ŞİRKET E-TİCARET AJANS FİNANS
Hemen Başla
Hizmetler
FiyatlarHakkımızdaİletişim Giriş Yap Hemen Başla
Blog
LEHTAR ŞİRKET

Anonim Şirket Nedir? Organları, Pay Yapısı ve Limitedden Farkı

Anonim şirket, sermayesi paylara bölünmüş ve borçlarından yalnız kendi malvarlığıyla sorumlu olan bir sermaye şirketidir. Bu yazıda A.Ş.'nin organlarını, pay sistemini, ana sözleşmesini ve limited şirketten farklarını adım adım ele alıyoruz.

LEHTAR Şirket 8 dk okuma

Anonim şirket, sermayesi belirli ve paylara bölünmüş olan, borçlarından yalnızca kendi malvarlığıyla sorumlu tutulan bir sermaye şirketidir. Pay sahipleri kural olarak yalnızca taahhüt ettikleri sermaye payını ödemekle yükümlüdür. Şirket, genel kurul ve yönetim kurulu adlı iki zorunlu organ üzerinden yönetilir. Bu yazıda anonim şirketin iç yapısını, organlarını, pay sistemini, ana sözleşmesini ve limited şirketten farklarını adım adım ele alıyoruz.

Anonim şirket nedir? Temel kavramlar

Anonim şirket, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenen sermaye şirketlerinden biridir. Şirket türünü anlamak için önce birkaç temel kavramı netleştirmek gerekir:

  • Tüzel kişilik: Şirket, ticaret siciline tescil edildiği anda ortaklarından ayrı bir kişilik kazanır. Kendi adına sözleşme yapar, mal edinir, borçlanır ve dava açabilir.
  • Esas sermaye: Esas sözleşmede (halk arasında ana sözleşme) yazılı olan ve paylara bölünen sermayedir. Şirketin alacaklılarına karşı asgari güvencesini oluşturur.
  • Pay: Sermayenin bir parçasıdır. Pay sahibine oy hakkı, kâr payı alma, bilgi alma ve genel kurula katılma gibi haklar sağlar.
  • Sınırlı sorumluluk: Şirketin borçlarından kural olarak şirketin malvarlığı sorumludur. Pay sahibinin şirkete karşı yükümlülüğü, taahhüt ettiği payın bedelini ödemekle sınırlıdır.
  • Ticaret unvanı: Unvanda “anonim şirket” ibaresinin bulunması gerekir. Anonim şirket kısaltması A.Ş. şeklindedir ve resmî yazışmalarda, faturalarda, tabelada bu kısaltma sıkça kullanılır.

Anonim şirketin genel özelliklerini, kuruluş belgelerini ve yıllık yükümlülüklerini anonim şirketi nedir rehberimizde ayrıntılı olarak anlattık. Bu yazı daha çok şirketin iç işleyişine, yani kimin neye karar verdiğine ve payların nasıl çalıştığına odaklanıyor.

Anonim şirket kaç kişi ile kurulur?

Türk Ticaret Kanunu, anonim şirketin tek pay sahibiyle kurulabilmesine izin verir. Yani bir girişimci, hiçbir ortağa ihtiyaç duymadan tek başına A.Ş. kurabilir. Pay sahibi sayısı için bir üst sınır da yoktur; bu nedenle anonim şirket hem tek kişilik girişimlere hem de çok sayıda yatırımcıyı bir araya getiren yapılara uygun düşer.

Kurucu ve pay sahibi olmak için şu noktalar bilinmelidir:

  • Pay sahibi gerçek kişi olabileceği gibi başka bir şirket gibi tüzel kişi de olabilir.
  • Yabancı uyruklu kişiler ve yabancı şirketler de kural olarak anonim şirket kurabilir veya ortak olabilir; bu durumda belge tercümesi ve onay işlemleri gibi ek adımlar gündeme gelir.
  • Tek pay sahibi, aynı zamanda tek kişilik yönetim kurulu üyesi olabilir. Böylece hem sahip hem yönetici olarak şirketi temsil edebilir.
  • Şirketin tek pay sahipli olduğu bilgisi ticaret siciline bildirilir ve ilan edilir.

