Online şahıs şirketi kurmak, büyük ölçüde işe başlama başvurusunu Gelir İdaresi Başkanlığı'nın dijital kanalları üzerinden yapmak anlamına gelir: vergi kaydınızı internetten başlatabilir, bilgilerinizi elektronik ortamda iletebilir ve başvurunuzun durumunu takip edebilirsiniz. Ancak adres yoklaması, faaliyetinize göre ticaret sicili ya da esnaf sicili kaydı ve bazı belediye ruhsatları gibi adımlar ayrı başvuru veya fiziki temas gerektirebilir. Bu yazıda hangi adımın internetten yapılabildiğini, başvurudan önce hangi kararları vermeniz gerektiğini ve kuruluştan sonra sizi bekleyen yükümlülükleri sırayla ele alıyoruz.
Şahıs şirketi nedir, online kurmak ne anlama gelir?
Günlük dilde şahıs şirketi denilen yapı, aslında bir gerçek kişinin kendi adına ve kendi hesabına ticari ya da mesleki faaliyet yürüttüğü işletmedir. Limited veya anonim şirketten farklı olarak ayrı bir tüzel kişilik oluşmaz; işletmenin borç ve alacakları doğrudan işletme sahibine aittir. Bu nedenle sorumluluk, kural olarak kişinin tüm malvarlığını kapsar. Bu ayrımın ayrıntılarını merak ediyorsanız şahıs şirketinin tüzel kişi olup olmadığını anlatan yazımıza göz atabilirsiniz.
Şahıs şirketinin kurulması için noterde ana sözleşme hazırlanması ya da sermaye bloke edilmesi gibi sermaye şirketlerine özgü adımlar yoktur. Sürecin merkezinde vergi dairesine yapılan işe başlama bildirimi bulunur. Online kurmak dediğimizde de esas olarak bu bildirimin, e-Devlet ve Dijital Vergi Dairesi gibi resmî dijital kanallar üzerinden başlatılmasını kastediyoruz. Yani süreç ekrandan başlar, ama her durumda ekranda bitmeyebilir.
Başvurudan önce vermeniz gereken kararlar
Online başvuru formunu açtığınızda sizden bazı bilgileri seçmeniz istenir. Bu seçimler sonradan değiştirilebilse de baştan doğru yapılması zaman kazandırır.
Esnaf mı, tacir mi?
Şahıs işletmeleri faaliyetin niteliğine ve hacmine göre esnaf ya da tacir olarak değerlendirilir. Bu ayrım, hangi sicile kaydolacağınızı ve hangi odaya üye olacağınızı belirler.
| Konu | Esnaf ve sanatkâr | Gerçek kişi tacir |
|---|---|---|
| Faaliyetin niteliği | Daha çok bedenî çalışma ve küçük sermayeye dayanan işler | Ticari işletmeyi kendi adına işleten, daha geniş ölçekli faaliyetler |
| Kayıt olunan sicil | Esnaf ve sanatkâr sicili | Ticaret sicili |
| Oda üyeliği | İlgili esnaf ve sanatkâr odası | Ticaret odası (veya ticaret ve sanayi odası) |
| Vergilendirme | Koşullara göre basit usul veya gerçek usul | Genellikle gerçek usul |
Hangi gruba girdiğinizin kesin ölçütleri ilgili mevzuatta ve meslek kuruluşlarının uygulamasında belirlenir. Kararsız kalıyorsanız faaliyet konunuzu odaya ya da vergi dairesine danışmak en sağlıklı yoldur.
Faaliyet konusu ve NACE kodu
İşe başlama başvurusunda faaliyetinizi tanımlayan bir faaliyet kodu (NACE kodu) seçersiniz. Bu kod; vergi yükümlülüklerinizi, bazı izin ve ruhsat ihtiyaçlarını, hatta bazı desteklerden yararlanma ihtimalinizi etkileyebilir. Asıl faaliyetinizi en iyi anlatan kodu seçmek, yan faaliyetleri ise ek kod olarak eklemek mümkündür.
