E ticaret şirketi kurmak, internet üzerinden ürün ya da hizmet satacağınız işletmeyi resmî kayıtlara geçirmek anlamına gelir. Bunun için işletmeyi şahıs işletmesi, limited şirket veya anonim şirket olarak kurar, ardından vergi, ticaret sicili ve e-ticarete özgü kayıtları tamamlarsınız. Başvuruya geçmeden önce şirket türünü, unvanı, faaliyet kodunu ve iş adresini netleştirirseniz süreç çok daha az geri dönüşle ilerler. Bu yazıda önce bu kararları, sonra kuruluş adımlarını ve kuruluştan sonra sizi bekleyen yükümlülükleri sırasıyla ele alıyoruz.
E ticaret şirketi kurmak: temel kavramlar
Hukuken “e-ticaret şirketi” adında ayrı bir şirket türü yoktur. Türk ticaret mevzuatında düzenlenen türlerden birini seçersiniz. E-ticaret ise bu şirketin faaliyet konusu ve satış yöntemi olur. Bu ayrımı baştan bilmek önemlidir. Kuruluş sürecinin büyük bölümü seçtiğiniz türe göre şekillenir, e-ticarete özgü adımlar ise çoğunlukla kuruluştan sonra gelir.
Süreç boyunca karşınıza çıkacak temel kavramlar şunlardır:
- Şahıs işletmesi (halk arasında şahıs şirketi): Tek kişiye ait, ayrı bir tüzel kişiliği olmayan işletme. İşletme sahibi, işletme borçlarından kişisel malvarlığıyla sorumludur.
- Limited şirket: Tek veya birden fazla ortakla kurulabilen, tüzel kişiliği olan sermaye şirketi. Küçük ve orta ölçekli e-ticaret girişimlerinde sık tercih edilir.
- Anonim şirket: Pay yapısı daha esnek, yatırımcı almaya daha uygun sermaye şirketi. Kurumsal yapısı limited şirkete göre daha kapsamlıdır.
- Ticaret unvanı: Şirketin resmî adıdır. Ayırt edici bir kısım, faaliyet konusunu gösteren ibareler ve tür ibaresinden oluşur.
- NACE kodu: Vergi ve istatistik kayıtlarında faaliyetinizi tanımlayan sınıflandırma kodudur.
- MERSİS: Ticaret Bakanlığının Merkezi Sicil Kayıt Sistemidir. Sermaye şirketlerinin kuruluş başvurusu bu sistem üzerinden başlar.
- ETBİS: Elektronik Ticaret Bilgi Sistemidir. İnternet üzerinden satış yapan işletmelerin kayıt olduğu sistemdir.
Başvurudan önce netleştirmeniz gereken kararlar
Kuruluşta en sık yaşanan gecikmeler, başvuru sırasında verilmesi gereken kararların son ana bırakılmasından kaynaklanır. Aşağıdaki beş başlığı önceden yazıya dökmenizi öneririz.
Şirket türü
Tür seçimi; sorumluluk, vergilendirme, muhasebe yükü ve ileride ortak almak gibi konuları doğrudan etkiler. Aşağıdaki tablo genel bir karşılaştırmadır:
| Ölçüt | Şahıs işletmesi | Limited şirket | Anonim şirket |
|---|---|---|---|
| Tüzel kişilik | Yok | Var | Var |
| Sorumluluk | İşletme sahibi kişisel malvarlığıyla sorumludur | Kural olarak sermaye payıyla sınırlıdır; kamu borçları için ayrı kurallar vardır | Kural olarak taahhüt edilen sermayeyle sınırlıdır |
| Ortak sayısı | Tek kişi | Tek veya çok ortak | Tek veya çok ortak |
| Vergilendirme | Gelir vergisi | Kurumlar vergisi | Kurumlar vergisi |
| Kuruluş yükü | Görece sade | Ana sözleşme ve sicil tescili gerekir | Ana sözleşme, sicil tescili ve daha kapsamlı organ yapısı gerekir |
| Pay devri | Pay yoktur; işletme devri söz konusudur | Resmî şekil ve genel kurul onayı gerektirir | Görece kolaydır |
| Uygun olabileceği durum | Küçük ölçekte tek başına başlangıç | Ortaklı ya da büyüme hedefli girişim | Yatırımcı almayı planlayan yapı |
Bu tablo genel bilgi niteliğindedir. Hangi türün size uygun olduğu; beklenen ciro, ortaklık yapısı, çalışma durumunuz ve uzun vadeli planlarınıza göre değişir. Kişisel durumunuz için profesyonel destek almanız sağlıklı olur.
