Şirket kurmak için temelde beş şeye ihtiyacınız vardır: bir şirket türü kararı, ortak ve yönetici bilgileri, kimlik ve adres belgeleri, sermaye (sermaye şirketlerinde) ve faaliyet konusunu tanımlayan bir ana sözleşme ya da işe başlama bildirimi. Hangi belgelerin istendiği, kuracağınız şirketin şahıs, limited ya da anonim şirket olmasına göre değişir. Aşağıda her türe göre gerekenleri, maliyet kalemlerini ve kuruluştan sonra sizi bekleyen yükümlülükleri bir kontrol listesi hâlinde bulacaksınız.
Şirket kurmak için neler gerekli? Kısa kontrol listesi
Ayrıntılara geçmeden önce, hangi şirket türünü seçerseniz seçin hazırlamanız gereken başlıkları görmek işinizi kolaylaştırır:
- Şirket türü kararı: Şahıs şirketi, limited şirket veya anonim şirket.
- Ortaklar ve yöneticiler: Kimlerin ortak olacağı, pay oranları, şirketi kimin temsil edeceği.
- Kimlik bilgileri: T.C. kimlik kartı; yabancı ortaklar için pasaport ve yeminli tercümesi.
- İş adresi: Kira sözleşmesi, tapu ya da sanal ofis sözleşmesi gibi adresi belgeleyen bir evrak.
- Unvan: Ticaret sicilinde kullanılacak şirket adı.
- Faaliyet konusu ve NACE kodu: Ne iş yapacağınızı tanımlayan amaç-konu metni.
- Sermaye: Limited ve anonim şirkette mevzuatın belirlediği asgari tutarın taahhüdü.
- Ana sözleşme: Sermaye şirketlerinde şirketin kurallarını belirleyen temel belge.
- İmza beyannamesi: Şirketi temsil edecek kişinin imza örneği.
- Muhasebe düzeni: Defter tutma, beyanname ve e-belge süreçlerini kimin yürüteceği.
Bu listedeki her kalem, kuruluş başvurusunun bir parçasını oluşturur. Eksik ya da çelişkili bir bilgi, başvurunun ilgili kurumda geri dönmesine yol açabilir.
İlk karar: Hangi şirket türünü kuracaksınız?
Gerekli belgelerin ve maliyetin büyük kısmını şirket türü belirler. Bu yüzden listeye türle başlamak gerekir. Türkiye'de girişimcilerin en sık tercih ettiği üç yapı şahıs şirketi, limited şirket ve anonim şirkettir. Türler arasındaki farkları daha ayrıntılı incelemek isterseniz şirket türleri ve farkları yazımıza göz atabilirsiniz.
| Ölçüt | Şahıs şirketi | Limited şirket | Anonim şirket |
|---|---|---|---|
| Kuruluş başvurusu | Vergi dairesi, gerekirse oda kaydı | MERSİS ve ticaret sicil müdürlüğü | MERSİS ve ticaret sicil müdürlüğü |
| Ortak sayısı | Tek kişi | Tek kişi veya daha fazla | Tek kişi veya daha fazla |
| Sorumluluk | Şahsi malvarlığıyla sınırsız | Esas olarak taahhüt edilen sermayeyle | Esas olarak taahhüt edilen sermayeyle |
| Asgari sermaye | Yok | Var, mevzuatla belirlenir | Var, limitedden yüksektir |
| Ana sözleşme | Gerekmez | Gerekir | Gerekir |
| Vergilendirme | Gelir vergisi | Kurumlar vergisi | Kurumlar vergisi |
| Pay devri | Söz konusu değil | Resmî şekil şartına bağlı | Görece daha esnek |
Genel bir çerçeve çizmek gerekirse: Tek başına, düşük maliyetle başlamak isteyenler çoğunlukla şahıs şirketini; ortaklı çalışmak, sorumluluğu sınırlamak ve kurumsal görünüm kazanmak isteyenler limited şirketi; yatırım almayı, halka arzı ya da geniş ortaklık yapısını hedefleyenler anonim şirketi değerlendirir. Ancak doğru tür, ciro beklentinize, sektörünüze ve vergi durumunuza göre değişir; kişisel durumunuz için profesyonel destek almanız faydalı olur.
