E-ticaret için şirket kurmak, internet üzerinden düzenli ve kazanç amacıyla satış yapacaksanız vergi mükellefiyeti açmanın ve pazaryerleri, kendi web siteniz ya da ödeme altyapıları gibi satış kanallarına yasal olarak bağlanmanın temel yoludur. Başlangıçta çoğu girişimci şahıs şirketi ile limited şirket arasında seçim yapar; doğru tercih beklenen ciroya, ortaklık yapısına, sorumluluk tercihinize ve büyüme planınıza göre değişir. Bu yazıda tür seçiminden faaliyet koduna, ETBİS kaydından maliyet kalemlerine kadar e-ticarete özgü konuları bir arada bulacaksınız.
E-Ticaret Yapmak İçin Şirket Kurmak Gerekir mi?
Evdeki kullanılmış eşyalarınızı ara sıra internetten satmak ile ürün alıp satmayı ya da üretip satmayı bir iş hâline getirmek aynı şey değildir. Vergi mevzuatında belirleyici olan, faaliyetin süreklilik taşıması ve kazanç amacıyla yapılmasıdır. Düzenli olarak ürün tedarik edip satıyor, stok tutuyor, reklam veriyor ya da belirli bir ürün grubunda sürekli ilan yayımlıyorsanız bu faaliyet ticari kazanç kapsamında değerlendirilir ve vergi mükellefiyeti gerekir.
Uygulamada da şirket ihtiyacı kendiliğinden ortaya çıkar:
- Pazaryerleri satıcı başvurusunda genellikle vergi levhası, vergi numarası ve fatura kesebilme koşulu arar.
- Banka ve ödeme kuruluşları sanal POS ya da ödeme altyapısı tanımlarken işletmenize ait resmi belgeleri ister.
- Tedarikçiler ve toptancılar faturalı alım için alıcının mükellef olmasını bekler.
- Kargo firmalarıyla kurumsal anlaşma yapmak çoğu zaman şirket bilgisi gerektirir.
Evde kendi el emeğiyle ürettiği ürünleri internetten satan kişiler için belirli koşullarla esnaf muaflığı düzenlemesi bulunduğunu da bilmekte fayda var. Ancak bu düzenlemenin kapsamı sınırlıdır; hangi ürünlerin ve satış biçimlerinin kapsama girdiğini ve şartlarını Gelir İdaresi Başkanlığı üzerinden ya da profesyonel destek alarak kontrol etmeniz gerekir. Satın alıp sattığınız hazır ürünler bu muafiyetin dışında kalır.
E-Ticaret Şirketi Kurmak İçin Hangi Tür Uygun?
Türkiye'de e-ticaret girişimlerinde en sık tercih edilen üç yapı şahıs şirketi, limited şirket ve anonim şirkettir. Aşağıdaki tablo genel bir karşılaştırma sunar; kişisel durumunuza göre farklılıklar olabileceğini unutmayın.
| Ölçüt | Şahıs şirketi | Limited şirket | Anonim şirket |
|---|---|---|---|
| Kurucu | Tek gerçek kişi | Bir veya daha fazla ortak | Bir veya daha fazla pay sahibi |
| Sorumluluk | Kişisel mal varlığıyla sınırsız | Esas olarak sermaye taahhüdüyle sınırlı; kamu alacakları için özel düzenlemeler var | Esas olarak pay bedeliyle sınırlı; kamu alacakları için özel düzenlemeler var |
| Vergilendirme | Gelir vergisi, artan oranlı tarife | Kurumlar vergisi, kâr dağıtımında ayrıca stopaj | Kurumlar vergisi, kâr dağıtımında ayrıca stopaj |
| Kuruluş süreci | Görece sade; vergi dairesi ve oda kaydı | Ana sözleşme, ticaret sicili tescili | Daha kapsamlı ana sözleşme ve organ yapısı |
| Muhasebe | Koşullara göre işletme veya bilanço esası | Bilanço esası | Bilanço esası |
| Sık görülen kullanım | Fikri test etme, düşük başlangıç cirosu | Büyüme hedefi, ortaklı girişim, kurumsal görünüm | Yatırım alma, büyük ölçek, pay devri planı |
Şahıs şirketi, e-ticarete düşük bir ölçekle başlayıp talebi ölçmek isteyenler için hızlı bir giriş sağlar. Ancak ciro arttıkça artan oranlı gelir vergisi ve sınırsız sorumluluk nedeniyle birçok girişimci limited şirkete geçişi değerlendirir. Ortağınızla birlikte başlıyorsanız ya da yatırımcı, tedarikçi ve pazaryeri nezdinde daha kurumsal bir yapı istiyorsanız limited şirket genellikle daha dengeli bir seçenektir. Türlerin hukuki farklarını daha ayrıntılı incelemek isterseniz şirket türleri ve farkları yazımıza göz atabilirsiniz.
