E ticaret yapmak için şirket kurmak, ana hatlarıyla diğer şirketlerin kuruluşuyla aynı adımlardan geçer. Asıl fark, kuruluşta verdiğiniz kararların sonradan pazaryeri başvurusunu, sanal POS onayını, e-belge düzenini ve vergi yükümlülüklerinizi doğrudan etkilemesidir. Bu yazıda kuruluş sürecini e-ticaretin gözünden ele alıyor, şirketiniz tescil edildikten sonra ilk siparişi almadan önce tamamlamanız gereken adımları sırayla anlatıyoruz.
Henüz şirkete ihtiyacınız olup olmadığından emin değilseniz önce e ticaret yapmak için şirket kurmak gerekir mi sorusunu durumlara göre yanıtladığımız yazıya göz atabilirsiniz. Bu yazı ise kararını vermiş, şimdi "nereden başlarım ve neyi atlamamalıyım" diye soran okur için hazırlandı.
Önce iş modelinizi netleştirin
Şirket türünü ya da faaliyet kodunu seçmeden önce nasıl satış yapacağınızı yazıya dökmek, sonradan yapılacak tadilatların önüne geçer. E-ticaret tek bir iş modeli değildir; aşağıdaki modellerin her biri farklı ayrıntılara dikkat etmenizi gerektirir.
| İş modeli | Kuruluşta öne çıkan konu | Satış öncesi kritik adım |
|---|---|---|
| Pazaryerinde satış | Unvan ve vergi bilgilerinin pazaryeri kayıtlarıyla birebir uyumu | Satıcı başvurusu ve belge yüklemesi |
| Kendi e-ticaret siteniz | Faaliyet konusu, alan adı ve marka uyumu | Sanal POS, mesafeli satış metinleri, ETBİS kaydı |
| Sosyal medya üzerinden satış | Faturalandırma düzeni ve ödeme yöntemi | Ödeme bağlantısı ya da ödeme kuruluşu hesabı |
| E-ihracat (yurt dışına satış) | Dış ticarete uygun faaliyet konuları | Gümrük ve kargo süreçleri, döviz tahsilatı |
| Kendi üretiminizi satmak | Üretim ve perakende faaliyetlerinin birlikte yazılması | Ürün grubuna göre gerekebilecek izin ve belgeler |
Birden fazla modeli birlikte yürütecekseniz bunu baştan planlamak en doğrusudur. Örneğin bugün yalnızca pazaryerinde satış yapacak olsanız da bir yıl içinde kendi sitenizi açmayı düşünüyorsanız, faaliyet konularınızı buna göre geniş tutmak ileride ana sözleşme değişikliği ihtiyacını azaltabilir.
Şirket türü seçimi: şahıs, limited ya da anonim
E-ticarette en sık tercih edilen türler şahıs şirketi ve limited şirkettir; büyüme ve yatırım planı olanlar anonim şirketi de değerlendirir. Hangi türün size uygun olduğu ciro beklentiniz, ortak sayınız, risk algınız ve vergi durumunuz gibi kişisel etkenlere bağlıdır.
| Kriter | Şahıs şirketi | Limited şirket | Anonim şirket |
|---|---|---|---|
| Tüzel kişilik | Yok, işletme sahibiyle bütünleşik | Var | Var |
| Sorumluluk | Sahibi kişisel varlığıyla sorumlu | Kural olarak sermaye payıyla sınırlı; kamu borçlarında istisnalar bulunur | Kural olarak sermaye payıyla sınırlı |
| Kuruluş işlemleri | Görece daha sade | Ana sözleşme ve ticaret sicili tescili gerekir | Ana sözleşme, organ yapısı ve tescil gerekir |
| Vergilendirme | Gelir vergisi | Kurumlar vergisi | Kurumlar vergisi |
| Ortak alma ve pay devri | Uygun değil | Mümkün, noter işlemi gerektirir | Daha esnek |
Şahıs şirketi hızlı başlangıç için cazip görünse de ciro büyüdükçe artan oranlı gelir vergisi ve sınırsız sorumluluk konusu değerlendirilmelidir. Limited şirket ise kurumsal görünüm, pazaryerlerinde ve ödeme kuruluşlarında kurumsal hesap açma kolaylığı nedeniyle sık tercih edilir. Hangi türün sizin için daha avantajlı olduğu kişisel ve mali duruma göre değiştiğinden, karar öncesinde muhasebe danışmanınızdan görüş almanız faydalı olur.