İş adresi: ev, kiralık ofis ya da sanal ofis
Vergi kaydı için bir iş adresi bildirmeniz gerekir. Bu adres kendi eviniz, kiraladığınız bir işyeri ya da anlaşmalı bir hizmet sağlayıcının sunduğu adres olabilir. Fiziki ofise ihtiyaç duymayan faaliyetler için sanal ofis seçeneklerimiz yasal bir iş adresi oluşturmanıza yardımcı olabilir. Ancak bazı faaliyet türlerinde fiziki işyeri şartı arandığını, vergi dairesinin adres yoklamasında bu adresi kontrol edeceğini unutmayın.
Vergilendirme usulü
Şahıs işletmeleri, koşulları sağlıyorsa basit usulde, aksi hâlde gerçek usulde vergilendirilir. Basit usulün şartları; faaliyetin türü, işyerinin bulunduğu yer ve işletme büyüklüğü gibi ölçütlere bağlıdır ve bu ölçütler zaman içinde güncellenebilir. Güncel şartlar için Gelir İdaresi Başkanlığı duyurularını takip etmeniz önerilir. Belirli yaş ve koşulları karşılayan girişimciler için genç girişimci kazanç istisnası da gündeme gelebilir; ayrıntılar için genç girişimci şartlarını anlatan yazımıza bakabilirsiniz.
Hazırlık listesi: online başvurudan önce elinizde olması gerekenler
Başvuruyu kesintisiz tamamlamak için şu bilgi ve araçları önceden hazırlamanız işinizi kolaylaştırır:
- e-Devlet şifresi veya e-Devlet'e giriş imkânı sağlayan bir yöntem (e-imza, mobil imza gibi)
- Kimlik bilgileri ve güncel yerleşim yeri adresi
- İş adresine ilişkin belge: kira sözleşmesi, tapu bilgisi ya da sanal ofis hizmet sözleşmesi
- Faaliyet tanımı ve NACE kodu seçimi
- İletişim bilgileri: işletme adına kullanılacak telefon ve e-posta
- Muhasebe desteği alacaksanız, destek aldığınız kişinin bilgileri ve gerekiyorsa yetkilendirme
- Faaliyetiniz izne tabiyse ilgili sektörel belge veya sertifikalar
Genel kuruluş çerçevesini, gerekli belgeleri ve vergi başlıklarını daha geniş biçimde görmek isterseniz şahıs şirketi açma rehberimizi de inceleyebilirsiniz. Bu yazı ise özellikle sürecin dijital tarafına odaklanıyor.
Online şahıs şirketi kurma adımları
Aşağıdaki sıralama genel bir çerçevedir. Faaliyet türünüze ve bulunduğunuz ile göre bazı adımlar yer değiştirebilir ya da ek adımlar çıkabilir.
1. Dijital Vergi Dairesi üzerinden işe başlama başvurusu
İlk ve en önemli adım, Gelir İdaresi Başkanlığı'nın Dijital Vergi Dairesi üzerinden işe başlama başvurusu yapmaktır. Bu başvuruda kimlik ve adres bilgilerinizi, faaliyet kodunuzu, işyeri bilgilerinizi ve vergilendirme tercihinizi girersiniz. Başvuruyu kendiniz yapabileceğiniz gibi yetkilendirdiğiniz bir muhasebe profesyoneli aracılığıyla da ilerletebilirsiniz. Başvuru kanalları ve güncel ekran akışı zaman zaman değişebildiği için işlem öncesinde resmî sayfayı kontrol etmek yararlıdır.
2. Adres yoklaması ve vergi levhası
Başvurunun ardından vergi dairesi, bildirdiğiniz işyeri adresinde yoklama yapabilir. Bu aşama genellikle fiziki bir kontroldür; adreste işletmenize ait bir tabela ya da bilgi bulunması, yoklama sırasında ulaşılabilir olmanız süreci hızlandırır. Yoklama olumlu sonuçlandığında vergi kaydınız tamamlanır ve vergi levhanızı Gelir İdaresi Başkanlığı'nın dijital kanallarından görüntüleyebilirsiniz.