Limited ve anonim şirketlerde Türk Ticaret Kanunu asgari sermaye tutarları belirler ve bu tutarlar zaman zaman güncellenir. Kuruluş planı yaparken güncel tutarı Ticaret Bakanlığı duyurularından kontrol etmek en sağlıklı yoldur.
Kuruluştan Önce Vermeniz Gereken Kararlar
E-ticaret şirketinin kuruluş belgelerine yazılacak bilgiler, sonraki aylarda satış kanallarınızı, vergi durumunuzu ve teşviklerden yararlanma ihtimalinizi doğrudan etkiler. Bu nedenle başvuru öncesinde aşağıdaki başlıkları netleştirmek önemlidir.
İş modeli
Kendi stoğunuzla mı satacaksınız, tedarikçiden doğrudan müşteriye gönderim (dropshipping) mi yapacaksınız, yoksa kendi ürettiğiniz ürünleri mi pazarlayacaksınız? Yalnızca pazaryerlerinde mi yer alacaksınız, yoksa kendi web sitenizi de kuracak mısınız? Yurt dışına satış planınız var mı? Bu soruların yanıtı faaliyet kodunu, depo ve adres ihtiyacını, ayrıca uymanız gereken kuralları belirler.
Ticaret unvanı
Limited ve anonim şirketlerde unvan; ayırt edici bir isim, faaliyet konusunu gösteren ifadeler ve şirket türünü belirten ekten oluşur. Sık gördüğünüz "Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi" kalıbı da böyle bir unvan yapısıdır: üretim ve ticaretin birlikte yapılacağını ifade eder. Yalnızca internetten satış yapacaksanız unvanda "Elektronik Ticaret" ya da "İç ve Dış Ticaret" gibi faaliyetinizi yansıtan ifadeler tercih edilebilir. Seçtiğiniz unvanın kullanılabilirliği MERSİS üzerinden kontrol edilir; benzer unvanlı firmaları araştırmak için ticaret sicili kayıtlarına ve Ticaret Sicili Gazetesi ilanlarına da bakabilirsiniz.
Unvan ile marka aynı şey değildir. Web sitenizde ve pazaryeri mağazanızda kullanacağınız markayı ayrıca tescil ettirmeyi ve alan adını erkenden almayı düşünebilirsiniz.
Faaliyet kodu (NACE)
İnternet üzerinden perakende satış için ayrılmış faaliyet kodları bulunur; ancak sattığınız ürün grubuna, toptan ya da perakende çalışmanıza ve üretim yapıp yapmamanıza göre farklı kodlar da gerekebilir. Ana faaliyet kodu oda kaydını ve bazı destek programlarına uygunluğu etkileyebildiği için bu seçimi aceleye getirmeyin. Ayrıntılar için e-ticaret NACE kodu seçimi rehberimize bakabilirsiniz.
İş adresi
Şirketin resmi bir adresi olmalıdır ve vergi dairesi işe başlama sürecinde bu adreste yoklama yapabilir. Stok tutmadan çalışan ya da depo hizmeti alan e-ticaret girişimleri için ev adresi, kiralık ofis veya sanal ofis seçenekleri değerlendirilir. Konut olarak kullanılan bir adresi iş adresi göstermenin site yönetimi ve tapu durumu açısından sonuçları olabileceğini göz önünde bulundurun. Ofis kirasına bağlanmadan yasal bir iş adresi oluşturmak isterseniz sanal ofis seçeneklerimizi inceleyebilirsiniz.
