E ticaret için şahıs şirketi kurmak, tek başına satış yapacak girişimciler için çoğu zaman en sade başlangıçtır. Vergi dairesine işe başlama bildirimi, doğru faaliyet kodu, geçerli bir iş adresi ve ilgili sicil kaydıyla faaliyete geçebilirsiniz. Ancak yalnızca kuruluş yetmez; ilk satıştan önce e-arşiv fatura, ETBİS kaydı, mesafeli satış metinleri ve ödeme altyapısı gibi e-ticarete özgü adımları da tamamlamanız gerekir.
Bu rehberde önce şahıs şirketinin size uygun olup olmadığını, ardından kuruluş öncesi kararları, adım adım süreci ve satışa başlamadan önceki kontrol listesini bulacaksınız.
Şahıs şirketi nedir, e-ticarette kimlere uygundur?
Günlük dilde şahıs şirketi denilen yapı, aslında tek bir gerçek kişi adına açılan işletmedir. Resmî kayıtlarda bu kişi, faaliyetinin niteliğine göre gerçek kişi tacir ya da esnaf olarak görünür. Şahıs şirketinin işletme sahibinden ayrı bir tüzel kişiliği yoktur. Ticaret unvanında sahibinin adı ve soyadı yer alır, işletmenin borçlarından da sahibi kişisel malvarlığıyla sınırsız sorumludur.
E-ticarette şahıs şirketi genellikle şu durumlarda mantıklı bir başlangıç olur:
- Ürün ya da pazar denemesi yapıyor, satış hacminizin nasıl gelişeceğini görmek istiyorsanız
- El emeği, butik ya da sınırlı stokla çalışan bir ürün grubu satıyorsanız
- Ağırlıklı olarak pazar yerlerinde satış yapmayı planlıyorsanız
- Ortağınız yoksa ve yakın vadede yatırımcı almayı düşünmüyorsanız
Buna karşılık ortaklı bir girişim kuruyorsanız, yüksek stok ve ciro bekliyorsanız ya da ürün sorumluluğu riski yüksek bir alanda satış yapacaksanız sermaye şirketi daha uygun olabilir. E-ticaret yaparken resmî bir yapıya gerçekten ihtiyaç duyup duymadığınızdan emin değilseniz, e-ticaret yapmak için şirket kurmak gerekir mi sorusunu durumlara göre ele aldığımız yazıyı okumanızı öneririz.
E-ticarette şahıs şirketi ile limited şirket karşılaştırması
E ticaret için şahıs şirketi kurmak ile limited şirket kurmak arasındaki fark, yalnızca kuruluş prosedürüyle sınırlı değildir. Vergilendirme, sorumluluk ve büyüme esnekliği de değişir.
| Ölçüt | Şahıs şirketi | Limited şirket |
|---|---|---|
| Tüzel kişilik | Yok; işletme ile sahibi aynı kişidir | Var; şirket ortaklardan ayrı bir kişidir |
| Borçlardan sorumluluk | Sahibi tüm kişisel malvarlığıyla sorumludur | Esas olarak şirket malvarlığıyla; kamu borçlarında ortak ve müdür sorumluluğu ayrıca gündeme gelebilir |
| Kuruluş | İşe başlama bildirimi ve sicil kaydı; görece kısa | Ana sözleşme, MERSİS, ticaret sicili tescili ve sermaye taahhüdü |
| Vergilendirme | Gelir vergisi, artan oranlı tarife | Kurumlar vergisi; kâr dağıtımında ayrıca vergilendirme |
| Defter tutma | Satış hacmine göre işletme hesabı ya da bilanço esası | Bilanço esası |
| Ortak alma ve devir | Tek kişiye aittir; ortak için farklı bir yapıya geçmek gerekir | Pay devriyle ortak alınabilir |
| Kurumsal algı | Bazı tedarikçi ve platformlar için yeterli | Toptancı, yatırımcı ve büyük alıcılar nezdinde daha kurumsal |
Bu tablo genel bir çerçeve sunar. Hangi yapının vergi açısından daha avantajlı olduğu; beklenen kâr marjınıza, giderlerinize ve kişisel gelir durumunuza göre değişir. Kendi rakamlarınızla bir hesaplama yapmak için profesyonel muhasebe desteği almanız yararlı olur.
