E ticaret şirketi, diğer şirketler gibi tür seçimi, ticaret sicili tescili, ticaret odası kaydı ve vergi kaydıyla kurulur. Farkı iki noktadadır: faaliyet konusu ve NACE kodu internet üzerinden satışı kapsayacak biçimde seçilir, kuruluştan sonra da ETBİS kaydı, e-Arşiv Fatura ve mesafeli satış belgeleri gibi e-ticarete özgü adımlar eklenir. Bu yazıda süreci; e-ticaret faaliyet kodu, ticaret odası kayıt belgesi ve sicil sorgulama gibi en çok merak edilen noktalar üzerinden sırayla ele alıyoruz.
E ticaret şirketi kurulurken izlenen genel sıra
Süreç, satış yapacağınız kanaldan bağımsız olarak büyük ölçüde aynı sırayı izler. Adımları önceden görmek, hangi kararın hangi belgeyi etkilediğini anlamanızı kolaylaştırır:
- Satış modelini netleştirin: Kendi web siteniz, pazaryerleri, sosyal medya mağazası ya da yurt dışına satış. Bu tercih faaliyet kodunu, adres ihtiyacını ve belge listesini etkiler.
- Şirket türünü seçin: Şahıs şirketi, limited şirket ya da anonim şirket.
- Unvan, merkez adresi ve faaliyet konusunu belirleyin: NACE kodu bu aşamada seçilir.
- Kuruluş başvurusunu yapın: Sermaye şirketlerinde MERSİS üzerinden başvuru, ana sözleşme ve imza beyanı; şahıs şirketinde vergi kaydı ve gerekiyorsa sicil kaydı.
- Ticaret sicili tescili ve oda kaydını tamamlayın.
- Vergi kaydını ve e-dönüşüm adımlarını kontrol edin.
- E-ticarete özgü hazırlıkları yapın: ETBİS kaydı, sözleşme metinleri, ödeme altyapısı ve pazaryeri başvurusu.
Henüz şirket kurmanın sizin için gerekli olup olmadığına karar vermediyseniz önce e-ticaret için şirket kurmanın gerekip gerekmediğine dair karar ölçütlerine göz atmanız faydalı olur. Kararınızı verdiyseniz ve bu adımları bir danışmanla planlamak istiyorsanız, şirket kuruluşu danışmanlığı hizmetimizde hangi adımın sizi beklediğini hesabınızdan takip edebilirsiniz.
Şirket türü: şahıs, limited mi anonim mi?
E-ticaret için tek doğru şirket türü yoktur; seçim, beklenen satış hacmine, ortak sayısına, risk algınıza ve büyüme planınıza göre değişir. Aşağıdaki tablo genel bir karşılaştırma sunar:
| Ölçüt | Şahıs şirketi | Limited şirket | Anonim şirket |
|---|---|---|---|
| Kurucu sayısı | Tek kişi | Tek ortakla kurulabilir | Tek pay sahibiyle kurulabilir |
| Sorumluluk | İşletme sahibi kişisel mal varlığıyla sorumludur | Kural olarak sermaye taahhüdüyle sınırlıdır; bazı kamu borçlarında ortaklara başvurulabilir | Kural olarak sermaye ile sınırlıdır |
| Kuruluş yolu | Vergi dairesi ve gerekiyorsa sicil ya da esnaf kaydı | MERSİS, ana sözleşme, tescil | MERSİS, esas sözleşme, tescil |
| Defter tutma | Kazanç ve hacme göre değişir | Bilanço esası | Bilanço esası |
| Pay devri | Ortaklık yapısı yoktur | Daha sıkı şekil şartlarına bağlıdır | Görece daha esnektir |
| Kimlere uygun | Küçük ölçekte başlayan, tek kişilik girişimler | Ortaklı ya da büyümeyi planlayan işletmeler | Yatırım almayı planlayan, büyük ölçekli yapılar |
Pazaryerlerinin önemli bir kısmı hem şahıs şirketlerini hem sermaye şirketlerini satıcı olarak kabul eder; ancak bazı kategoriler, kurumsal satış programları ya da yurt dışı pazaryerleri ek koşullar isteyebilir. Satış yapmayı planladığınız platformun satıcı koşullarını tür seçiminden önce okumak, sonradan şirket türü değiştirmek zorunda kalma riskini azaltır.