Şirket kurmak için gerekli belgeler
Belge listesi türe göre farklılaşır. Aşağıdaki listeler genel bir çerçeve sunar; ilgili sicil müdürlüğü ya da vergi dairesi ek belge isteyebilir.
Şahıs şirketi için gerekli evraklar
Şahıs şirketi kuruluşu, temelde vergi dairesine işe başlama bildirimiyle başlar. Bu bildirim çoğu durumda Gelir İdaresi Başkanlığı'nın dijital kanalları üzerinden de yapılabilir. Genellikle şunlar istenir:
- Kimlik kartı
- İş yeri adresini gösteren kira sözleşmesi veya tapu fotokopisi
- Faaliyet konusuna uygun NACE kodu bilgisi
- Ticaret siciline kayıt gerekiyorsa imza beyannamesi ve oda kayıt belgeleri
- Esnaf ve sanatkâr kapsamındaysanız ilgili meslek odası kaydı
Şahıs şirketinde ticaret siciline mi yoksa esnaf siciline mi kayıt olacağınız, faaliyetinizin niteliğine ve ölçeğine bağlıdır.
Limited ve anonim şirket için gerekli evraklar
Sermaye şirketlerinde süreç MERSİS (Merkezi Sicil Kayıt Sistemi) üzerinden yürür. Başvurunun ardından ana sözleşme, sicil müdürlüğünde yetkili huzurunda imzalanır. Genel olarak gereken belgeler şunlardır:
- MERSİS üzerinden hazırlanan ana sözleşme
- Ortakların ve yöneticilerin kimlik bilgileri
- Şirket müdürü (limited) veya yönetim kurulu üyeleri (anonim) için imza beyannamesi
- Rekabet Kurumu payının yatırıldığını gösteren dekont
- Sermayeye ilişkin banka belgesi (ödeme gerekiyorsa)
- Kurucu ortak bir tüzel kişiyse, ortaklık kararını gösteren yetkili organ kararı ve temsilci bilgileri
- Şirket adresine ilişkin belge
Limited şirketlerde ortak türüne göre değişen ayrıntılı belge listesini limited şirket kuruluşu için gerekli evraklar yazımızda bulabilirsiniz.
Yabancı ortak varsa ek olarak gerekenler
Yabancı uyruklu ortaklar için pasaportun noter onaylı yeminli tercümesi, vergi dairesinden alınan potansiyel vergi kimlik numarası ve gerekirse Türkiye'deki adres bilgisi istenir. Ortak yabancı bir şirketse, o şirketin faaliyet belgesinin apostil şerhli ve tercüme edilmiş hâli de gerekebilir. Belgelerin hangi onaylarla sunulacağı ülkeden ülkeye değişebildiğinden, başvuru öncesinde sicil müdürlüğüyle teyit etmek zaman kazandırır.
Adres, unvan ve faaliyet konusu: Sık gözden kaçan üç unsur
Belgeler kadar önemli ama çoğu zaman son ana bırakılan üç konu vardır.
İş adresi. Her şirketin yasal bir adresi olmalıdır. Bu adres kendi mülkünüz, kiraladığınız bir ofis ya da bazı durumlarda eviniz olabilir. Evi iş adresi olarak gösterecekseniz kira sözleşmesinin ve apartman yönetim planının buna izin vermesi gerekir. Kuruluştan sonra vergi dairesi adreste yoklama yapabilir. Fiziksel ofise ihtiyacınız yoksa, sanal ofis seçenekleri yasal bir iş adresi edinmenin pratik bir yolu olabilir.