Anonim şirketin zorunlu organları

Anonim şirketin yönetimi, yetkileri kanunla belirlenmiş organlar arasında paylaştırılmıştır. Bu ayrım, özellikle ortak sayısı arttıkça kararların düzenli ve denetlenebilir biçimde alınmasını sağlar.

Genel kurul

Genel kurul, pay sahiplerinin bir araya geldiği karar organıdır. Olağan genel kurul her faaliyet dönemi için toplanır; acil ya da özel bir konu olduğunda olağanüstü genel kurul toplantısı yapılabilir. Toplantılar fiziki ortamda yapılabileceği gibi elektronik ortamda da gerçekleştirilebilir.

Genel kurulun başka bir organa devredemeyeceği bazı yetkiler vardır:

  • Esas sözleşmenin değiştirilmesi,
  • Yönetim kurulu üyelerinin seçimi ve görevden alınması,
  • Finansal tabloların ve yönetim kurulu yıllık raporunun onaylanması,
  • Kârın kullanımı ve dağıtılacak kâr payının belirlenmesi,
  • Yönetim kurulu üyelerinin ibrası,
  • Şirketin feshi, birleşmesi veya tür değiştirmesi gibi temel kararlar.

Yönetim kurulu

Yönetim kurulu, şirketi yöneten ve dışarıya karşı temsil eden organdır. Esas sözleşmeyle atanan ya da genel kurulca seçilen bir veya daha fazla kişiden oluşur. Üyelerin görev süresi en fazla üç yıldır; aynı kişi yeniden seçilebilir. Tüzel kişiler de yönetim kurulu üyesi olabilir; bu durumda tüzel kişi adına hareket edecek bir gerçek kişi belirlenir.

Yönetim kurulunun devredemeyeceği görevler arasında şirketin üst düzey yönetimi ve talimat verilmesi, yönetim teşkilatının belirlenmesi, muhasebe ve finans denetimi düzeninin kurulması, pay defterinin tutulması ve genel kurul toplantılarının hazırlanması bulunur. Günlük işler ise bir iç yönergeyle murahhas üyelere veya müdürlere bırakılabilir. Şirketi kimin, hangi sınırlar içinde temsil edeceği imza sirküleri ve iç yönergeyle netleşir.

Denetçi

Denetçi her anonim şirket için zorunlu değildir. Aktif büyüklüğü, net satış hasılatı ve çalışan sayısı gibi ölçütlere göre bağımsız denetime tabi olan şirketlerin denetçi seçmesi gerekir. Bu ölçütler zaman içinde güncellendiğinden, şirketinizin kapsama girip girmediğini Kamu Gözetimi Kurumu duyurularından ve bir danışmandan teyit etmeniz yerinde olur.

Pay yapısı ve sermaye sistemi

Anonim şirketi diğer türlerden ayıran en belirgin özellik, pay yapısının esnekliğidir. Yatırımcı almak, ortaklar arasında farklı haklar tanımlamak veya ileride halka açılmak isteyenler için bu esneklik önemli bir avantajdır.

Nama ve hamiline paylar

Paylar nama yazılı veya hamiline olabilir. Nama yazılı paylarda pay sahibinin adı pay defterine işlenir ve devir bu kayıt üzerinden izlenir. Hamiline paylarda ise devir, pay senedinin teslimiyle gerçekleşir; ancak hamiline pay sahipliğine ilişkin bildirim yükümlülükleri bulunduğu için bu tür paylar daha dikkatli bir takip gerektirir.

İmtiyazlı paylar

Esas sözleşmeyle bazı paylara oyda, kâr payında, tasfiye payında veya yönetim kuruluna aday gösterme konusunda imtiyaz tanınabilir. Örneğin kurucu ortağın yatırımcı girişinden sonra da yönetimde söz sahibi kalması bu yolla düzenlenebilir. İmtiyazlar sonradan değiştirilmek istendiğinde imtiyazlı pay sahiplerinin onayı gerekebileceği için kuruluşta iyi düşünülmelidir.

Esas sermaye ve kayıtlı sermaye sistemi

Anonim şirketler iki sermaye sisteminden birini benimseyebilir:

  • Esas sermaye sistemi: Sermaye esas sözleşmede sabit bir tutar olarak yazılır; artırmak için genel kurul kararı ve esas sözleşme değişikliği gerekir.
  • Kayıtlı sermaye sistemi: Yönetim kuruluna, esas sözleşmede belirlenen bir tavan içinde genel kurula gitmeden sermaye artırma yetkisi verilir. Sık sermaye ihtiyacı olan şirketler için pratiklik sağlar.