E ticaret NACE kodu ve faaliyet konusunun yazılması
NACE kodu, işletmenin ekonomik faaliyetini sınıflandıran standart koddur. Ana faaliyet kodu; vergi kaydında görünen faaliyetinizi, ticaret odasında hangi meslek grubuna kaydolacağınızı ve bazı destek programlarına uygunluğunuzu etkileyebilir. Bu nedenle e ticaret faaliyet kodu seçimi, kuruluşun en çok soru doğuran adımlarından biridir.
NACE Rev. 2.1 geçişiyle birlikte e-ticaret faaliyetinin sınıflandırılmasında değişiklik yapıldı. Daha önce internet üzerinden perakende satış için kullanılan kodun güncel karşılığını, kuruluş başvurusundan önce mutlaka kontrol etmelisiniz. Kod ya da faaliyet adıyla arama yapabileceğiniz güncel NACE kodları listesinde e-ticaret kodundaki değişikliği ve kod seçimine dair açıklamaları bulabilirsiniz.
Kod seçerken şu noktalar işinizi kolaylaştırır:
- Ürün grubunu düşünün: Ne sattığınız, nasıl sattığınız kadar önemlidir. Giyim, kozmetik, elektronik ya da gıda gibi ürün grupları farklı kodlara ve bazen farklı izinlere işaret eder.
- Toptan ve perakende ayrımını yapın: Tüketiciye satış ile işletmelere satış farklı faaliyetlerdir. İkisini birden yapacaksanız ikisini de faaliyet konusuna ekleyin.
- Aracılık ayrı bir faaliyettir: Kendi ürününüzü satmak ile başkalarının ürünlerini satan bir platform işletmek farklı sınıflandırılır.
- Yan faaliyetleri unutmayın: İthalat, ihracat, depolama, dijital ürün satışı ya da yazılım hizmeti gibi faaliyetler ileride gündeme gelecekse baştan eklemek mantıklıdır.
Sermaye şirketlerinde faaliyet konusu ana sözleşmenin amaç ve konu maddesinde yazılır. Bu maddenin geniş ama anlaşılır olması önemlidir; sonradan yeni bir faaliyet eklemek ana sözleşme değişikliği ve yeniden tescil anlamına gelir.
Unvan, adres ve sermaye hazırlığı
Unvan ve marka
Şahıs şirketinde unvan, işletme sahibinin adını ve soyadını içermek zorundadır; buna faaliyeti anlatan ifadeler eklenebilir. Limited ve anonim şirketlerde ise şirket türünü gösteren ibare unvanda yer alır. Örneğin unvanında “Ticaret Limited Şirketi” geçen bir şirket, belgelerde ve faturalarda kısaltma olarak “Tic. Ltd. Şti.” biçimini kullanabilir.
Unvan ile mağaza adınız ya da markanız aynı olmak zorunda değildir. Sitenizde ve pazaryeri mağazanızda bir marka adıyla görünürken resmî belgelerde şirket unvanınız kullanılır. Marka adını seçmeden önce alan adı uygunluğunu ve marka benzerliğini kontrol etmek, ileride yaşanabilecek uyuşmazlıkları azaltır.
Merkez adresi
Merkez adresi, şirketinizin hangi ticaret sicili müdürlüğüne ve hangi ticaret odasına bağlı olacağını belirler. E-ticaret girişimlerinin çoğu evden başlar; ev adresinin kullanılmasında kira sözleşmesi ve yönetim planı gibi konular dikkate alınmalıdır. Ev adresini kullanmak istemeyenler için sanal ofis seçenekleri yasal bir iş adresi edinmenin bir yoludur. Stok tutacaksanız deponun ayrı bir adres olarak bildirilmesi gerekip gerekmediğini de ayrıca değerlendirin; ürünlerin fiziksel olarak bulunduğu yer, merkez adresinden farklı olabilir.