3. Sicil ve oda kaydı
Esnaf iseniz esnaf ve sanatkâr siciline ve ilgili meslek odasına, tacir iseniz ticaret siciline ve ticaret odasına kayıt gerekir. Bu işlemlerin bir kısmı e-Devlet üzerinden başlatılabilir; ancak imza beyanı gibi bazı belgeler için ilgili kuruma ya da notere gitmeniz gerekebilir. Hangi belgenin istendiği oda ve sicil müdürlüğüne göre farklılık gösterebildiğinden, başvurudan önce ilgili kurumun güncel listesini kontrol etmek en sağlıklısıdır.
4. SGK kaydının kontrolü
Şahıs işletmesi sahipleri, kendi hesabına çalışanlar kapsamında sosyal güvenlik sistemine tabi olur. Vergi kaydınızın ardından bu kaydın oluşup oluşmadığını e-Devlet üzerinden kontrol etmeniz önerilir. Yanınızda çalışan istihdam edecekseniz, işyeri tescili ve sigortalı bildirimleri ayrıca gündeme gelir.
5. Belediye ruhsatı ve sektörel izinler
Faaliyetinize göre belediyeden işyeri açma ve çalışma ruhsatı almanız gerekebilir. Gıda, sağlık, eğitim, turizm gibi alanlarda ise ilgili bakanlık ya da kurumlardan ek izin istenebilir. Bazı belediyeler ruhsat başvurularını internetten kabul etse de bu uygulama her yerde aynı değildir.
6. Elektronik araçların kurulması
Kaydınız tamamlandıktan sonra işletmenizi dijital olarak çalışır hâle getiren araçları devreye almanız gerekir:
- e-Tebligat: Vergi dairesinden gelen bildirimlerin elektronik ortamda iletilmesi
- e-Arşiv ve e-Fatura: Faturalarınızı elektronik olarak düzenlemek; hangi uygulamaya ne zaman geçmeniz gerektiği hasılat ve sektör gibi ölçütlere bağlıdır
- KEP adresi: Resmî yazışmalar için kayıtlı elektronik posta; zorunlu olup olmadığı durumunuza göre değişir
- Banka hesabı: İşletme gelir ve giderlerini kişisel harcamalardan ayırmak için ayrı bir hesap kullanmak pratik bir alışkanlıktır
Hangi adımlar internetten yapılır, hangileri yapılmaz?
Online şahıs şirketi kurma sürecinde en sık sorulan soru budur. Aşağıdaki tablo genel bir fikir verir; uygulama kuruma ve bölgeye göre değişebilir.
| Adım | İnternetten yapılabilir mi? | Not |
|---|---|---|
| İşe başlama başvurusu | Evet | Dijital Vergi Dairesi üzerinden başlatılır |
| Adres yoklaması | Hayır | Vergi dairesi görevlisi adreste kontrol yapabilir |
| Vergi levhası görüntüleme | Evet | Kayıt tamamlandıktan sonra |
| Esnaf veya ticaret sicili kaydı | Kısmen | Bazı belgeler için kuruma gitmek gerekebilir |
| SGK kaydının kontrolü | Evet | e-Devlet üzerinden |
| Belediye ruhsatı | Kısmen | Belediyeye ve faaliyete göre değişir |
| e-Tebligat, e-Arşiv, KEP | Evet | Elektronik başvuru ve aktivasyon |
Kısacası başvuru, takip ve dijital araçlar büyük ölçüde internetten yönetilir; yerinde kontrol ve bazı imza işlemleri ise ayrı planlama ister. Süreci planlarken bu fiziki adımlar için de zaman ayırmanız, kuruluşun gecikmeden tamamlanmasını sağlar.
Maliyet ve süre neye bağlı?
Şahıs şirketi kurmanın toplam maliyeti tek bir kalemden oluşmaz. Oda kayıt ve aidat bedelleri, varsa noter işlemleri, belediye ruhsat harçları, iş adresi gideri, e-imza veya mali mühür gibi elektronik araçlar ve düzenli muhasebe desteği toplam bütçeyi belirler. Bu kalemlerin tutarı; bulunduğunuz ile, faaliyetinize ve tercih ettiğiniz hizmetlere göre değişir ve resmî kalemler dönemsel olarak güncellenir.