E-ticarete özgü kuruluş kararları
Kuruluş belgeleri hazırlanırken genel kalıplar yerine e-ticaret faaliyetinize uygun seçimler yapmak, satışa açılma aşamasında karşılaşacağınız sorunların büyük kısmını önler.
Unvan: "Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi" ne anlama gelir?
Ticaret unvanında sık görülen "Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi" ifadesi, şirketin hem üretim hem ticaret alanında faaliyet gösterebileceğini işaret eden yaygın bir kalıptır. Bu ibare tek başına şirkete ek bir hak vermez; şirketin neler yapabileceğini belirleyen, ana sözleşmedeki amaç ve konu maddesidir. Unvanda yer alan faaliyet ibarelerinin şirketin gerçek konusuyla uyumlu olması beklenir.
E-ticaret açısından unvanın önemi daha pratiktir: Faturalarınızda, pazaryeri satıcı hesabınızda, sanal POS sözleşmenizde ve banka hesabınızda unvan birebir aynı yazılmalıdır. Kısaltmaların doğru kullanımı da bu tutarlılığın parçasıdır; "Ltd. Şti." ile tam unvan arasındaki farklar başvuru sırasında belge uyuşmazlığına yol açabilir.
Faaliyet konusu ve NACE kodu
Ana sözleşmedeki faaliyet konuları ve vergi dairesine bildirilen NACE kodu, şirketinizin hangi işle uğraştığını resmî kayıtlarda tanımlar. İnternet üzerinden perakende satış için kullanılan kodlar ile belirli ürün gruplarının toptan ya da perakende satış kodları birbirinden farklıdır. Hangi kodu seçmeniz gerektiğini ve ana faaliyet ile yan faaliyet ayrımını e ticaret NACE kodu seçme rehberi yazımızda ayrıntılı biçimde ele aldık.
Şirket adresi ve depo ihtiyacı
Şirketin merkez adresi ticaret sicilinde ve vergi dairesinde kayıtlı olacak adrestir; vergi dairesi yoklama sırasında bu adresi esas alır. Stok tutmayan, dropshipping ya da pazaryeri depo hizmetiyle çalışan girişimciler için ofis kiralamak her zaman gerekli değildir. Bu durumda esnek sanal ofis seçenekleri ile yasal bir iş adresi oluşturabilirsiniz. Ürünlerinizi kendiniz depolayacaksanız depo adresini şube ya da işyeri olarak ayrıca bildirmeniz gerekip gerekmediğini kuruluş öncesinde netleştirin.
Sermaye ve ortaklık yapısı
Limited ve anonim şirkette sermaye tutarı, ortakların pay oranları ve müdür ya da yönetim kurulu yapısı ana sözleşmede belirlenir. Birden fazla kişiyle başlıyorsanız kimin hangi işten sorumlu olacağını, kimin şirketi temsil edeceğini ve bir ortağın ayrılması durumunda ne olacağını baştan konuşmanız ileride yaşanabilecek anlaşmazlıkları azaltır. Asgari sermaye tutarları zaman zaman güncellendiği için güncel bilgiyi Ticaret Bakanlığı'nın resmî duyurularından kontrol etmenizi öneririz.
Kuruluş adımlarına kısa bakış
Şirket türünüz ne olursa olsun kuruluş süreci genel olarak şu sırayı izler:
- Hazırlık: Şirket türü, unvan, faaliyet konuları, adres ve ortaklık yapısının belirlenmesi.
- MERSİS kaydı: Limited ve anonim şirkette ana sözleşmenin Merkezi Sicil Kayıt Sistemi (MERSİS) üzerinden hazırlanması ve başvurunun oluşturulması.
- İmza ve onaylar: Ana sözleşmenin ticaret sicil müdürlüğünde ya da noterde imzalanması, gerekiyorsa imza beyannamesinin düzenlenmesi.
