Şirket kurmak için ne gerekli sorusunun kısa cevabı şudur: Önce bir şirket türüne karar vermeniz gerekir. Ardından kurucuların kimlik ve yetki belgelerini, bir iş adresini, sermaye ve kuruluş bütçesini, faaliyet konusunu açıkça tanımlayan belgeleri hazırlarsınız. Bu listenin ayrıntısı; tek başınıza mı yoksa ortaklarla mı kurduğunuza, yabancı ya da tüzel kişi ortak bulunup bulunmadığına ve ne iş yapacağınıza göre değişir.
Bu yazıda genel bir evrak listesi vermek yerine, kendi durumunuza göre neyin gerektiğini ayırt etmenize yardımcı olacak bir çerçeve sunuyoruz. Evrakların tek tek dökümüne ihtiyacınız varsa şirket kurmak için gerekli belgeler, sermaye ve adımlar yazımıza da göz atabilirsiniz.
Şirket kurmak için ne gerekli? Beş temel bileşen
Hangi türde şirket kurarsanız kurun, hazırlığınız aşağıdaki beş başlıkta toplanır. Bunlardan biri eksik kaldığında süreç genellikle o noktada durur.
- Karar: Şirket türü (şahıs, limited, anonim), ticaret unvanı ve faaliyet konusu. Bu kararlar sonraki bütün belgeleri belirler.
- Kişiler: Kurucu ortaklar, şirketi temsil edecek müdür ya da yönetim kurulu üyeleri ve bunların kimlik, adres, vergi kimlik bilgileri.
- Adres: Şirketin yasal merkezi olacak bir iş adresi ve bu adresi kullanma hakkınızı gösteren belge (tapu, kira sözleşmesi ya da sanal ofis sözleşmesi).
- Para: Ana sözleşmede yazacak sermaye ile kuruluş sırasındaki zorunlu ödemeler ve sonrasındaki sabit giderler.
- Belgeler: Ana sözleşme, imza beyannamesi, gerekiyorsa vekaletname, sermaye ile ilgili banka belgeleri ve kuruluş başvurusu.
Bu bileşenlerin her biri, aşağıdaki başlıklarda kendi durumunuza göre nasıl şekillendiğiyle birlikte ele alınıyor.
Önce karar: Hangi şirket türü size uygun?
Gerekli olanlar listesi, en çok şirket türüne göre değişir. Şahıs işletmesi kurmak, limited ya da anonim şirket kurmaktan farklı bir yol izler. Şahıs işletmesinde ana sözleşme yoktur ve süreç vergi dairesine işe başlama bildirimiyle ilerler. Sermaye şirketlerinde ise MERSİS üzerinden yapılan bir kuruluş başvurusu ve ticaret siciline tescil söz konusudur.
| Ne gerekli? | Şahıs işletmesi | Limited şirket | Anonim şirket |
|---|---|---|---|
| Kurucu sayısı | Tek kişi | Bir ortak yeterli | Bir pay sahibi yeterli |
| Ana sözleşme | Gerekmez | Gerekir | Gerekir |
| Asgari sermaye | Aranmaz | Mevzuatla belirlenen tutar | Mevzuatla belirlenen, limitedden yüksek tutar |
| Başvuru yolu | Vergi dairesi ve ilgili sicil/oda | MERSİS ve ticaret sicili | MERSİS ve ticaret sicili |
| Sorumluluk | İşletme sahibi kişisel olarak sorumlu | Kural olarak sermaye payıyla sınırlı | Kural olarak payla sınırlı |
| Temsil | İşletme sahibi | Müdür ya da müdürler | Yönetim kurulu |
Asgari sermaye tutarları zaman zaman güncellendiği için burada rakam vermiyoruz. Güncel tutarı Ticaret Bakanlığı duyurularından kontrol etmeniz en sağlıklısıdır. Türler arasındaki farkları daha ayrıntılı görmek isterseniz şirket türleri ve aralarındaki farklar yazımız size yardımcı olur.
Tür seçerken şu sorular işinizi kolaylaştırır:
- Tek başınıza mı çalışacaksınız, yoksa ortak alacak mısınız?
- Kişisel varlıklarınızla şirket borçlarını birbirinden ayırmak sizin için ne kadar önemli?
- İleride yatırımcı almayı ya da pay devretmeyi düşünüyor musunuz?
- Çalışacağınız müşteriler ya da ihale koşulları belirli bir şirket türü arıyor mu?
Ortaklık yapısına göre gerekenler
Aynı şirket türünde bile, ortakların kim olduğu belge listesini değiştirir. En sık karşılaşılan dört durumu ayrı ayrı ele alalım.
Kurucuların tamamı Türk vatandaşıysa
En sade durum budur. Kurucuların kimlik bilgileri ve adresleri MERSİS'e girilir. Şirketi temsil edecek kişiler imza beyannamesi verir ve kuruluş sözleşmesindeki imzalar ilgili mercide onaylanır. Bu durumda en çok zaman alan iş, genellikle ana sözleşmenin amaç ve konu maddesinin doğru yazılmasıdır.