Süre açısından da benzer bir tablo vardır: online başvurunun kendisi kısa sürer, ancak adres yoklamasının yapılması, sicil kaydı ve ruhsat işlemleri toplam süreyi uzatabilir. Eksiksiz hazırlanmış bir başvuru, en çok zamanı kazandıran faktördür.
Kuruluş paketlerini ve güncel hizmet bedellerini görmek için paketler ve fiyatlar sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Online başvuruda sık yapılan hatalar
Dijital süreç hızlı olsa da bazı hatalar başvurunun geri dönmesine ya da sonradan düzeltme gerekmesine yol açabilir:
- Yanlış faaliyet kodu seçmek: Gerçek faaliyetle uyuşmayan kod, vergi ve izin yükümlülüklerinde sürprizlere neden olabilir.
- Yoklamaya hazırlıksız olmak: Adreste işletmeye dair bir işaret olmaması veya ulaşılamamak yoklamanın olumsuz sonuçlanmasına yol açabilir.
- Esnaf ve tacir ayrımını göz ardı etmek: Yanlış sicile başvurmak süreci baştan almanızı gerektirebilir.
- Ruhsatı sonraya bırakmak: Ruhsata tabi bir faaliyette ruhsatsız çalışmak yaptırımlarla karşılaşma riskini doğurur.
- e-Tebligat'ı kontrol etmemek: Elektronik tebligatlar okunmasa da hukuki sonuç doğurabilir; düzenli kontrol önemlidir.
- Kişisel ve işletme harcamalarını karıştırmak: Bu durum hem kayıt düzenini hem beyanname hazırlığını zorlaştırır.
Kuruluştan sonra: ilk aylarda sizi bekleyenler
Vergi levhanızı aldığınızda süreç bitmez, asıl düzenli yükümlülükler başlar. Gerçek usulde vergilendiriliyorsanız defter tutma, belirli dönemlerde KDV ve muhtasar beyannamesi verme, yıllık gelir vergisi beyanı gibi yükümlülükleriniz olur. Basit usulde yükümlülükler daha sade olsa da kayıt tutma ve beyan gereklilikleri tamamen ortadan kalkmaz. Hangi beyannameyi ne zaman vereceğiniz durumunuza göre değişeceği için muhasebe desteği aldığınız kişiyle bir takvim oluşturmanız faydalı olur.
Gelir ve giderlerinizi, faturalarınızı ve tahsilatlarınızı düzenli tutmak, beyan dönemlerinde işinizi kolaylaştırır. İlerleyen dönemde işletmeniz büyürse limited veya anonim şirkete geçiş de değerlendirilebilecek bir seçenektir; bu karar, sorumluluk ve vergi yükü açısından kişisel durumunuza göre profesyonel destekle ele alınmalıdır. Faaliyeti sonlandırmak istediğinizde ise işi bırakma bildirimi ve son beyanlar gibi ayrı bir süreç işler.
Şahıs şirketi kurma sürecinin her adımında yanınızdayız: hangi belgenin eksik olduğunu, hangi adımın sizi beklediğini ve başvurunuzun nerede olduğunu hesabınızdaki panelden görürsünüz. Resmî işlemler, ilgili kurumlar ve anlaşmalı danışmanlar aracılığıyla yürütülür; siz de süreci tek yerden izlersiniz.
Sonuç
Online şahıs şirketi kurmak, doğru hazırlıkla oldukça sade bir süreçtir: kararlarınızı önceden verir, bilgilerinizi eksiksiz hazırlar ve fiziki adımları planlarsanız başvurunuz daha az aksar. Vergi, sicil ve sosyal güvenlik konularında kişisel durumunuza özel sorular için profesyonel destek almanız yerinde olur. Kuruluş adımlarınızı danışman desteğiyle tek yerden takip etmek için şirket kuruluş danışmanlığı hizmetimizi inceleyebilirsiniz.