Kuruluştan önce netleştirmeniz gereken kararlar
Başvuru formu birkaç dakikada doldurulabilir. Asıl zaman alan kısım, forma yazacağınız bilgilerin doğru seçilmesidir. Aşağıdaki dört karar, ileride değişiklik yapma ihtiyacını azaltır.
E-ticaret faaliyet kodu (NACE) nasıl belirlenir?
NACE kodu, vergi dairesi ve sicil kayıtlarında faaliyetinizi tanımlayan sınıflandırma kodudur. Yalnızca bir etiket değildir; bağlı olacağınız oda, işyeri tehlike sınıfı ve bazı sektörel yükümlülükler bu koda göre şekillenebilir.
E-ticaret için internet üzerinden yapılan perakende satışa yönelik kodlar vardır. Ancak sattığınız ürün grubu, perakende mi toptan mı satış yaptığınız ve fiziksel ürün mü yoksa dijital hizmet mi sunduğunuz seçilecek kodu değiştirir. Sınıflandırma zaman zaman güncellendiği için ezbere bir kod yazmak yerine şu yolu izleyin:
- Gelir İdaresi Başkanlığının yayımladığı güncel NACE listesinde sattığınız ürünü ve internet satışını birlikte arayın.
- Ana faaliyetinizi tek kodla, ek faaliyetlerinizi yan kodlarla tanımlayın.
- İşletmelere toptan satış da yapacaksanız buna uygun bir kodu ayrıca değerlendirin.
- Yazılım, eğitim ya da danışmanlık gibi hizmetleri online satacaksanız ürün satışı kodlarının bunu karşılamadığını unutmayın.
Güncel listeye ve vergi işlemlerine Gelir İdaresi Başkanlığı sitesinden ulaşabilirsiniz.
İş adresi: ev, kiralık ofis ya da sanal ofis
Şahıs şirketinin vergi dairesine bildirilmiş bir iş adresi olmalıdır ve bu adres yoklamaya konu olabilir. Ev adresi pek çok durumda kullanılabilir. Bunun için tapu ya da kira sözleşmesi gerekir; kiracıysanız sözleşmenizde ticari kullanımı kısıtlayan bir hüküm olup olmadığını da kontrol edin.
E-ticarette adres seçiminin gözden kaçan bir boyutu da gizliliktir. Satıcı bilgileri pazar yeri sayfalarında, faturalarda ve iade süreçlerinde müşteriyle paylaşılır. Ev adresinizi bu kadar görünür kılmak istemiyorsanız ve stoğunuzu farklı bir yerde tutuyorsanız, anlaşmalı sanal ofis seçenekleriyle yasal bir iş adresi oluşturmayı değerlendirebilirsiniz. Depolama ihtiyacınız büyüdükçe stok adresinin de ayrıca bildirilmesi gerekebileceğini aklınızda tutun.
Esnaf mı, tacir mi: hangi sicile kayıt?
Şahıs şirketleri iki farklı kayda konu olabilir. Kazancı ağırlıklı olarak kendi emeğine dayanan ve sermayesi sınırlı olan kişiler esnaf ve sanatkâr olarak değerlendirilir. Bu durumda esnaf ve sanatkârlar siciline ve ilgili meslek odasına kayıt yapılır. Kazancı ağırlıklı olarak sermayeye ve ticari faaliyete dayananlar ise tacir sayılır; bu durumda ticaret siciline ve ticaret odasına kayıt söz konusu olur.
E-ticarette ürün alıp satan girişimciler çoğu zaman tacir statüsünde değerlendirilir. Kendi ürettiği ürünleri satanlar ise esnaf kapsamında kalabilir. Sınır her zaman net değildir; kesin değerlendirmeyi adresinizin bağlı olduğu oda ya da sicil müdürlüğü yapar.
Vergilendirme usulü ve olası muafiyetler
İnternet üzerinden satış yapan şahıs şirketleri çoğunlukla gerçek usulde vergilendirilir. Basit usulden yararlanma imkânı bu faaliyette genel olarak sınırlıdır. Evde ürettiği ürünleri internet üzerinden satanlar için ise belirli şartlarla esnaf muaflığı gibi düzenlemeler bulunur. Bu şartların sizin durumunuza uyup uymadığını resmî kaynaktan ve muhasebe desteği aldığınız kişiden teyit edin. Sattığınız ürünlerin KDV oranları da ürün grubuna göre farklılık gösterebilir.