Ticaret unvanı: “Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi” gibi ibareler
Unvan genellikle şu kalıpta kurulur: [Ayırt edici ad] + [faaliyeti gösteren ibare] + [tür ibaresi]. Örneğin “[Ayırt edici ad] Elektronik Ticaret Limited Şirketi” ya da “[Ayırt edici ad] Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi” gibi.
“Sanayi” ibaresi genellikle üretim yapan ya da üretim yaptıran şirketlerde tercih edilir. Yalnızca hazır ürün satacaksanız “Ticaret” ya da “Elektronik Ticaret” gibi faaliyetinize daha uygun bir ibare düşünebilirsiniz. Yurt dışına satış planlıyorsanız “İç ve Dış Ticaret” ibaresi ve ana sözleşmede ithalat-ihracat faaliyetine yer verilmesi de gündeme gelebilir. Unvandaki ibarelerin amaç ve konu maddesiyle uyumlu olması gerekir. Uyumsuz ifadeler sicil incelemesinde düzeltme talebine yol açabilir.
Seçtiğiniz ayırt edici adın daha önce kullanılıp kullanılmadığını başvurudan önce kontrol edin. Ticaret sicili şirket sorgulaması için Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi üzerinden arama yapabilirsiniz. MERSİS başvurusu sırasında da unvan benzerliği ayrıca denetlenir. Marka olarak kullanmayı düşündüğünüz adın tescil durumuna da ayrıca bakmak faydalıdır.
Faaliyet konusu ve NACE kodu
Ana sözleşmedeki amaç ve konu maddesi, şirketin hangi işleri yapabileceğini belirler. E-ticarette bu madde, sattığınız ürün grubunu ve internet üzerinden satış yöntemini kapsamalıdır. Konuyu çok dar tutarsanız yeni bir ürün grubuna geçerken değişiklik gerekebilir. Çok geniş ve dağınık tutarsanız da sicil incelemesinde açıklama istenebilir.
Vergi kaydındaki faaliyet kodu da en az ana sözleşme kadar önemlidir. Pazaryeri başvurularında ve bazı destek programlarında bu kod dikkate alınabilir. Hangi kodun sizin satış modelinize uyduğunu e-ticaret NACE kodu seçme rehberimizde ayrıntılı olarak ele aldık.
İş adresi
Şirketin resmî bir adresi olmak zorundadır. Vergi dairesi bu adreste yoklama yapabilir. E-ticarette üç seçenek öne çıkar:
- Ev adresi: Başlangıçta yaygındır. Ancak kira sözleşmesi, site yönetim kuralları ve stok tutma ihtiyacı açısından değerlendirilmelidir.
- Kiralık ofis veya depo: Stoklu çalışacaksanız ve paketleme yapacaksanız mantıklı olabilir, ancak sabit giderleri artırır.
- Sanal ofis: Stoksuz modelde, dropshipping'de ya da depoyu ayrı bir yerde tuttuğunuzda resmî adres ihtiyacını karşılamanın bir yoludur.
Resmî adres için ofis kiralamak istemiyorsanız esnek sanal ofis seçeneklerimizi inceleyebilirsiniz.
Satış kanalı
Kendi web sitenizden, pazaryerlerinden, sosyal medya üzerinden ya da yurt dışı platformlardan satış yapmak, kuruluş sonrası ihtiyaçlarınızı farklılaştırır. Pazaryerleri satıcı başvurusunda genellikle vergi levhası, imza sirküleri ve şirket adına açılmış banka hesabı gibi belgeler ister. Bu şartlar platformdan platforma değişir ve zaman zaman güncellenir. Bu yüzden çalışmayı düşündüğünüz platformun güncel satıcı koşullarını kuruluştan önce okumanız, eksik belge yüzünden aylarca bekleme riskini azaltır.
E ticaret şirketi kuruluş süreci adım adım
Limited ve anonim şirket kuruluşu genel hatlarıyla şu sırayı izler:
- Belgelerin hazırlanması: Ortakların ve yöneticilerin kimlik bilgileri, adres bilgileri ve vergi kimlik numaraları toplanır. Yabancı ortak varsa ek belgeler gerekir.