Yabancı uyruklu ortak varsa
Yabancı gerçek kişi ortak için pasaportun Türkçe tercümesi ve onayı gerekir. Ayrıca Türkiye'de kullanılacak bir vergi kimlik numarası alınır. Ortak Türkiye'ye gelemiyorsa, bulunduğu ülkede düzenlenen vekaletnamenin Türkiye'de geçerli olması için apostil ya da konsolosluk onayı gibi ek işlemler gündeme gelir. Bu adımlar takvimi uzatabileceği için en baştan planlanmalıdır.
Ortaklardan biri şirketse
Bir tüzel kişi ortak olacaksa, o şirketin ortak olma kararını gösteren yetkili organ kararı ve faaliyet belgesi gerekir. Şirketi kimin temsil edeceğini gösteren belgeler de istenir. Ortak şirket yurt dışındaysa, bu belgelerin tercümesi ve onay süreçleri de eklenir.
Kuruluşu vekil aracılığıyla yürütecekseniz
Kurucuların kuruluş işlemlerine bizzat katılamadığı durumlarda noterden düzenlenmiş bir vekaletname kullanılabilir. Vekaletnamedeki yetki listesi, yapılacak işlemlerle birebir uyumlu olmalıdır. Eksik bir yetki, sürecin bir aşamada yeniden başlamasına yol açabilir.
İş adresi: Kira, mülk ya da sanal ofis
Şirket kurmak için gerekli olan unsurlardan biri de yasal bir merkez adresidir. Bu adres ana sözleşmeye ve ticaret siciline yazılır. Vergi dairesi de genellikle bu adreste yoklama yapar. Adresi kullanma hakkınızı gösteren belge, seçtiğiniz yola göre değişir:
- Kendi mülkünüz: Tapu bilgisi ve gerektiğinde mülkiyeti gösteren belgeler.
- Kiralık işyeri: Şirket adına ya da kurucu adına düzenlenmiş kira sözleşmesi.
- Konut adresi: Evinizi adres olarak kullanmak bazı faaliyetlerde mümkündür. Ancak kira ise mülk sahibinin izni, site ise yönetim kuralları gündeme gelebilir.
- Sanal ofis: Fiziksel bir ofise ihtiyacı olmayan işler için hizmet sözleşmesine dayalı yasal adres.
Faaliyetiniz müşteri kabulü, depo ya da üretim gerektirmiyorsa sanal ofis sabit giderleri azaltan bir seçenek olabilir. Sanal ofis seçeneklerimizi inceleyerek şirketinize uygun bir yasal iş adresi oluşturabilirsiniz. Gıda, sağlık ya da üretim gibi ruhsat gerektiren işlerde ise adresin ilgili ruhsat koşullarına uyması gerekir.
Şirket kurmak için ne kadar para gerekli?
Bu soru çoğu zaman iki ayrı kalemi birbirine karıştırır: sermaye ve kuruluş maliyeti. Sermaye, şirketin varlığıdır. Şirket kurulduktan sonra işin gereklerine göre kullanılır ve bir gider sayılmaz. Kuruluş maliyeti ise kuruluş sırasında ödenen ve geri dönmeyen kalemlerdir.
Sermaye tarafında bilmeniz gerekenler:
- Limited ve anonim şirkette ana sözleşmeye yazılacak sermaye, mevzuattaki asgari tutarın altında olamaz.
- Nakdi sermayenin ne zaman ve hangi oranda ödeneceği şirket türüne göre farklılık gösterir. Anonim şirkette bir kısmının tescilden önce bankaya yatırılması aranırken, limited şirkette ödeme zamanlaması farklı kurallara bağlıdır.
- Sermaye, yalnızca nakit olarak değil, değeri belirlenebilen ayni varlıklarla da konabilir. Bu durumda değerleme süreci eklenir.
Kuruluş maliyeti tarafında ise genellikle şu kalemler bulunur: ticaret sicili ve tescil işlemleri, ilan giderleri, oda kaydı, sermaye şirketlerinde Rekabet Kurumu payı, noter işlemleri, defter tasdiki ve adres gideri. Kuruluştan sonra muhasebe desteği ve aylık sabit giderler de bütçeye girer. Kalemlerin şirket türüne göre nasıl değiştiğini öğrenmek isterseniz yukarıdaki türleri karşılaştıran tabloyu ve ilgili blog yazılarımızı birlikte değerlendirebilirsiniz.
Kuruluş paketlerinin kapsamını ve güncel ücretlerini paketler ve fiyatlar sayfamızda görebilirsiniz.
Özel durumlar: Amazon'da satış, e-ticaret ve holding
Arama sorgularında sık geçen bazı özel durumlar, "şirket gerekli mi, gerekiyorsa hangisi?" sorusunu farklı biçimlerde gündeme getirir.
Amazon'da satış yapmak için şirket kurmak gerekli mi?
