Şahıs şirketi kurma işleminin önemli bir kısmını e-Devlet üzerinden yapabilirsiniz. e-Devlet şifrenizle Gelir İdaresi Başkanlığı'nın Dijital Vergi Dairesi'ne girer ve işe başlama başvurunuzu internetten iletirsiniz. Başvurunun sorunsuz ilerlemesi ise adres, faaliyet kodu ve vergilendirme yöntemi gibi kararları önceden netleştirmenize bağlıdır. Onaydan sonra da oda kaydı, SGK, fatura altyapısı ve muhasebe düzeni gibi işler sizi bekler.
Bu yazıda internetten yapılabilen adımları tek tek saymak yerine, başvuruyu göndermeden önce vermeniz gereken kararlara ve onaydan sonraki ilk haftalara odaklanıyoruz. Hangi adımların internetten yapıldığını ayrıntılı görmek isterseniz online şahıs şirketi kurmak rehberimize göz atabilirsiniz.
Şahıs şirketi nedir, e-Devlet başvurusu neyi kapsar?
Günlük dilde şahıs şirketi denen yapı, hukuken bir gerçek kişinin kendi adına yürüttüğü işletmedir. Limited ya da anonim şirketten farklı olarak ayrı bir tüzel kişilik oluşmaz. İşletmenin borçlarından işletme sahibi kişisel malvarlığıyla da sorumludur. Bu ayrımın sorumluluk ve vergi açısından ne anlama geldiğini şahıs şirketinin tüzel kişi olup olmadığını anlattığımız yazıda bulabilirsiniz.
e-Devlet bu süreçte kimliğinizi doğrulayan giriş kapısıdır. Asıl başvuru Gelir İdaresi Başkanlığı'nın sistemlerinde yapılır. Yani e-Devlet ile şahıs şirketi açmak, pratikte vergi dairesine işe başlama bildirimini internetten vermek anlamına gelir. Bu bildirimle birlikte:
- Ticari faaliyetiniz vergi kayıtlarına işlenir.
- Vergi kimlik numaranız olarak T.C. kimlik numaranız kullanılır.
- Onaydan sonra vergi levhanıza erişebilirsiniz.
Oda kaydı, ruhsat, banka hesabı ve fatura altyapısı gibi konular ise bu başvurunun doğrudan parçası değildir. Bir kısmı farklı kurumlarda ya da farklı kanallarda tamamlanır.
Başvurudan önce netleştirmeniz gereken kararlar
İnternetten başvuru formu birkaç ekrandan oluşur. Formun sizden istediği bilgiler aslında birer karardır. Bu kararları önceden vermeniz, başvurunun eksik bilgi nedeniyle geri dönme ihtimalini azaltır.
- Faaliyet konusu ve faaliyet kodu: Ne iş yapacağınızı, vergi idaresinin kullandığı faaliyet kodlarıyla eşleştirmeniz gerekir. Yanlış kod seçimi; vergilendirme, oda kaydı ve teşvik başvuruları gibi sonraki adımları etkileyebilir. Birden fazla faaliyetiniz varsa hangisinin ana faaliyet olacağına karar verin.
- İşyeri adresi: Başvuruda bir işyeri adresi bildirirsiniz. Adresi kullanma hakkınızı gösteren belge, örneğin kira sözleşmesi, tapu ya da muvafakatname istenebilir.
- Vergilendirme yöntemi: Basit usul, işletme hesabı ya da bilanço esası gibi seçenekler faaliyetinize ve ölçeğinize göre değişir. Hangisinin size uyduğu kişisel duruma bağlıdır. Bu konuda muhasebe desteği aldığınız kişiyle konuşmanız yerinde olur.
- Tacir mi, esnaf mı? Faaliyetinizin niteliği, ticaret siciline mi yoksa esnaf ve sanatkâr siciline mi kaydolacağınızı belirler. Hangi odaya üye olacağınız da buna bağlıdır.
- İşletme adı: Gerçek kişi tacirlerde ticaret unvanı, işletme sahibinin adı ve soyadı esas alınarak oluşturulur. Buna ek olarak faaliyeti anlatan ifadeler kullanılabilir. Kullanmak istediğiniz adı önceden yazıya dökün.