Her iki sistem için de mevzuatla belirlenen asgari sermaye tutarları vardır ve bu tutarlar zaman zaman güncellenir. Güncel tutarı T.C. Ticaret Bakanlığı duyurularından kontrol etmeniz önerilir. Nakdi sermayenin bir bölümünün tescilden önce ödenmesi, kalanının ise kanunda öngörülen süre içinde tamamlanması gerekir.

Pay devri

Anonim şirkette paylar kural olarak serbestçe devredilebilir. Nama yazılı paylar için esas sözleşmeyle devir kısıtlamaları getirilebilir; örneğin devirde yönetim kurulu onayı aranabilir. Bu esneklik, limited şirkete kıyasla ortak giriş-çıkışını çok daha kolay hâle getirir.

Ana sözleşme (esas sözleşme) neleri içerir?

Esas sözleşme, şirketin anayasası gibidir. Kanunda yer almayan veya kanunun ortaklara bıraktığı konuları düzenler. Asgari olarak şu bilgileri içerir:

  • Şirketin ticaret unvanı ve merkezinin bulunduğu yer,
  • İşletme konusu (faaliyet alanları, esaslı noktaları belirtilerek),
  • Esas sermaye ya da kayıtlı sermaye sisteminde başlangıç sermayesi ve tavan,
  • Payların sayısı, itibari değeri, nama veya hamiline olduğu ve varsa imtiyazlar,
  • Ayni sermaye konuluyorsa bunun niteliği ve değeri,
  • Yönetim kurulu üyelerinin sayısı ve temsil yetkisine ilişkin hükümler,
  • Genel kurul toplantılarına ve oy hakkına ilişkin esaslar,
  • Şirkete ait ilanların nasıl yapılacağı.

Anonim şirket ana sözleşme örneği arayanlar genellikle MERSİS üzerinden sunulan şablonla karşılaşır. Bu şablon iyi bir başlangıç noktasıdır, ancak internetteki hazır örnekleri olduğu gibi kopyalamak risklidir. İşletme konusunun gerçek faaliyetinizi karşılamaması, imtiyazların hiç düşünülmemesi veya pay devri kısıtlamalarının ihtiyaçla örtüşmemesi ileride esas sözleşme değişikliğini, yani ek zaman ve masrafı gerektirebilir. Özellikle birden fazla ortak varsa, ortaklık ilişkisini düzenleyen maddeler için profesyonel destek almak faydalıdır.

Anonim şirket kuruluşu nasıl ilerler? İTO ve diğer şehirler

Anonim şirket kurmak, genel hatlarıyla şu adımlardan oluşur:

  1. Ticaret unvanının, işletme konusunun ve ortaklık yapısının belirlenmesi,
  2. MERSİS üzerinden esas sözleşmenin hazırlanması ve başvurunun oluşturulması,
  3. Nakdi sermayenin kanunda öngörülen kısmının bankaya yatırılması,
  4. Kurucuların ve yönetim kurulu üyelerinin imza işlemleri ile kuruluş belgelerinin ticaret sicil müdürlüğüne sunulması,
  5. Tescil ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde ilan,
  6. Vergi dairesi kaydı, yasal defterlerin onayı ve çalışan varsa SGK işyeri tescili.

İTO anonim şirket kuruluşu araması yapanlar için kısa bir not: İstanbul'da ticaret sicil müdürlüğü İstanbul Ticaret Odası bünyesinde çalışır. Bu nedenle İstanbul'da merkezi bulunacak bir A.Ş.'nin tescil işlemleri bu müdürlükte yürür ve şirket tescille birlikte odaya kaydolur. Diğer illerde de süreç benzerdir; başvuru, şirket merkezinin bağlı olduğu ticaret sicil müdürlüğüne yapılır.

Şirket merkezi için bir adres gerekir. Ayrı bir ofis kiralamadan yasal bir iş adresi oluşturmak isteyenler sanal ofis seçeneklerini değerlendirebilir; yalnız bazı faaliyet konularında fiziki işyeri ve ek izinler gerekebileceğini unutmayın.