- Sermaye işlemleri: Türe göre gerekli sermaye payının bankaya yatırılması ve ilgili yatırımların yapılması.
- Tescil ve oda kaydı: Ticaret sicil müdürlüğünde tescil ve bağlı olunan ticaret odasına kayıt.
- Vergi kaydı: Vergi dairesi işlemleri, işyeri yoklaması ve vergi levhasının alınması.
Şahıs şirketinde bu süreç daha sadedir; vergi kaydı ve ilgili odaya ya da sicile kayıt ön plana çıkar. Süreci adım adım izlemek ve hangi belgenin hangi aşamada gerektiğini görmek isterseniz, şirket kuruluş danışmanlığı hizmetimizde belgelerinizi iletir, ilerleyen adımları hesabınızdan takip edersiniz.
Satışa açılmadan önce e-ticaret kontrol listesi
Şirketinizin tescil edilmesi, satışa hazır olduğunuz anlamına gelmez. İlk siparişten önce aşağıdaki başlıkları tamamladığınızdan emin olun:
- Vergi levhası ve ticaret sicili belgeleri: Pazaryerleri ve ödeme kuruluşları başvuruda bu belgeleri ister; güncel tarihli kopyaları hazır tutun.
- E-fatura ve e-arşiv fatura: İnternet üzerinden satış yapanlar için e-belge kullanımı, Gelir İdaresi Başkanlığı'nın belirlediği koşullara göre zorunlu olabilir. Güncel kuralları Gelir İdaresi Başkanlığı üzerinden takip edin ve entegrasyon yönteminizi seçin.
- Kurumsal banka hesabı: Tahsilatların şirket adına açılmış hesaba yapılması, muhasebe kayıtlarının düzenli tutulmasını kolaylaştırır.
- Sanal POS ya da ödeme kuruluşu hesabı: Kendi sitenizde kartla tahsilat için banka sanal POS'u veya lisanslı bir ödeme kuruluşuyla anlaşma gerekir. Başvuruda site içeriği, iade politikası ve yasal metinlerin hazır olması beklenebilir.
- ETBİS kaydı: 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamında e-ticaret hizmet sağlayıcılarının Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi'ne (ETBİS) kayıt yükümlülüğü bulunur. Kayıt ve güncel kurallar için Ticaret Bakanlığı sayfasını inceleyin.
- KEP adresi: Limited ve anonim şirketlerin resmî yazışmalar için kayıtlı elektronik posta adresine ihtiyacı olabilir; kuruluşla birlikte planlamanız işinizi kolaylaştırır.
- Yasal metinler: Tüketicilere satış yapıyorsanız mesafeli satış sözleşmesi, ön bilgilendirme formu, iade ve cayma koşulları sitenizde yer almalıdır.
- Kişisel verilerin korunması: Müşteri verilerini işlediğiniz için aydınlatma metni ve gizlilik politikası hazırlamanız gerekir. Ayrıntılar için Kişisel Verileri Koruma Kurumu kaynaklarına başvurabilirsiniz.
- Kargo ve iade süreci: Kargo firmasıyla kurumsal anlaşma, ambalaj, iade adresi ve iade ürünlerin muhasebe kaydı baştan belirlenmelidir.
- Ürün grubuna özel izinler: Gıda, kozmetik, takviye edici ürünler, elektronik ve benzeri gruplarda ek kayıt, etiket ya da izin şartları olabilir; ilgili kurumun güncel düzenlemesini kontrol edin.
Satışa başladıktan sonra gelir-gider, fatura ve tahsilat takibi hızla yoğunlaşır. Bu nedenle ilk günden düzenli bir ön muhasebe alışkanlığı kurmak, dönem sonunda yaşanacak karmaşayı önler.
Ticaret sicili ve oda kaydını sorgulama
Kuruluştan sonra şirket bilgilerinizin resmî kayıtlarda doğru göründüğünü kontrol etmek, pazaryeri ve ödeme kuruluşu başvurularında yaşanacak uyuşmazlıkları önler. Aynı yöntemler tedarikçinizi ya da iş ortağınızı doğrulamak için de kullanılabilir.