Adım adım: e ticaret için şahıs şirketi kurmak
Kararlarınızı netleştirdikten sonra süreç genel olarak şu sırayla ilerler:
- Faaliyet tanımını yazıya dökün. Ne satacağınızı, hangi kanalda satacağınızı ve kime satacağınızı birkaç cümleyle yazın. Bu metin, NACE kodu seçimini ve muhasebe kurgusunu kolaylaştırır.
- Belgelerinizi hazırlayın. Kimlik bilgileri, adres belgesi (tapu ya da kira sözleşmesi), e-Devlet erişimi ve güncel iletişim bilgileri temel belgelerdir. Tacir olarak kayıt yapılacaksa imza beyannamesi de istenebilir.
- İşe başlama başvurusunu yapın. Başvuru e-Devlet ve Gelir İdaresinin dijital kanalları üzerinden ya da doğrudan vergi dairesine giderek yapılabilir.
- Yoklamayı ve vergi levhasını takip edin. Vergi dairesi adresinizde yoklama yapabilir. Kaydınız tamamlandığında vergi levhanızı dijital ortamdan alabilirsiniz.
- Sicil ve oda kaydını tamamlayın. Tacirseniz ticaret sicili ve ticaret odası, esnafsanız esnaf sicili ve meslek odası kaydı gerekir. Bazı akışlarda vergi kaydıyla bağlantılı ilerler; güncel adımı ilgili kurumdan doğrulayın.
- Sosyal güvenlik kaydınızı kontrol edin. Şahıs şirketi sahipleri genellikle bağımsız çalışan sigortalı statüsüne girer. Kaydın oluşup oluşmadığını e-Devlet üzerinden kontrol edin.
- Muhasebe düzenini kurun. Defter türünüzü, beyan takviminizi ve belge akışınızı ilk günden belirleyin.
İnternet üzerinden hangi adımların tamamen dijital yapılabildiğini ayrıntılı görmek isterseniz online şahıs şirketi kurmak rehberimize göz atabilirsiniz.
Satışa başlamadan önce e-ticarete özgü yükümlülükler
Vergi levhanızı almanız, satışa hazır olduğunuz anlamına gelmez. İlk siparişi almadan önce aşağıdaki kontrol listesini gözden geçirin:
- Fatura düzeni: İnternet satışlarında son tüketiciye çoğunlukla e-arşiv fatura düzenlenir. Hangi koşullarda e-fatura ve e-arşiv kapsamına girdiğinizi Gelir İdaresinin güncel düzenlemelerinden kontrol edin.
- ETBİS kaydı: Elektronik ticaret faaliyetinde bulunan hizmet sağlayıcıların Ticaret Bakanlığının Elektronik Ticaret Bilgi Sistemine kayıt yükümlülüğü bulunur. Güncel kuralları Ticaret Bakanlığı üzerinden takip edin.
- Mesafeli satış metinleri: Ön bilgilendirme formu, mesafeli satış sözleşmesi, cayma hakkı ve iade koşulları tüketici mevzuatına uygun hazırlanmalıdır.
- Kişisel veriler: Aydınlatma metni, açık rıza gereken durumlar ve çerez politikası hazırlanmalı; veri sorumluları siciline kayıt gerekip gerekmediği ayrıca değerlendirilmelidir.
- Ödeme altyapısı: Sanal POS ya da ödeme kuruluşu başvurularında vergi levhası, kimlik ve işletme adınıza açılmış banka hesabı istenir.
- Ürün mevzuatı: Kozmetik, gıda, oyuncak ya da elektronik gibi ürünlerde etiketleme, uygunluk ve izin şartları ayrıca araştırılmalıdır.
- Marka: Zorunlu değildir; ancak mağaza adınızı uzun vadede korumak istiyorsanız marka başvurusunu erken planlamak faydalıdır.
Satışlar başladığında gelir, gider ve tahsilat kayıtları hızla çoğalır. Dijital ön muhasebe hizmetimizle e-fatura işlemlerinizi, tahsilatlarınızı ve gelir-gider kayıtlarınızı tek ekrandan takip edebilir, verilerinizi danışmanınızla paylaşabilirsiniz.