Türkiye'de düzenli ve kazanç amacı taşıyan satış faaliyeti, genel olarak ticari faaliyet sayılır ve vergi mükellefiyeti doğurur. Amazon başta olmak üzere pazar yerleri, satıcı kaydında vergi kimlik bilgisi, fatura düzenleme imkânı ve banka hesabı gibi bilgiler isteyebilir. Bu koşullar platformdan platforma değişir ve zamanla güncellenir. Bu nedenle başvurmadan önce platformun güncel satıcı şartlarını kontrol etmeniz gerekir.
Küçük ölçekte başlayanlar çoğu zaman şahıs işletmesiyle yola çıkar. Yurt dışına satış, depo kullanımı ya da ortaklı bir yapı planlayanlar ise sermaye şirketini değerlendirebilir. Hangi yapının vergi açısından size uygun olduğu kişisel duruma göre değişir. Karar vermeden önce profesyonel destek almak faydalı olur. Faaliyet kodunu doğru seçmek için e-ticaret NACE kodu seçme rehberimize bakabilirsiniz.
Holding kurmak için kaç şirket gerekli?
Holding, genellikle başka şirketlerin paylarını elinde tutmayı ve onları yönetmeyi amaçlayan bir anonim şirket olarak kurulur. Kaç bağlı şirket bulunması gerektiği ve ticaret unvanında "holding" ibaresinin hangi koşullarda kullanılabileceği, uygulamada Ticaret Bakanlığı'nın güncel yaklaşımına göre değerlendirilir. Bu konuda kesin bir sayı vermek yerine, planladığınız yapıyı ticaret sicili uygulamasına göre bir danışmanla birlikte kontrol etmenizi öneririz. Holding yapısında ana sözleşmenin amaç ve konu maddesi, iştirak ve yönetim faaliyetlerini kapsayacak biçimde yazılmalıdır.
Ruhsat ya da izin gerektiren faaliyetler
Sağlık, gıda, eğitim, taşımacılık, finans ve turizm gibi alanlarda, şirketin kurulması tek başına faaliyete başlamak için yeterli olmayabilir. Bazı işlerde ilgili kurumdan izin, lisans ya da ruhsat gerekir. Bazı özel alanlarda kuruluş öncesinde Bakanlık izni de aranabilir. Bu tür işlerde gerekli izinleri kuruluş planına en baştan eklemek, sonradan adres ya da ana sözleşme değişikliği yapma ihtiyacını azaltır.
Kuruluştan sonra gerekenler ve hazırlık kontrol listesi
Tescil, şirketin hukuken doğduğu andır. Ancak faaliyete başlamak için birkaç adım daha vardır:
- Vergi dairesi kaydının tamamlanması ve adreste yapılan yoklama.
- Sermaye şirketlerinde elektronik tebligat adresinin aktif edilmesi.
- Ticari defterlerin açılış onayı ve muhasebe düzeninin kurulması.
- Şartları taşıyorsanız e-Fatura ve e-Arşiv gibi e-dönüşüm uygulamalarına geçiş.
- Çalışan alacaksanız SGK işyeri kaydı ve işe giriş bildirimleri.
- Şirket adına banka hesabı ve ticari kart işlemleri.
Kuruluşun hemen ardından gelir ve giderlerinizi düzenli tutmak, ilk beyan döneminde sürprizleri azaltır. Vergi yükümlülüklerinizle ilgili güncel bilgiye Gelir İdaresi Başkanlığı üzerinden ulaşabilirsiniz.
Başvuru öncesi kendinize sorun
- Şirket türüne ve ortaklık yapısına karar verdim mi?
- Ticaret unvanımın kullanılabilir olduğunu kontrol ettim mi?
- Faaliyet konumu ve NACE kodlarımı netleştirdim mi?
- Ana sözleşmenin amaç ve konu maddesi işimi kapsıyor mu?
- Tüm kurucuların kimlik, adres ve vergi bilgileri hazır mı?
- Yabancı ya da tüzel ortak için tercüme ve onay gerektiren belgeler tamam mı?
- Adresi kullanma hakkımı gösteren belge elimde mi?
- Sermaye miktarına ve ödeme planına karar verdim mi?
- Faaliyetim için ayrıca ruhsat ya da izin gerekiyor mu?
- Kuruluş sonrası muhasebe düzenini nasıl kuracağımı biliyor muyum?
Bu sorulardan birine "hayır" ya da "emin değilim" diyorsanız, başvuruya geçmeden önce o noktayı netleştirmeniz zaman kazandırır. LEHTAR Şirket ile belgelerinizi tek hesaptan iletirsiniz. Hangi adımın sizi beklediğini ve hangi belgenin eksik olduğunu da panelden görürsünüz.
Sonuç
Şirket kurmak için ne gerekli sorusunun yanıtı, herkes için aynı bir evrak listesinden ibaret değildir. Yanıtı şirket türü, ortaklık yapısı, adres, sermaye ve faaliyet konusu birlikte belirler. Bu beş bileşeni sırasıyla netleştirdiğinizde, kuruluş başvurusu çok daha öngörülebilir hale gelir. Hazırlıktan tescile kadar her adımı danışman desteğiyle düzenli biçimde ilerletmek için şirket kuruluşu danışmanlığı hizmetimizi inceleyebilirsiniz.