- İletişim ve banka bilgileri: Güncel cep telefonu ve e-posta adresi, ayrıca ticari işlemlerde kullanacağınız banka hesabı planı hazır olsun.
Ev adresi, kiralık ofis ya da sanal ofis
Adres kararı çoğu girişimcinin en çok düşündüğü konudur. Seçenekleri kısaca karşılaştıralım:
| Seçenek | Uygun olabileceği durum | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Ev adresi | Müşteri kabul etmeyen, masa başı işler | Tapu ya da kira durumu, site ve apartman kuralları, faaliyetin konutta yapılabilir olması |
| Kiralık ofis veya dükkân | Müşteri kabulü, stok veya üretim gerektiren işler | Sabit gider yükü, ruhsat ihtiyacı |
| Sanal ofis | Fiziksel mekâna ihtiyaç duymayan, adresini evden ayırmak isteyenler | Faaliyetin sanal ofiste yürütülmeye uygun olması, sözleşme ve yoklama koşulları |
İş adresinizi ev adresinizden ayırmak istiyorsanız anlaşmalı sanal ofis seçeneklerimizi inceleyebilirsiniz. Faaliyetinizin sanal ofis adresiyle yürütülüp yürütülemeyeceğini başvurudan önce mutlaka değerlendirin.
e-Devlet ile şahıs şirketi kurma adımları
Sistemlerin arayüzü zaman zaman değişebilir. Menü adlarını birebir vermek yerine akışın mantığını anlatıyoruz. Güncel ekranları Gelir İdaresi Başkanlığı üzerinden kontrol edebilirsiniz.
- e-Devlet erişiminizi kontrol edin. e-Devlet şifreniz aktif, telefon ve e-posta bilgileriniz güncel olsun. Bildirimler bu kanallardan gelebilir.
- Dijital Vergi Dairesi'ne giriş yapın. Giriş seçenekleri arasından e-Devlet ile kimlik doğrulamasını seçin.
- İşe başlama başvurusunu açın. Gerçek kişiler için ayrılmış işe başlama bölümünü bulun.
- Formu doldurun. Kimlik bilgileriniz büyük ölçüde otomatik gelir. Siz adres, faaliyet kodu, işe başlama tarihi ve vergi türlerine ilişkin bilgileri girersiniz.
- İstenen belgeleri yükleyin. Adres kullanım hakkınızı gösteren belgeler ve faaliyete özgü ek belgeler istenebilir. Taranmış belgelerin okunaklı olmasına dikkat edin.
- Başvuruyu gönderin ve takip edin. Başvurunuz vergi dairesince incelenir. Gerekirse işyerinizde yoklama yapılabilir ya da ek bilgi istenebilir.
- Onayı ve vergi levhasını kontrol edin. Başvuru onaylandıktan sonra vergi levhanıza sistem üzerinden ulaşabilirsiniz.
Başvuru sürecinin ne kadar süreceği; vergi dairesinin iş yüküne, yoklama ihtiyacına ve belgelerinizin eksiksiz olmasına göre değişir. Kesin bir süre beklemek yerine başvurunuzu düzenli aralıklarla takip etmeniz daha gerçekçidir.
e-Devlet'te tamamlananlar ve dışarıda kalanlar
Şahıs şirketi açılışını tek tıkla biten bir işlem gibi düşünmek, sonradan sürprizlere yol açabilir. Aşağıdaki tablo, hangi işin genellikle hangi kanalda yürüdüğünü özetler. Faaliyetinize ve bulunduğunuz ile göre farklılık olabileceğini unutmayın.