Unvan. Şirket adı, ticaret sicilinde başka bir şirketle karıştırılmayacak biçimde seçilmelidir. Sermaye şirketlerinde unvanın şirket türünü gösteren ibareyi (örneğin "Limited Şirketi" ya da "Anonim Şirketi") içermesi gerekir. Unvanda faaliyet konusunu belirtmek de yaygın bir uygulamadır.
Faaliyet konusu ve NACE kodu. Ana sözleşmedeki amaç-konu maddesi, şirketin yasal olarak yapabileceği işleri belirler. Çok dar yazılırsa ileride değişiklik gerekebilir; çok geniş yazılırsa bazı sektörel izinlerle çelişebilir. NACE kodu ise vergi dairesi ve SGK kayıtlarında faaliyetinizi sınıflandırır ve bazı yükümlülükleri doğrudan etkiler.
Şirket kurmak için ne kadar para gerekli?
Bu soru sermaye ile kuruluş masraflarını birbirinden ayırarak düşünüldüğünde daha net yanıtlanır.
Sermaye, şirketin özvarlığıdır; harcanıp yok olan bir masraf değil, şirkete konulan paradır. Limited ve anonim şirketler için asgari sermaye tutarı mevzuatla belirlenir ve zaman zaman güncellenir. Sermayenin ne kadarının tescilden önce ödenmesi gerektiği ve kalanın hangi süre içinde tamamlanacağı da yine mevzuata bağlıdır. Güncel tutarları ve kuralları Ticaret Bakanlığı gibi resmî kaynaklardan kontrol etmenizi öneririz.
Kuruluş masrafları ise başlıca şu kalemlerden oluşur:
- Ticaret sicil tescil ve ilan giderleri
- Oda kayıt ücreti ve yıllık aidat
- Noter işlemleri (imza beyannamesi, tercüme onayları gibi)
- Rekabet Kurumu payı (sermaye şirketlerinde)
- Defter tasdiki veya e-defter geçişiyle ilgili giderler
- İş adresi gideri (kira, depozito ya da sanal ofis)
- Muhasebe ve danışmanlık hizmet bedelleri
- Sektörünüze özgü izin ve ruhsat giderleri
Bu kalemlerin toplamı şirket türüne, sermaye tutarına ve bulunduğunuz şehre göre önemli ölçüde değişir. Kalemlerin ayrıntılı dökümü için şirket açma maliyeti yazımıza bakabilirsiniz. Kuruluş desteği için hangi paketlerin bulunduğunu ve güncel ücretleri ise paketler ve fiyatlar sayfasında görebilirsiniz.
Kuruluş adımları sırasıyla
Gerekenleri hazırladıktan sonra süreç, sermaye şirketleri için genel olarak şu sırayı izler:
- Tür ve ortaklık yapısını netleştirin. Pay oranlarını, yöneticiyi ve temsil yetkisini belirleyin.
- Unvanı ve faaliyet konusunu belirleyin. NACE kodunu seçin, amaç-konu metnini hazırlayın.
- İş adresini kesinleştirin. Adres belgesini başvurudan önce hazır bulundurun.
- MERSİS'te başvuruyu oluşturun. Ana sözleşmeyi sistem üzerinden hazırlayın ve kuruluş talebini kaydedin.
- Ödemeleri yapın. Rekabet Kurumu payını ve gerekiyorsa sermaye ödemesini bankaya yatırın.
- Sicil müdürlüğünde imzaları atın. Ana sözleşme ve imza beyannamesi yetkili huzurunda imzalanır.
- Tescil ve ilan. Onaylanan şirket ticaret siciline tescil edilir ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde ilan edilir.
- Vergi kaydını tamamlayın. Sicil kaydı vergi dairesine bildirilir; adres yoklaması ve vergi levhası işlemleri izler.
Şahıs şirketinde adımlar daha kısadır: vergi dairesine işe başlama bildirimi, gerekiyorsa oda veya sicil kaydı ve ardından SGK tescili. Bu adımları tek bir yerden izlemek ve hangi belgenin eksik olduğunu görmek isterseniz, şirket kuruluşu danışmanlığı hizmetimiz sürecin planlanmasında ve takibinde yanınızda olur.
