Noterlik başvurusu gündelik dilde iki farklı anlama gelir. Birincisi, bir belgeyi düzenletmek ya da onaylatmak için notere yapılan başvurudur. İkincisi, noter olmak isteyen hukukçuların Adalet Bakanlığı'na yaptığı başvurudur. Şirket kuracaksanız sizi ilgilendiren ilkidir. İmza beyannamesi, vekaletname, ana sözleşme imza onayı ve tercüme onayı gibi işlemler bu kapsama girer. Bu yazıda hangi aşamada notere gitmeniz gerekebileceğini, hangi işlemleri ticaret sicil müdürlüğünde de yapabileceğinizi ve başvurudan önce neleri hazırlamanız gerektiğini anlatıyoruz.
Noterlik başvurusu ne demek? İki farklı anlam
Noterlik, Noterlik Kanunu'na tabi bir kamu hizmetidir. Noterler, hukuki işlemlere ve belgelere resmî geçerlik ve ispat gücü kazandırır. Bu nedenle bir belgenin noterde düzenlenmiş ya da onaylanmış olması, karşı tarafın ve kurumların o belgeye güvenmesini kolaylaştırır.
İşlem için notere başvuru
Şirket sahiplerinin ve girişimcilerin karşılaştığı noter işlemleri genellikle şu türlerden biridir:
- Düzenleme: Belgeyi noter kendisi hazırlar. Vekaletnamelerin büyük bölümü bu şekilde düzenlenir.
- Onaylama: Sizin hazırladığınız belgedeki imzanın size ait olduğu ya da bir suretin aslına uygun olduğu onaylanır.
- Tercüme onayı: Yabancı dildeki bir belgenin yeminli tercüman tarafından yapılan çevirisi onaylanır.
- Defter onayı: Kâğıt ortamında tutulan ticari defterlerin açılış ya da kapanış onayı yapılır.
- Tebligat işlemleri: İhtarname ve ihbarname gibi resmî bildirimler gönderilir.
Noter olmak için başvuru
Aradığınız bilgi noter olmaksa, bu süreç tamamen farklıdır. Noterlik mesleğine giriş; hukuk eğitimi, staj ve belgelendirme gibi aşamalardan oluşur ve mevzuatla ayrıntılı biçimde düzenlenir. Şartlar, başvuru takvimi ve atama usulleri zaman zaman değişebilir. Bu nedenle güncel ve bağlayıcı bilgiyi Adalet Bakanlığı'nın resmî sitesi adalet.gov.tr üzerinden takip etmeniz en doğrusudur. Yazının devamı, şirket kurarken yapılan noter işlemlerine odaklanıyor.
Şirket kuruluşunda noter hangi aşamalarda devreye girer?
Limited ve anonim şirket kuruluşu, Ticaret Bakanlığı'nın Merkezi Sicil Kayıt Sistemi (MERSİS) üzerinden başlar. Ana sözleşme sistemde oluşturulur, ardından imzalar ve belgeler ticaret sicil müdürlüğüne iletilir. Noter bu akışın bazı noktalarında zorunlu olabilir, bazılarında ise ticaret sicil müdürlüğüne alternatif bir seçenektir. Hangi adımda hangi belgenin gerektiğini planlamak için şirket kuruluşu danışmanlık hizmetimizden yararlanabilir, sıradaki adımı hesabınızdan takip edebilirsiniz.
Ana sözleşme imzaları
Ana sözleşmedeki kurucu imzaları ticaret sicil müdürlüğünde, yetkili personel önünde atılabilir. Dilerseniz imzaları noterde de onaylatabilirsiniz. Uygulamada çoğu girişimci, işlemleri tek yerde toplamak için ticaret sicil müdürlüğünü tercih eder. Kuruculardan biri başka bir şehirdeyse ya da randevu gününe gelemiyorsa noter onayı daha pratik bir yol olabilir. Ana sözleşmenin hangi maddelerden oluştuğunu görmek isterseniz şirket ana sözleşmesi örneği yazımıza göz atabilirsiniz.
İmza beyannamesi ve imza sirküleri
Şirketi temsil edecek müdür ya da yönetim kurulu üyeleri, şirket adına atacakları imzayı resmî olarak beyan eder. Bu beyan ticaret sicil müdürlüğünde "imza beyanı" olarak verilebilir ya da noterde imza beyannamesi düzenletilebilir. Kuruluş sonrasında banka hesabı açarken, sözleşme imzalarken ya da ihalelere katılırken imza sirküleri istenir. Bazı bankalar ve kurumlar özellikle noter onaylı imza sirküleri talep edebilir. Bu yüzden kuruluştan önce çalışacağınız bankanın beklentisini öğrenmeniz zaman kazandırır.
Vekaletname
Kuruluş işlemlerinin bir kısmını başka bir kişinin yürütmesini istiyorsanız, noterde vekaletname düzenletmeniz gerekir. Vekaletname ticaret sicil müdürlüğünde düzenlenmez. Vekaletnamede verilen yetkilerin kapsamı çok önemlidir. Örneğin kuruluş evraklarını imzalama, ana sözleşmeyi değiştirme ya da banka işlemleri gibi yetkilerin açıkça yazılması gerekebilir. Kapsamı dar tutulmuş bir vekaletname, sürecin ortasında yeni bir noter ziyaretine yol açabilir.