- MERSİS başvurusu: Kuruluş başvurusu sistemde oluşturulur. Unvan, adres, sermaye, ortaklık yapısı ve yönetim bilgileri girilir, ana sözleşme taslağı hazırlanır.
- Sermayeye ilişkin işlemler: Şirket türüne ve sermaye yapısına göre bankayla ilgili işlemler gerekebilir.
- İmzalar ve onay: Ana sözleşme, ticaret sicili müdürlüğü huzurunda ya da noterde imzalanır. Şirketi temsil edecek kişilerin imza beyannamesi hazırlanır.
- Tescil ve oda kaydı: Ticaret sicili müdürlüğünde tescil yapılır, kuruluş Ticaret Sicili Gazetesi'nde ilan edilir ve şirket ilgili ticaret odasına kaydolur.
- Vergi kaydı: Vergi dairesindeki kayıt açılır, gerekiyorsa adres yoklaması yapılır ve vergi levhası alınır.
- Defter ve elektronik tebligat işlemleri: Ticari defterlere ilişkin açılış işlemleri tamamlanır. Sermaye şirketleri için KEP adresi edinilir.
Şahıs işletmesinde süreç vergi dairesindeki işe başlama kaydıyla başlar. Ardından faaliyetinizin niteliğine göre ticaret sicili ya da esnaf sicili kaydı gelir. Güncel başvuru kanallarını Ticaret Bakanlığı ve Gelir İdaresi Başkanlığı sitelerinden takip edebilirsiniz.
Bu adımları tek bir yerden izlemek isterseniz şirket kuruluşu danışmanlığı hizmetimizle belgelerinizi iletir, hangi adımın sizi beklediğini panelden görürsünüz.
Kuruluştan sonra e-ticarete özgü yükümlülükler
Vergi levhasını almak satışa başlamak için yeterli değildir. İnternet üzerinden satış yapan bir işletme olarak şu konuları tamamlamanız gerekir:
- ETBİS kaydı: Elektronik ticaret yapan işletmelerin Elektronik Ticaret Bilgi Sistemine kaydolması beklenir. Kayıt kapsamı ve süreleri için Ticaret Bakanlığının güncel duyurularına bakın.
- e-Fatura ve e-Arşiv: İnternet satışlarında elektronik belge düzenleme, belirli koşullarda zorunlu hâle gelir. Hangi uygulamaya ne zaman dahil olacağınızı Gelir İdaresi Başkanlığının güncel düzenlemelerinden kontrol edin.
- Yasal metinler: Mesafeli satış sözleşmesi, ön bilgilendirme formu, cayma hakkı ve iade koşulları, kişisel verilerin korunmasına ilişkin aydınlatma metni ve çerez politikası sitenizde yer almalıdır.
- Ödeme altyapısı: Sanal POS ya da ödeme kuruluşu başvurularında şirket belgeleri ve şirket adına açılmış banka hesabı istenir.
- Kargo ve lojistik: Kurumsal kargo anlaşması, iade süreçleri ve paketleme düzeni bu aşamada kurulur.
- Yurt dışı satış: Küçük paketlerle yurt dışına satış yapacaksanız mikro ihracat ve elektronik ticaret gümrük beyannamesi kavramlarını araştırmanız gerekir. Güncel kurallar Ticaret Bakanlığı kaynaklarında yer alır.
- Ön muhasebe düzeni: Pazaryeri hak edişleri, komisyon kesintileri, iadeler ve kargo giderleri ilk günden düzenli kaydedilmezse ay sonunda mutabakat zorlaşır. Gelir-gider ve fatura takibini tek ekranda yapmak bu yükü hafifletir.
Ticaret sicili ve ticaret odası sorgulaması
Tescilden sonra şirket bilgilerinizin doğru işlendiğini kontrol etmeniz iyi bir alışkanlıktır. Ticaret Sicili Gazetesi'nde kuruluş ilanınızı görüntüleyebilir, unvan, adres ve yetkili bilgilerinin ana sözleşmeyle uyumlu olup olmadığına bakabilirsiniz. Ticaret odası firma sorgulaması ise genellikle oda üyelik kayıtları üzerinden yapılır. Aynı sorgulamaları tedarikçilerinizi ya da iş ortaklarınızı doğrulamak için de kullanabilirsiniz. Bu, özellikle toptan alım yapacağınız firmalarla çalışmaya başlamadan önce faydalıdır.