Kuruluştan sonra neler gerekli?
Tescil, işin bitişi değil başlangıcıdır. Kuruluşun hemen ardından şu yükümlülükler gündeme gelir:
- Vergi levhası ve yoklama: Vergi dairesinin adres yoklaması tamamlanır, mükellefiyet başlar.
- Defter tasdiki veya e-defter: Şirket türüne göre yasal defterlerin tasdiki ya da e-defter sistemine geçiş gerekir.
- Elektronik tebligat: Sermaye şirketleri resmî bildirimleri elektronik ortamda almakla yükümlüdür; e-Tebligat ve KEP adresi konularını kontrol edin.
- e-Fatura ve e-Arşiv: Faaliyet alanınıza ve cironuza göre e-belge sistemlerine geçmeniz gerekebilir.
- Banka hesabı: Şirket adına ticari hesap açılır; sermaye ödemeleri ve tahsilatlar bu hesap üzerinden izlenir.
- SGK kayıtları: Ortakların sigortalılık durumu ve çalışan istihdam edilecekse işyeri tescili.
- Sektörel izinler: Gıda, sağlık, turizm, eğitim gibi alanlarda belediye ruhsatı veya bakanlık izni gerekebilir.
- Muhasebe düzeni: Aylık ve yıllık beyannamelerin zamanında verilmesi için bir muhasebe düzeni kurulmalıdır.
Vergi kayıtlarıyla ilgili güncel duyuru ve rehberlere Gelir İdaresi Başkanlığı üzerinden ulaşabilirsiniz.
Özel durumlar: Holding ve e-ticaret
Holding kurmak için kaç şirket gerekli?
Türk Ticaret Kanunu'nda "holding" adıyla ayrı bir şirket türü tanımlanmaz. Holding, uygulamada genellikle başka şirketlerin paylarına sahip olmayı ve onları yönetmeyi faaliyet konusu edinen bir anonim şirkettir. Bu nedenle kanunda holding kurmak için asgari bir bağlı şirket sayısı öngörülmez; ancak holding yapısının anlam kazanması için iştirak edilecek şirketlerin olması beklenir. Holding unvanı kullanmak, faaliyet konusunun ana sözleşmede buna uygun yazılmasını gerektirir. Vergisel sonuçları karmaşık olabileceğinden bu yapıyı kurmadan önce uzman görüşü almak yerinde olur.
Amazon'da veya pazaryerlerinde satış için şirket kurmak gerekli mi?
Vergi mevzuatı açısından belirleyici olan, satışın süreklilik arz edip etmediğidir. Düzenli ve kazanç amacıyla yapılan satışlar ticari faaliyet sayılır ve vergi mükellefiyeti doğurur. Bazı küçük ölçekli faaliyetler için esnaf muaflığı gibi istisnalar bulunabilir, ancak kapsamı sınırlıdır ve koşulları değişebilir. Amazon dahil pek çok pazaryeri de satıcı hesabı için vergi numarası veya şirket bilgisi isteyebilir; güncel satıcı koşullarını platformun kendi sayfalarından kontrol edin. Yurt dışına satış hedefliyorsanız, şirket türü ve faturalama düzeni konusunu satışa başlamadan önce netleştirmeniz faydalıdır.
Sonuç
Şirket kurmak için gerekenler; doğru tür seçimi, eksiksiz kimlik ve adres belgeleri, iyi yazılmış bir faaliyet konusu, sermaye ve kuruluş sonrası yükümlülükler için bir plan olarak özetlenebilir. Bu kalemleri baştan hazırlamak, başvurunun geri dönme ihtimalini azaltır ve süreci öngörülebilir kılar. Hazırlığınızı bir danışmanla birlikte planlamak ve her adımı panelden takip etmek isterseniz şirket kuruluşu danışmanlığı sayfamızı inceleyebilirsiniz.