Bu adımları planlarken ve takip ederken şirket kuruluşu danışmanlığı hizmetimizle yanınızdayız; hangi belgenin beklendiğini ve sıradaki adımın ne olduğunu panelden görürsünüz.

Kuruluş paketlerinin kapsamını ve güncel ücretleri öğrenmek için paketler ve fiyatlar sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Anonim şirket ile limited şirket farkları

Şirket türü seçerken en sık yapılan karşılaştırma anonim ve limited şirket arasındadır. Temel farklar şöyle özetlenebilir:

Konu Anonim şirket (A.Ş.) Limited şirket (Ltd. Şti.)
Ortak sayısı En az bir, üst sınır yok En az bir, en fazla elli
Yönetim organı Yönetim kurulu Müdür veya müdürler kurulu
Pay devri Kural olarak serbest; nama paylarda esas sözleşmeyle kısıtlanabilir Noter onaylı yazılı sözleşme ve kural olarak genel kurul onayı gerekir
Halka arz Mümkün Mümkün değil
Sermaye sistemi Esas veya kayıtlı sermaye Yalnız esas sermaye
Kamu borçlarından sorumluluk Ağırlıklı olarak kanuni temsilciler gündeme gelir Ortaklar da belirli koşullarda sorumlu tutulabilir
Asgari sermaye Mevzuatla belirlenir, limitedden farklıdır Mevzuatla belirlenir
Formalite düzeyi Genellikle daha yüksek Görece daha sade

Kamu borçlarından sorumluluk konusu teknik ve kişisel duruma göre değişen bir alandır; burada verilen bilgi genel niteliktedir ve kendi durumunuz için bir uzmana danışmanız önerilir. Limited şirketin yapısını ve kuruluş belgelerini daha yakından görmek için limited şirket nedir yazımıza göz atabilirsiniz.

Anonim şirket hangi girişimler için uygun?

Anonim şirket her girişim için en doğru tercih olmayabilir; daha fazla formalite ve genellikle daha yüksek başlangıç sermayesi gerektirir. Buna karşılık şu durumlarda öne çıkar:

  • Yatırım almayı planlayanlar: Pay devrinin kolaylığı, imtiyazlı pay ve kayıtlı sermaye imkânı yatırımcı girişini sadeleştirir.
  • Ortak sayısı fazla veya artması beklenen yapılar: Üst sınır olmaması ve organlar arası yetki dağılımı büyümeyi kolaylaştırır.
  • Halka açılmayı hedefleyen şirketler: Borsada işlem görme yalnız anonim şirketler için mümkündür.
  • Bazı düzenlenmiş sektörler: Bankacılık, sigortacılık gibi alanlarda faaliyet için anonim şirket türü aranır ve kuruluş ayrıca izne tabi olabilir.
  • Kurumsal görünüm önemseyenler: Büyük ölçekli müşteriler ve ihaleler açısından A.Ş. yapısı tercih edilebilir.

Tek başına, düşük maliyetle ve sade bir yapıyla başlamak isteyenler için limited şirket veya şahıs işletmesi daha uygun olabilir. Karar verirken yalnızca bugünü değil, önümüzdeki birkaç yılda ortaklık ve yatırım planlarınızı da hesaba katmak gerekir.

Sonuç

Anonim şirket; tek kişiyle kurulabilen, sınırsız sayıda pay sahibine açık, genel kurul ve yönetim kurulu ile yönetilen ve esnek pay yapısı sunan bir sermaye şirketidir. Esas sözleşmenin ihtiyaca göre hazırlanması, organların yetkilerinin doğru kurgulanması ve sermaye sisteminin bilinçli seçilmesi, ileride yaşanabilecek sorunların önüne geçer. Anonim şirket kurmayı düşünüyorsanız sürecin her adımını şirket kuruluşu danışmanlığı sayfamızdan inceleyebilirsiniz.

SIKÇA SORULAN SORULAR

Merak edilenler

Limited şirket sonradan anonim şirkete dönüştürülebilir mi?

Evet. Türk Ticaret Kanunu, sermaye şirketleri arasında tür değiştirmeye izin verir. Limited şirket, genel kurul kararı ve gerekli belgelerin hazırlanmasıyla anonim şirkete dönüştürülebilir. Bu süreçte anonim şirket için öngörülen asgari sermaye şartının karşılanması, yeni esas sözleşmenin hazırlanması ve ticaret siciline tescil gerekir. Vergi ve muhasebe sonuçları da olabileceği için dönüşüm öncesinde bir danışmandan destek almak faydalıdır.