- Ticaret sicili şirket sorgulama: Tescil ilanları Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi üzerinden sorgulanabilir. MERSİS de şirket kayıtlarının merkezî olarak tutulduğu sistemdir.
- Ticaret odası firma sorgulama: Bağlı olduğunuz ticaret odasının çevrim içi hizmetleri üzerinden oda kaydınızı, faaliyet belgenizi ve sicil bilgilerinizi kontrol edebilirsiniz.
- Vergi kaydı kontrolü: Vergi levhanızdaki unvan, adres ve faaliyet bilgisinin sicil kayıtlarıyla aynı olduğunu doğrulayın.
Ticaret odası kayıt ücreti ve yıllık aidat; şirket türü, sermaye ve odanın kendi tarifesi gibi etkenlere göre değişir. Güncel tutarı bağlı olacağınız odadan öğrenmeniz en sağlıklı yoldur.
Maliyet, süre ve e-ticaret destekleri
E-ticaret için şirket kurmanın maliyeti tek bir kalemden oluşmaz: Kuruluş harçları ve noter giderleri, oda kaydı, sermaye, adres gideri, e-belge entegrasyonu, site altyapısı ve aylık muhasebe hizmeti bütçede ayrı ayrı yer alır. Kuruluş süresi de belgelerin eksiksiz hazırlanmasına ve kurumların iş yoğunluğuna bağlıdır.
Kuruluş paketlerimizin kapsamını ve güncel ücretleri görmek için paketler ve fiyatlar sayfamızı inceleyebilirsiniz.
E-ticaret destekleri tarafında ise genç girişimcilere yönelik vergi ve SGK destekleri, KOSGEB programları ve e-ihracata yönelik çeşitli destekler gündeme gelebilir. Bu desteklerin her birinin kendine özgü başvuru şartları vardır ve bazıları şirket türü, kuruluş zamanı ya da kurucunun yaşı gibi koşullara bağlıdır. Bu yüzden şirketi kurmadan önce uygunluğunuzu değerlendirmek önemlidir; teşvik ve destek danışmanlığı sayfamızda yararlanma ihtimalinizi nasıl değerlendirdiğimizi görebilirsiniz.
Sık yapılan hatalar
E-ticaret için kurulan şirketlerde ilk aylarda en sık karşılaşılan sorunlar genellikle kuruluştaki küçük ihmallerden kaynaklanır:
- Dar faaliyet konusu: Yalnızca tek bir ürün grubunu yazmak, yeni kategori eklemek istediğinizde ana sözleşme değişikliği gerektirebilir.
- Yanlış NACE kodu: İnternetten perakende satış yapan bir şirketin farklı bir faaliyet koduyla kaydedilmesi, pazaryeri ve vergi işlemlerinde soru işareti yaratabilir.
- Adres uyumsuzluğu: Vergi levhası, sicil kaydı ve sitedeki iletişim adresinin farklı olması güven ve başvuru sorunlarına yol açar.
- Yasal metinleri sonraya bırakmak: Sanal POS başvurusu, mesafeli satış ve gizlilik metinleri hazır olmadan genellikle ilerlemez.
- Kişisel ve şirket hesaplarını karıştırmak: Tahsilatların şahsi hesaba yapılması muhasebe kayıtlarını ve vergi uyumunu zorlaştırır.
- Destekleri kuruluştan sonra araştırmak: Bazı destekler kuruluş anındaki koşullara bağlı olduğundan, sonradan fark edilen şartlar telafi edilemeyebilir.
Sonuç
E ticaret yapmak için şirket kurmak, tescil belgesini almakla bitmez; doğru tür, uyumlu unvan, isabetli faaliyet kodu ve uygun adres seçimi, ardından e-belge, ödeme altyapısı ve yasal metinlerin tamamlanmasıyla satışa hazır hale gelirsiniz. Bu kararların her biri bir sonrakini etkilediği için süreci baştan planlamak zaman ve maliyet kaybını azaltır. Kuruluş adımlarınızı tek ekrandan izlemek ve her aşamada danışman desteği almak için şirket kuruluş danışmanlığı sayfamızı inceleyebilirsiniz.