Maliyet kalemleri ve e ticaret destekleri
E ticaret için şirket kurmanın maliyeti tek bir tutardan oluşmaz. Şirket türüne, sermayeye, bulunduğunuz şehre ve seçtiğiniz hizmetlere göre değişen kalemlerin toplamıdır. Bütçe planlarken şu başlıkları ayrı ayrı düşünün:
- Ticaret sicili ve kuruluşa ilişkin resmî harç ve ücretler
- Ticaret odası kayıt ücreti ve yıllık aidat (sermaye ve oda kurallarına göre değişir)
- Ana sözleşme ve imza işlemlerine ilişkin giderler
- Sermaye taahhüdü ve varsa ödeme yükümlülüğü
- Adres gideri (kira ya da sanal ofis)
- Muhasebe desteği, e-dönüşüm ve KEP gibi dijital hizmetler
- Web sitesi, alan adı, pazaryeri komisyonları, ödeme altyapısı kesintileri
- Kargo, paketleme ve iade maliyetleri
Resmî kalemlerin güncel tutarlarını ilgili kurumların duyurularından takip etmeniz gerekir, çünkü bu tutarlar dönemsel olarak güncellenir. LEHTAR Şirket kuruluş paketlerinin kapsamını ve güncel tutarlarını paketler ve fiyatlar sayfamızda görebilirsiniz.
Maliyeti hafifletebilecek destekler de vardır. KOSGEB programları, genç girişimcilere yönelik vergi ve SGK kolaylıkları, istihdama bağlı SGK teşvikleri ve Ticaret Bakanlığının dış ticarete yönelik destekleri e-ticaret girişimcilerinin gündemine girebilir. Bu desteklerin her birinin kendine özgü şartları vardır. Bazıları yalnızca belirli şirket türlerinde ya da faaliyet kodlarında uygulanır. Bu yüzden destek planını kuruluş kararlarıyla birlikte değerlendirmek mantıklıdır. Hangi programlara uygun olabileceğinizi teşvik ve destek danışmanlığı kapsamında birlikte değerlendirebiliriz.
Destek alırken nelere bakmalısınız?
E ticaret şirketi kurmak için bir hizmet seçerken yalnızca fiyata değil, sürecin nasıl yürüyeceğine de bakmanız gerekir. Değerlendirme yaparken şu soruları sorun:
- Kapsam açık mı? Pakete hangi adımların dahil olduğu ve hangi resmî giderlerin ayrıca ödeneceği yazılı olarak belli mi?
- Roller net mi? Resmî işlemlerin hangi yetkili kurumlar, danışmanlar ve iş ortakları aracılığıyla yürütüldüğü açıkça anlatılıyor mu?
- Süreci izleyebiliyor musunuz? Belgelerinizin hangi aşamada olduğunu ve sırada hangi adımın beklediğini kendiniz görebiliyor musunuz?
- Belge güvenliği sağlanıyor mu? Kimlik ve şirket belgeleriniz güvenli bir kanaldan mı iletiliyor?
- Kuruluş sonrası düşünülmüş mü? Adres, ön muhasebe, e-dönüşüm ve teşvik gibi kuruluştan hemen sonra gelen ihtiyaçlar için yol gösteriliyor mu?
- İletişim kanalları erişilebilir mi? Soru sorduğunuzda kime, hangi kanaldan ulaşacağınız belli mi?
LEHTAR Şirket bir kamu kurumu ya da resmî tescil mercii değildir. Resmî işlemler yetkili kurumlar, danışmanlar ve anlaşmalı iş ortakları aracılığıyla yürütülür. Biz kuruluş sürecinizin planlanmasında, koordinasyonunda ve takibinde yanınızdayız. Belgelerinizi iletir, ilerleyen adımları tek hesap üzerinden izlersiniz. Kuruluştan sonra sanal ofis, ön muhasebe ve teşvik konularında da aynı platformdan destek alabilirsiniz.
Sonuç
E ticaret şirketi kurarken başarılı bir başlangıcın anahtarı, başvurudan önce verilen kararlardır. Şirket türü, unvan, faaliyet kodu, adres ve satış kanalı netleştiğinde kuruluş adımları sırayla ilerler. Ardından ETBİS, e-belge ve yasal metinler gibi e-ticarete özgü yükümlülükleri tamamlayıp satışa hazır hâle gelirsiniz. Sürecin her adımını tek bir yerden izlemek isterseniz şirket kuruluşu danışmanlığı sayfamızı inceleyebilirsiniz.