Pazar yerinde mi, kendi sitenizde mi?
Pazar yerlerinde ödeme altyapısı ve bazı hukuki metinler platform tarafından sağlanır. Yine de satıcı olarak fatura, iade ve ürün sorumluluğu size aittir. Kendi sitenizde satış yapıyorsanız ödeme altyapısı, sözleşme metinleri, ETBİS kaydı ve veri güvenliği tamamen sizin sorumluluğunuzdadır. Birçok girişimci her iki kanalı birlikte kullanır. Bu durumda kayıtlarınızda kanal ayrımı yapmak, kârlılığı doğru ölçmenizi sağlar.
Ticaret odası kaydı, kayıt belgesi ve sorgulama
Tacir olarak kayıt yaptırdıysanız ticaret odası üyeliği zorunludur. Kayıt tamamlandıktan sonra oda kayıt belgesi ya da faaliyet belgesi alabilirsiniz. Bu belgeler bankalar, toptan tedarikçiler, pazar yerleri ve kamu ihaleleri tarafından istenebilir. Her oda, bulunduğu ilin ya da ilçenin adresleri için yetkilidir. İstanbul'da da, Soma ya da Ünye gibi ilçelerde de kayıt, iş adresinizin bağlı olduğu odaya yapılır.
Ticaret odası kayıt ücreti ve yıllık aidatlar odaya, kayıt derecesine ve beyan edilen bilgilere göre değişir. Güncel tutarı öğrenmek için ilgili odanın resmî sitesine ya da hizmet birimine başvurun. Birçok oda; belge talebi, aidat ödemesi ve bilgi güncelleme gibi ticaret odası online işlemlerini kendi dijital kanalları üzerinden sunar. Bazı belgelere e-Devlet üzerinden de ulaşılabilir.
Kendi kaydınızı ya da çalışacağınız bir firmanın kaydını doğrulamak için iki temel yol vardır:
- Ticaret sicili şirket sorgulama: Tescil edilen bilgiler Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde ilan edilir ve ilan arşivinden sorgulanabilir.
- Ticaret odası firma sorgulama: Pek çok oda, üye firmalarına ilişkin temel bilgileri kendi sitesinde sorgulamaya açar.
Esnaf olarak kayıtlıysanız ilgili kayıtlar esnaf ve sanatkâr sicili ve bağlı olduğunuz meslek odası üzerinden takip edilir.
Maliyet ve süreyi belirleyen etkenler
Şahıs şirketi kuruluşu sermaye şirketlerine göre daha az kalem içerir. Yine de toplam bütçe ve süre şu etkenlere göre değişir:
- Tacir mi esnaf mı olarak kayıt yaptıracağınız ve buna bağlı oda kayıt ve aidat giderleri
- İmza beyannamesi gibi noter işlemlerine ihtiyaç olup olmadığı
- İş adresi tercihiniz: ev, kiralık ofis ya da sanal ofis
- Muhasebe hizmeti ve defter türü
- E-imza, mali mühür ya da KEP adresi gibi dijital araç ihtiyaçları
- Pazar yeri komisyonları, ödeme altyapısı kesintileri ve e-ticaret yazılımı giderleri
- Vergi dairesi yoklamasının zamanlaması ve belgelerdeki eksiklikler
Süreyi en çok uzatan etken genellikle belge eksikliği ya da yanlış faaliyet kodu nedeniyle yapılan düzeltmelerdir. Kuruluş danışmanlığı paketlerinin kapsamını ve güncel ücretlerini paketler ve fiyatlar sayfamızda karşılaştırabilirsiniz.
Sonuç
E ticaret için şahıs şirketi kurmak, doğru kararlarla başlandığında hızlı ve yönetilebilir bir süreçtir. Faaliyet kodunu, adresi, sicil türünü ve vergilendirme usulünü baştan netleştirmek, satış öncesi yükümlülükleri de bir kontrol listesiyle tamamlamak işinizi kolaylaştırır. Belgelerinizi tek yerden iletmek ve hangi adımın sizi beklediğini panelinizden görmek isterseniz, şirket kuruluş danışmanlığı hizmetimizle e-ticaret şahıs şirketinizi kurarken yanınızdayız.