| İş | Genellikle nerede yürür? | Not |
|---|---|---|
| Kimlik doğrulama | e-Devlet | Tüm sürecin giriş kapısı |
| İşe başlama bildirimi | Dijital Vergi Dairesi | İnternetten yapılabilir |
| Vergi levhası | Gelir İdaresi sistemleri | Onaydan sonra erişilir |
| Ticaret sicili veya esnaf sicili kaydı | İlgili sicil müdürlüğü ve oda | Hangi kanalın kullanılacağını ilgili müdürlükten teyit edin |
| Oda üyeliği | Ticaret odası ya da esnaf odası | Faaliyetin niteliğine göre belirlenir |
| SGK 4/b sigortalılığı | SGK | Vergi kaydına bağlı olarak başlayabilir; durumunuzu e-Devlet'ten kontrol edin |
| Fatura altyapısı | Gelir İdaresi portalı veya özel entegratörler | Faaliyetinize uygun e-belge düzenini seçin |
| İşyeri açma ruhsatı | Belediye veya ilgili kurum | Faaliyete ve mekâna göre gerekebilir |
| Ticari banka hesabı | Banka | Vergi levhası ile başvurulur |
| Defter ve beyanname düzeni | Muhasebe desteği | Seçtiğiniz vergilendirme yöntemine bağlı |
Onaydan sonra ilk ay kontrol listesi
Vergi levhanızı aldığınızda süreç bitmiş sayılmaz. İlk haftalarda şu başlıkları tek tek kontrol etmeniz önerilir:
- Sicil ve oda kaydı: Kaydınızın tamamlanıp tamamlanmadığını ilgili oda ya da sicil müdürlüğünden teyit edin. Eksik kalan bir imza beyanı ya da belge varsa tamamlayın.
- SGK durumu: e-Devlet'te sigortalılık bilgilerinizi kontrol edin. Başka bir işte çalışıyorsanız ya da emekliyseniz durumunuzun nasıl değerlendirileceğini SGK'dan öğrenin.
- Fatura düzeni: e-Arşiv fatura mı, e-Fatura mı kullanacağınızı netleştirin. Hangisine tabi olduğunuzu ve geçiş koşullarını Gelir İdaresi'nin güncel duyurularından takip edin.
- Defter ve kayıt düzeni: Gelir ve giderlerinizi ilk günden düzenli tutmak, beyanname dönemindeki yükü azaltır. Dijital ön muhasebe hizmetimizle gelir, gider ve tahsilatlarınızı tek ekrandan izleyip verileri muhasebe desteği aldığınız kişiyle paylaşabilirsiniz.
- Beyan takvimi: Hangi beyannameleri hangi dönemlerde vereceğinizi bir takvime işleyin. Son günleri kaçırmak, gecikme yaptırımlarına yol açabilir.
- Ruhsat ve izinler: Faaliyetiniz belediye ruhsatı ya da bir bakanlık izni gerektiriyorsa başvurunuzu ertelemeyin.
- Ticari hesap ve belgeler: İşletme işlemlerini kişisel harcamalarınızdan ayırmak için ayrı bir hesap kullanmanız takibi kolaylaştırır.
- Destek ve teşvikler: Genç girişimci, KOSGEB ya da SGK kapsamındaki desteklerin bir kısmı, işe başlama tarihine ya da belirli sürelere bağlı olabilir. Uygunluk koşullarını işin başında kontrol etmek, bir hakkı kaçırma riskini azaltır.
Şahıs şirketi açarken sık yapılan hatalar
İnternetten başvuru hızlı göründüğü için bazı ayrıntılar gözden kaçabiliyor. En sık karşılaşılan durumlar şunlar:
- Faaliyet kodunu aceleyle seçmek: Listeden ilk benzer görünen kodu seçmek, ileride değişiklik bildirimi yapmanızı gerektirebilir.
- Adres belgesini eksik yüklemek: Kira sözleşmesinin sizin adınıza olmaması ya da muvafakatnamenin eklenmemesi başvuruyu geciktirebilir.
- Vergilendirme yöntemini araştırmadan seçmek: Seçilen yöntem defter tutma şeklini, beyan yükünü ve bazı istisnaları etkiler.
- Oda kaydını unutmak: Vergi kaydının tamamlanması, oda üyeliğinin de tamamlandığı anlamına gelmeyebilir.
- SGK etkisini hesaba katmamak: Vergi kaydı sigortalılığınızı etkileyebilir. Mevcut çalışma ya da emeklilik durumunuzla birlikte değerlendirin.
- Esnaf muaflığı ile şahıs şirketini karıştırmak: Evde üretilen ürünlerin satışı gibi bazı durumlarda esnaf muaflığı ayrı bir seçenektir. Bu, şahıs şirketi açmakla aynı şey değildir ve kendine özgü koşulları vardır.