E-Ticaret İçin Şirket Kurmanın Adımları
Şirket türüne göre ayrıntılar değişse de süreç genel hatlarıyla şu sırayı izler:
- İş modelini ve şirket türünü belirleyin. Ortaklık yapısı, sermaye ve sorumluluk tercihinizi netleştirin.
- Unvan, faaliyet kodu ve adresi seçin. Unvan uygunluğunu kontrol edin, faaliyet kodlarını listeleyin.
- Belgeleri hazırlayın. Kimlik bilgileri, adres belgeleri, kira sözleşmesi veya tapu bilgisi, limited ve anonim şirkette ana sözleşme taslağı gibi belgeler gerekir.
- Başvuruyu yapın. Limited ve anonim şirketlerde başvuru MERSİS üzerinden başlar; şahıs şirketinde işe başlama bildirimi vergi dairesine, dijital kanallar dahil, yapılır.
- İmza ve tescil işlemlerini tamamlayın. Ana sözleşme imzaları, ticaret sicili tescili ve ilgili odaya kayıt işlemleri gerçekleştirilir.
- Vergi kaydını tamamlayın. Vergi dairesi yoklamasının ardından vergi levhanızı alırsınız.
- Ticari altyapıyı kurun. Şirket banka hesabı, e-Tebligat, e-Fatura veya e-Arşiv geçişi, ödeme altyapısı ve ETBİS kaydı bu aşamadadır.
Kuruluşun ne kadar süreceği; belgelerin eksiksizliğine, ticaret sicili müdürlüğünün yoğunluğuna ve vergi dairesi yoklamasına göre değişir. Belgeleri baştan doğru hazırlamak, en sık yaşanan gecikme sebebi olan iade ve düzeltmeleri azaltır. Bu adımları tek yerden izlemek ve danışman desteğiyle ilerlemek isterseniz şirket kuruluşu danışmanlığı hizmetimizde hangi adımın sizi beklediğini panelden görürsünüz.
Kuruluş Sonrası E-Ticarete Özgü Yükümlülükler
Vergi levhasını almak, e-ticaret için gerekli altyapının yalnızca bir kısmıdır. İnternet üzerinden satış, klasik mağazacılıktan farklı birkaç ek yükümlülük getirir.
ETBİS kaydı
Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamında, elektronik ticaret hizmet sağlayıcıları ve aracı hizmet sağlayıcılar Ticaret Bakanlığı'na bağlı Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi'ne (ETBİS) kayıt olmakla yükümlüdür. Kendi web siteniz üzerinden satış yapıyorsanız bu kaydı faaliyete başlarken planlamanız gerekir. Yalnızca pazaryerlerinde satış yapan işletmeler için yükümlülüğün güncel kapsamını Ticaret Bakanlığı duyurularından kontrol edin.
e-Fatura ve e-Arşiv
İnternetten satış yapan işletmeler için e-Arşiv fatura ve e-Fatura uygulamalarına geçiş, belirli koşullara ve ciro sınırlarına bağlı olarak zorunlu hâle gelir. Bu sınırlar Gelir İdaresi tarafından tebliğlerle belirlendiği için güncel durumu resmi kaynaktan takip etmek gerekir. Pek çok pazaryeri de satıcılardan elektronik belge düzenleyebilmesini bekler.
Mesafeli satış ve tüketici hakları
Tüketiciye internetten yapılan satışlar Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği kapsamındadır. Kendi sitenizde ön bilgilendirme formu ve mesafeli satış sözleşmesi bulundurmanız, cayma hakkı ile iade süreçlerini açıkça anlatmanız, teslimat ve iletişim bilgilerinizi görünür kılmanız gerekir.
Kişisel veriler ve ticari ileti
Müşteri bilgilerini işlediğiniz için Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında aydınlatma metni, gerekli durumlarda açık rıza ve çerez politikası hazırlamanız beklenir. E-posta ya da SMS ile kampanya duyurusu yapacaksanız ticari elektronik ileti onaylarını İleti Yönetim Sistemi'ne kaydetmeniz gerekir.
Ödeme altyapısı ve kayıt düzeni
Sanal POS veya ödeme kuruluşu başvurularında şirket belgeleri ve vergi levhası istenir. Satışların pazaryeri, ödeme kuruluşu ve kargo kesintileriyle birlikte düzenli kaydedilmesi, hem beyannameler hem de kârlılığı görmek açısından önemlidir. Gelir-gider, e-Fatura ve tahsilat takibini tek ekranda toplamak için dijital ön muhasebe çözümümüze göz atabilirsiniz.