Sermaye ve bütçe
Limited ve anonim şirketlerde sermaye ana sözleşmede yazılır ve asgari tutarlar mevzuatla belirlenir. Bu tutarlar zaman içinde güncellenebildiği için güncel bilgiyi Ticaret Bakanlığı kaynaklarından kontrol etmeniz önerilir.
Kuruluş maliyeti; sicil ve oda giderleri, imza beyanı, adres ve danışmanlık gibi kalemlerden oluşur. Hangi paketin hangi adımları kapsadığını ve güncel ücretleri paketler ve fiyatlar sayfamızda görebilirsiniz.
Ticaret sicili tescili ve ticaret odası kaydı
Tescil nasıl ilerler?
Sermaye şirketlerinde kuruluş başvurusu MERSİS üzerinden başlatılır. Ana sözleşme sistemde hazırlanır, kurucuların ve müdürlerin imza beyanları verilir, gerekli belgeler ticaret sicili müdürlüğüne sunulur. Müdürlük başvuruyu inceler; eksik yoksa şirket tescil edilir ve tescil Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde ilan edilir. Türkiye'de ticaret sicili müdürlükleri ticaret ve sanayi odalarının bünyesinde çalıştığı için tescil ile oda kaydı genellikle aynı süreç içinde gerçekleşir.
Şahıs şirketlerinde durum biraz farklıdır. İşletmenin tacir mi yoksa esnaf ve sanatkâr mı sayılacağı, ticaret odasına mı esnaf odasına mı kaydolacağını belirler. Bu ayrımın ölçütleri mevzuatta düzenlenir ve faaliyetin ölçeğine göre değişebilir; emin değilseniz kayıt öncesinde profesyonel destek almak doğru olur.
Ticaret odası kayıt ücreti ve aidat
Odaya kayıt sırasında bir kayıt ücreti alınır; kayıt sonrasında üyeler genellikle yıllık aidat öder. Bu tutarlar odadan odaya ve meslek grubuna göre değişebilir, ilgili oda organlarının kararları ve mevzuatla belirlenir. Bu nedenle tek bir genel rakamdan söz etmek yanıltıcı olur. Örneğin Soma ya da Ünye gibi ilçelerde kurulan bir şirket, merkez adresinin bağlı olduğu yerel ticaret odasının güncel tarifesine tabidir. Kesin bilgi için merkez adresinizin bağlı olduğu odanın internet sitesine ya da hizmet masasına başvurmanız en sağlıklı yoldur.
Ticaret odası kayıt belgesi ve faaliyet belgesi
Oda kaydı tamamlandıktan sonra iki belge sık sık gündeme gelir:
- Oda kayıt belgesi: Şirketinizin odaya üye olduğunu gösterir.
- Faaliyet belgesi: Şirketin kayıtlı ve faaliyetine devam ettiğini gösterir; bankalar, pazaryerleri, tedarikçiler ve ihale makamları tarafından sıkça istenir.
Birçok oda bu belgeleri ticaret odası online işlemler ekranı üzerinden sunar; bazı belgeler e-Devlet üzerinden de alınabilir. Hangi belgenin hangi kanaldan alınabildiği odaya göre farklılık gösterebileceği için odanızın sayfasını kontrol edin. Online işlemlerde e-imza ya da oda tarafından tanımlanan bir kullanıcı hesabı gerekebilir.
Vergi kaydı, e-Arşiv Fatura ve ETBİS
Vergi kaydı ve yoklama
Sermaye şirketlerinde tescil bilgileri vergi dairesiyle paylaşılır ve şirket vergi mükellefi olarak kaydedilir. Bu aşamada adresinizde işyeri yoklaması yapılabilir; yoklamada adresin gerçekten faaliyet için kullanıldığı ya da kullanılabilir olduğu kontrol edilir. Şahıs şirketlerinde ise işe başlama bildirimi vergi dairesine yapılır ve bu işlemin önemli bir kısmı dijital kanallardan başlatılabilir. Kayıt tamamlandığında vergi levhanız oluşur; bu belge pazaryeri ve ödeme kuruluşu başvurularında sıkça istenir.
e-Arşiv Fatura ve e-Fatura
İnternet üzerinden satış yapan işletmelerin e-Arşiv Fatura kapsamına girmesi gündeme gelir; e-Fatura yükümlülüğü ise ciro ve sektör gibi ölçütlere bağlı olarak değişebilir. Eşikler ve kapsam zaman zaman güncellendiği için güncel düzenlemeleri Gelir İdaresi Başkanlığı üzerinden takip etmeniz önerilir. Faturalama altyapısını ilk satıştan önce kurmak, sipariş geldiğinde belge düzenleyememe sorununu önler.