Yabancılar Türkiye'de anonim şirket kurabilir mi?

Kural olarak evet. Yabancı uyruklu gerçek kişiler ve yabancı şirketler, Türk vatandaşlarıyla büyük ölçüde aynı koşullarda anonim şirket kurabilir veya ortak olabilir. Bu durumda vergi kimlik numarası alınması, yurt dışında düzenlenen belgelerin tercümesi ve onay işlemleri gibi ek adımlar gerekir. Bazı sektörlerde ayrıca izin aranabileceği için faaliyet konunuza özel şartları önceden kontrol etmeniz önerilir.

Anonim şirkette muhasebe nasıl tutulur?

Anonim şirketler, sermaye şirketi oldukları için bilanço esasına göre defter tutar. Yevmiye defteri, defteri kebir ve envanter defterinin yanında pay defteri, yönetim kurulu karar defteri ve genel kurul toplantı ve müzakere defteri gibi ticari defterler de tutulur. Bu defterlerin önemli bir kısmı elektronik ortamda tutulabilir. Günlük gelir-gider takibini düzenli yapmak, dönem sonu işlemlerini kolaylaştırır.

Anonim şirket kuruluşu ne kadar sürer?

Süre; belgelerin eksiksiz hazırlanmasına, esas sözleşmenin karmaşıklığına, ortakların imza işlemlerine katılabilme durumuna ve ilgili ticaret sicil müdürlüğünün iş yüküne göre değişir. Yabancı ortak, ayni sermaye veya izne tabi faaliyet varsa süreç uzayabilir. En sık gecikme nedeni eksik ya da hatalı belgedir; bu yüzden başvurudan önce belgeleri kontrol etmek süreci hızlandırır.

Anonim şirkette kâr nasıl dağıtılır?

Kâr dağıtımına genel kurul karar verir. Yönetim kurulu bir kâr dağıtım önerisi hazırlar, genel kurul finansal tabloları onayladıktan sonra bu öneriyi görüşür. Dağıtımdan önce kanunda ve esas sözleşmede öngörülen yedek akçelerin ayrılması gerekir. Esas sözleşmede kâr payı imtiyazı tanınmışsa dağıtım bu imtiyaza göre yapılır. Vergisel sonuçlar kişiye göre değişebileceği için uzman görüşü alınması önerilir.

BLOG

İlgili yazılar

Tüm yazılar →
9 dk okuma

Anonim Şirket Kurmak: Adımlar, Ana Sözleşme ve İTO Süreci Rehberi

Anonim şirket tek kurucuyla da kurulabilen, sermayesi paylara bölünmüş bir sermaye şirketidir. Bu rehber kuruluş öncesi kararları, ana sözleşmenin içeriğini, MERSİS ve İstanbul'daki İTO sürecini ve tescil sonrası yükümlülükleri adım adım anlatır.

8 dk okuma

Anonim Şirket Kurmak: Karar, Hazırlık ve Kuruluş Sonrası Rehberi

Anonim şirket kurmak; doğru şirket türünü seçmek, sermaye, pay yapısı ve yönetim kurulu kararlarını önceden netleştirmek ve kuruluş sonrası yükümlülükleri bilmekle başlar. Bu yazı, başvurudan önce vermeniz gereken kararları ve süreci düzenli yürütmenin yollarını anlatıyor.

9 dk okuma

İTO Anonim Şirket: Kuruluş Adımları, Oda Kaydı ve Sonrası Rehberi

İTO anonim şirket ifadesi ayrı bir şirket türünü değil, merkezi İstanbul'da olan anonim şirketin İstanbul Ticaret Sicili Müdürlüğü'nde tescilini ve İTO'ya üyeliğini anlatır. Bu rehber kuruluş akışını, oda kaydını, kuruluş sonrası tescilleri, belgeleri ve limited şirketle farkları bir arada ele alır.

LEHTAR ŞİRKET

Şirketinizi kurmaya hazır mısınız?

Kuruluş adımlarını, belgeleri ve süreci tek panelden takip edin.