E-Ticaret İçin Şirket Kurmak Maliyeti: Hangi Kalemler Var?
E-ticaret için şirket kurmak maliyeti tek bir rakamdan oluşmaz; şirket türü, bulunduğunuz şehir ve iş modeliniz bütçeyi belirler. Planlama yaparken kuruluş giderleri ile faaliyete başlayınca düzenli hâle gelen giderleri ayrı düşünmek işinizi kolaylaştırır.
Kuruluş aşamasındaki kalemler:
- Noter işlemleri ve imza beyanı
- Ticaret sicili tescil ve ilan giderleri
- Ticaret veya esnaf odası kayıt ücreti
- Limited ve anonim şirkette sermaye ile ilgili banka işlemleri
- Marka tescili ve alan adı
Faaliyete başladıktan sonraki düzenli kalemler:
- Muhasebe hizmeti ve beyanname süreçleri
- e-Fatura ve e-Arşiv için entegratör veya yazılım
- Web sitesi altyapısı, barındırma ve tasarım
- Pazaryeri komisyonları ve ödeme kuruluşu kesintileri
- Kargo, paketleme ve depo giderleri
- Ofis kirası ya da sanal ofis bedeli
- Oda aidatları ve reklam bütçesi
Kuruluş danışmanlığı paketlerini ve neleri kapsadıklarını karşılaştırmak için paketler ve fiyatlar sayfamızı inceleyebilirsiniz. Resmi harç ve ücretler her yıl güncellendiği için bu kalemlerin güncel tutarlarını ilgili kurumların duyurularından kontrol etmeniz önerilir.
Yurt Dışına Satış ve E-Ticaret Destekleri
E-ticaret girişiminizi ileride yurt dışına açmayı düşünüyorsanız, kuruluş aşamasında bunu hesaba katmak sonradan değişiklik yapma ihtiyacını azaltır. Küçük paketlerle yurt dışındaki tüketicilere yapılan satışlar mikro ihracat olarak adlandırılır ve gümrük tarafında elektronik ticaret gümrük beyannamesi gibi daha sade prosedürlerle yürütülebilir. Unvanda ve faaliyet kodlarında dış ticaret faaliyetine yer vermek, bu yönde büyürken işinizi kolaylaştırabilir.
Destekler tarafında öne çıkan başlıklar şunlardır:
- KOSGEB programları: Girişimcilik ve işletme geliştirme desteklerinde e-ticaret faaliyetleri de değerlendirilebilir; faaliyet kodu ve işletme ölçeği uygunluğu belirleyicidir.
- Ticaret Bakanlığı e-ihracat destekleri: Yurt dışı pazaryerlerinde yer alma ve tanıtım gibi kalemlere yönelik programlar bulunur.
- Genç girişimci istisnası: Belirli yaş ve koşulları sağlayan şahıs işletmesi sahipleri için gelir vergisi istisnası ve prim desteği imkânı vardır.
- SGK teşvikleri: Personel istihdam ettiğinizde koşullara bağlı prim destekleri gündeme gelebilir.
Her programın başvuru koşulları ve dönemleri değiştiği için şirketi kurmadan önce hangi desteklere uygun olabileceğinizi değerlendirmek, tür ve faaliyet kodu seçiminizi de doğru yönlendirir. Bu değerlendirme için teşvik ve destek danışmanlığı sayfamıza bakabilirsiniz.
Sonuç
E-ticaret için şirket kurmak; doğru şirket türünü seçmekle başlar, unvan, faaliyet kodu ve adres kararlarıyla şekillenir, ETBİS, e-belge ve tüketici mevzuatı gibi kuruluş sonrası yükümlülüklerle tamamlanır. Vergi ve hukuki sonuçları kişisel durumunuza göre değişebileceği için kararsız kaldığınız noktalarda profesyonel destek almanız yararlı olur. E-ticaret şirketinizi kurarken adımları tek yerden takip etmek için şirket kuruluşu danışmanlığı hizmetimizi inceleyebilirsiniz.