Kendi başınıza mı, destekle mi? Maliyet ve süre
Şahıs şirketi açılışı, sermaye şirketlerine göre daha sade bir süreçtir. Birçok girişimci başvuruyu kendi başına yapabilir. Yine de hangi yolun size uygun olduğu, zamanınıza ve konuya ne kadar hâkim olduğunuza bağlıdır.
| Ölçüt | Kendi başınıza | Danışman desteğiyle |
|---|---|---|
| Kararların hazırlığı | Faaliyet kodu, vergi yöntemi ve adres kararlarını kendiniz araştırırsınız | Seçenekleri danışmanınızla birlikte değerlendirirsiniz |
| Belge kontrolü | Eksikleri başvuru geri dönünce fark edebilirsiniz | Belgeler göndermeden önce gözden geçirilir |
| Süreç takibi | Farklı kurumları ayrı ayrı izlersiniz | Hangi adımın sizi beklediğini tek yerden görürsünüz |
| Sonraki işler | Oda, SGK, fatura ve muhasebe düzenini kendiniz kurarsınız | Kuruluş sonrası adımlar için yönlendirme alırsınız |
Maliyet tarafında başlıca kalemler; oda kayıt ve aidat giderleri, adres gideri, fatura altyapısı ve düzenli muhasebe hizmetidir. Bu tutarlar oda, il ve faaliyete göre değiştiği için güncel bilgileri ilgili kurumlardan almanız en doğrusudur. Danışmanlık ve süreç takibi için hazırladığımız seçenekleri paketler ve fiyatlar sayfamızda inceleyebilirsiniz.
Şahıs şirketi yerine limited ya da anonim şirket gibi bir sermaye şirketi düşünüyorsanız süreç farklılaşır. Ana sözleşme, MERSİS ve noter adımları devreye girer. Kararınızı vermeden önce sorumluluk ve maliyet farklarını tartmanız faydalı olur. Hangi yapıyı seçerseniz seçin, şirket kuruluş danışmanlığı hizmetimizle kuruluş sürecinizi planlarken yanınızda oluruz.
Şahıs şirketi sorgulama ve kapatma
Kuruluştan sonra iki konu sıkça gündeme gelir: kaydınızın doğru görünüp görünmediği ve ileride işletmeyi kapatmanın nasıl olacağı.
Sorgulama
Vergi kaydınızın aktif olup olmadığını ve vergi levhanızın geçerliliğini Gelir İdaresi'nin sorgulama hizmetleriyle kontrol edebilirsiniz. Ticaret siciline kayıtlıysanız, tescile ilişkin ilanlar Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde yer alır. İş ortaklarınız da sizinle çalışmadan önce bu kanallardan doğrulama yapabilir.
Kapatma
Şahıs şirketi kapatma işlemi de büyük ölçüde açılışın tersidir. İşi bırakma bildirimi Dijital Vergi Dairesi üzerinden verilebilir. Bunun yanında genellikle şu işler gerekir:
- Oda ve sicil kaydının silinmesi
- Son dönem beyannamelerinin verilmesi
- Fatura altyapısının kapatılması
- SGK kaydının sonlandırılması
Kapanışta mal varlığı, stok ve borç durumunun vergi açısından nasıl değerlendirileceği kişiye göre değişir. Bu nedenle bu aşamada profesyonel destek almanız yerinde olur.
Sonuç
e-Devlet ve Dijital Vergi Dairesi, şahıs şirketi açılışının en kritik adımını evden yapmanızı sağlar. Başarılı bir başlangıç ise başvuru ekranından önce verdiğiniz kararlara ve onaydan sonraki ilk haftalarda tamamladığınız işlere bağlıdır. Faaliyet kodu, adres, vergilendirme yöntemi, oda kaydı ve SGK durumunu bir kontrol listesiyle takip ederseniz süreç çok daha öngörülebilir hâle gelir. Kuruluş adımlarınızı tek yerden planlamak ve takip etmek isterseniz şirket kuruluş danışmanlığı sayfamızı inceleyebilirsiniz.