ETBİS kaydı ve hukuki metinler
Elektronik ticaret faaliyeti yürüten hizmet sağlayıcılar ve aracı hizmet sağlayıcılar, Ticaret Bakanlığı'nın Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi'ne (ETBİS) kayıt yaptırmakla yükümlüdür. Kendi siteniz üzerinden satış yapıyorsanız alan adınızı bu sisteme bildirmeniz gerekir; pazaryeri üzerinden satış yapanların durumu ise platform yapısına göre değerlendirilmelidir.
Satışa başlamadan önce hazırlanması gereken başlıca metinler şunlardır:
- Ön bilgilendirme formu
- Mesafeli satış sözleşmesi
- Cayma hakkı ve iade koşulları
- Kişisel verilerin korunmasına ilişkin aydınlatma metni
- Çerez politikası ve gizlilik politikası
Bu metinlerin içeriği satış modelinize göre değiştiği için hazır şablonları olduğu gibi kullanmak yerine kendi işleyişinize uyarlamanız gerekir.
Kuruluştan sonra: sicil sorgulama ve pazaryeri hazırlığı
Ticaret sicili şirket sorgulama
Tescil tamamlandıktan sonra şirket bilgilerinizin doğru kaydedildiğini kontrol etmek iyi bir alışkanlıktır. Tescil ilanını Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi üzerinden görüntüleyebilir, MERSİS numaranızı ve sicil bilgilerinizi kontrol edebilirsiniz. Ticaret odası firma sorgulama ekranları da kayıtlı bir firmanın üyelik bilgilerini doğrulamak için kullanılır. Aynı araçlar, çalışmayı düşündüğünüz bir tedarikçinin gerçekten kayıtlı olup olmadığını kontrol etmek için de işinize yarar.
Pazaryeri ve ödeme altyapısı başvurusu
Pazaryerleri ve sanal POS sağlayan ödeme kuruluşları, satıcı başvurusunda genellikle şirketin varlığını ve yetkililerini doğrulayan belgeler ister. Liste platforma göre değişse de sık istenen belgeler şunlardır:
- Vergi levhası
- Ticaret sicili gazetesi ilanı
- İmza sirküleri ya da imza beyannamesi
- Faaliyet belgesi ya da oda kayıt belgesi
- Şirket adına açılmış banka hesabına ait bilgiler
Bu belgeleri tescilden hemen sonra dijital olarak bir klasörde toplamak, birden fazla platforma başvururken zaman kazandırır.
Sık yapılan hatalar
- Faaliyet konusunu yalnızca bugünkü ürünle sınırlı tutup kısa süre sonra değişiklik yapmak zorunda kalmak
- Stok adresini ve merkez adresini birbirine karıştırmak
- ETBİS kaydını ve sözleşme metinlerini ilk satıştan sonraya bırakmak
- Oda aidatı ve yıllık yükümlülükleri bütçeye eklememek
- Marka adını alan adı ve marka araştırması yapmadan kesinleştirmek
Sonuç
E ticaret şirketi kurmak, klasik şirket kuruluşuna doğru faaliyet kodu, oda kaydı, e-fatura altyapısı ve ETBİS gibi e-ticarete özgü adımların eklenmesiyle tamamlanır. Kararları doğru sırayla vermek, hem kuruluşu hem de ilk satışa geçişi hızlandırır. Bu adımları tek bir hesaptan izlemek ve hangi belgenin sizi beklediğini görmek isterseniz şirket kuruluşu danışmanlığı hizmetimizi inceleyebilirsiniz.