlendirilir Ortaklar payları oranında sorumlu tutulabilir

Yatırımcı almayı, ileride ortak sayısını artırmayı ya da halka arzı düşünüyorsanız anonim şirket yapısı daha uygun olabilir. Daha sade bir yapı arıyorsanız limited şirket rehberimiz karşılaştırmayı tamamlamanıza yardımcı olur. Seçim, vergi ve sorumluluk boyutlarıyla birlikte kişisel duruma bağlı olduğu için kesin kararı bir danışmanla değerlendirmek sağlıklı olur.

Sonuç

Anonim şirket kurmak; doğru unvan, adres ve sermaye kararlarıyla başlayan, iyi hazırlanmış bir esas sözleşmeyle şekillenen ve MERSİS ile ticaret sicil müdürlüğünde tamamlanan planlı bir süreçtir. Belgeleri eksiksiz hazırlamak ve tescil sonrası yükümlülükleri baştan takvime bağlamak, şirketinizi ilk günden düzenli yönetmenizi sağlar. Anonim şirketinizi kurarken her adımı tek panelden izlemek için şirket kuruluş danışmanlığı hizmetimizi inceleyebilirsiniz.

SIKÇA SORULAN SORULAR

Merak edilenler

Limited şirketimi sonradan anonim şirkete dönüştürebilir miyim?

Evet. Türk Ticaret Kanunu, limited şirketin anonim şirkete dönüşmesine tür değiştirme yoluyla izin verir. Bu süreçte tür değiştirme planı ve raporu hazırlanır, ortaklar kurulu kararı alınır, sermayenin anonim şirket için öngörülen asgari tutarı karşılaması sağlanır ve değişiklik ticaret siciline tescil edilir. Şirketinizin malvarlığı ve ortaklık yapısına göre gereken belgeler değişebileceğinden süreci profesyonel destekle planlamanız önerilir.

Anonim şirket yabancı ortakla ya da tamamen yabancı sermayeyle kurulabilir mi?

Evet, yabancı gerçek ve tüzel kişiler Türkiye'de anonim şirket kurabilir veya mevcut bir şirkete ortak olabilir. Bu durumda pasaportun noter onaylı tercümesi, potansiyel vergi numarası ve yurt dışında düzenlenen belgeler için apostil ya da konsolosluk onayı gibi ek belgeler istenir. Yabancı tüzel kişi ortaklarda faaliyet belgesi ve yetki belgeleri de gerekir. Güncel şartları ilgili ticaret sicil müdürlüğünden teyit etmek gerekir.

Anonim şirkette pay devri nasıl yapılır?

Anonim şirkette pay devri, limited şirkete göre genellikle daha esnektir. Nama yazılı paylarda devir, pay senedi ya da ilmühaberin ciro edilip teslim edilmesiyle yapılır ve yönetim kurulu kararıyla pay defterine işlenir. Pay senedi basılmamışsa devir yazılı bir sözleşmeyle gerçekleştirilebilir. Esas sözleşmede devre kısıtlama getirilmişse bu kurallara uyulması gerekir. Vergisel sonuçları için ayrıca danışmanınıza başvurmanız yararlı olur.

Ev adresimi anonim şirketin merkez adresi olarak gösterebilir miyim?

Ev adresi bazı durumlarda şirket merkezi olarak kullanılabilir; ancak kira sözleşmesinin ticari kullanıma izin vermesi, kat maliklerinin yönetim planında engel bulunmaması ve faaliyetinizin konutta yürütülmeye uygun olması gibi koşullar önemlidir. Vergi dairesi yoklamasında adresin gerçekten kullanıldığı değerlendirilir. Fiziksel ofis gerektirmeyen işler için sanal ofis de bir seçenektir; sektörünüzün özel şartlarını önceden kontrol edin.

Anonim şirket kuruluşu ne kadar sürer?

Süre; belgelerin eksiksiz hazırlanmasına, unvan ve faaliyet konusunda sorun çıkıp çıkmamasına, ayni sermaye bulunup bulunmadığına ve ilgili ticaret sicil müdürlüğünün yoğunluğuna göre değişir. Bakanlık izni gerektiren sektörlerde ayrıca izin süreci beklenir. Kesin bir süre vermek doğru olmaz; ancak MERSİS başvurusundan önce kararların netleştirilmesi ve belgelerin hazır olması süreci belirgin biçimde kısaltır.

BLOG

İlgili yazılar

Tüm yazılar →
8 dk okuma

Anonim Şirket Nedir? Organları, Pay Yapısı ve Limitedden Farkı

Anonim şirket, sermayesi paylara bölünmüş ve borçlarından yalnız kendi malvarlığıyla sorumlu olan bir sermaye şirketidir. Bu yazıda A.Ş.'nin organlarını, pay sistemini, ana sözleşmesini ve limited şirketten farklarını adım adım ele alıyoruz.

8 dk okuma

Anonim Şirket Kurmak: Karar, Hazırlık ve Kuruluş Sonrası Rehberi

Anonim şirket kurmak; doğru şirket türünü seçmek, sermaye, pay yapısı ve yönetim kurulu kararlarını önceden netleştirmek ve kuruluş sonrası yükümlülükleri bilmekle başlar. Bu yazı, başvurudan önce vermeniz gereken kararları ve süreci düzenli yürütmenin yollarını anlatıyor.

9 dk okuma

İTO Anonim Şirket: Kuruluş Adımları, Oda Kaydı ve Sonrası Rehberi

İTO anonim şirket ifadesi ayrı bir şirket türünü değil, merkezi İstanbul'da olan anonim şirketin İstanbul Ticaret Sicili Müdürlüğü'nde tescilini ve İTO'ya üyeliğini anlatır. Bu rehber kuruluş akışını, oda kaydını, kuruluş sonrası tescilleri, belgeleri ve limited şirketle farkları bir arada ele alır.

LEHTAR ŞİRKET

Şirketinizi kurmaya hazır mısınız?

Kuruluş adımlarını, belgeleri ve süreci tek panelden takip edin.