Ticari defterlerin açılış onayı
Kâğıt ortamında tutulacak ticari defterlerin açılış onayı noterde yapılır. Kuruluş sırasında bu onay ticaret sicil müdürlüğü tarafından da yapılabilir. e-Defter uygulamasına tabi olan ya da bu uygulamaya geçen şirketlerde süreç elektronik ortamda yürür ve açılış onayı mantığı farklı işler. Hangi defterleri hangi ortamda tutacağınızı kuruluş öncesinde netleştirmeniz, gereksiz onay işlemlerinin önüne geçer.
Tercüme ve suret onayları
Ortaklardan biri yabancıysa ya da yurt dışında düzenlenmiş belgeler kullanılacaksa, bu belgelerin yeminli tercüman çevirisi ve noter onayı gerekir. Türkiye'de alınmış belgelerin noter onaylı suretleri de bazı başvurularda istenebilir.
Noter mi, ticaret sicil müdürlüğü mü?
Kuruluş sürecinde hangi işlemin nerede yapılabileceğini aşağıdaki tablo özetliyor. Ayrıntılar şirket türüne ve sicil müdürlüğünün uygulamasına göre değişebileceği için, işlem öncesinde ilgili müdürlükten teyit almanız önerilir.
| İşlem | Noterde | Ticaret sicil müdürlüğünde | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|---|
| Ana sözleşme imzaları | İmza onayı yapılabilir | Yetkili personel önünde imza atılabilir | Genellikle iki yoldan biri yeterlidir |
| İmza beyanı | İmza beyannamesi ve sirküleri düzenlenir | İmza beyanı verilebilir | Bazı bankalar noter sirküleri isteyebilir |
| Vekaletname | Düzenlenir | Düzenlenmez | Yetki kapsamı açık yazılmalı |
| Defter açılış onayı | Yapılır | Kuruluş sırasında yapılabilir | e-Defter kullananlarda süreç farklıdır |
| Yabancı belge tercümesi | Yeminli tercüme ve noter onayı | Yapılmaz | Yurt dışı belgelerde apostil gerekebilir |
| Limited şirkette pay devri | Noter onayı gerekir | Yapılmaz | Devir sonrası sicil işlemleri ayrıca yürür |
Kuruluşta istenen belgelerin tam listesini ortak türüne göre görmek isterseniz limited şirket kuruluşu için gerekli evraklar yazımız tamamlayıcı bir kaynak olacaktır.
Notere başvurmadan önce hazırlamanız gerekenler
Noter ziyaretini tek seferde tamamlamak, kuruluş sürecinin en çok zaman kazandıran adımlarından biridir. Gitmeden önce şu kontrol listesinden geçebilirsiniz:
- Geçerli kimlik belgesi: Türk vatandaşları için T.C. kimlik kartı, yabancılar için pasaport. Yabancı ortaklarda vergi kimlik numarası da gerekebilir.
- Şirket unvanı: MERSİS'te kullandığınız unvanın birebir aynısı. Tek bir harf ya da kısaltma farkı bile belgeyi kullanılamaz hâle getirebilir.
- Temsil bilgisi: Şirketi kimin temsil edeceği ve temsil yetkisinin tek başına mı yoksa birlikte mi kullanılacağı.
- Vekaletname taslağı: Vekile hangi yetkileri vereceğinizin yazılı bir listesi.
- Tercüman: Türkçe bilmeyen bir kişi işlem yapacaksa, noterin kabul ettiği bir tercümanın hazır bulunması.
- Fotoğraf: Vekaletname gibi bazı işlemlerde vesikalık fotoğraf istenebilir.
- Defter kararı: Kâğıt defter mi tutulacak, e-Defter mi kullanılacak; hangi defterlerin onaya gireceği.
Noterlerin çalışma düzeni birbirinden farklı olabilir. Bazı noterler randevu ile çalışırken bazıları başvuruları sırayla alır. Özellikle tercüman gerektiren ya da birden fazla kişinin katılacağı işlemlerde önceden noteri arayıp gerekli belgeleri teyit etmeniz faydalı olur.
Yabancı ortaklı şirketlerde noter işlemleri
Yabancı ortaklı şirket kuruluşlarında noter işlemleri belirgin biçimde artar. Pasaportun yeminli tercüman tarafından Türkçeye çevrilmesi ve noter onayı genellikle ilk adımdır. Ortak bir tüzel kişiyse, yani yurt dışındaki bir şirket Türkiye'de şirket kuruyorsa, o şirketin faaliyet belgesi ve yetki belgeleri gibi evraklar da gündeme gelir.
Yurt dışında düzenlenen belgelerin Türkiye'de kullanılabilmesi için genellikle bir onay zinciri gerekir. Belgenin düzenlendiği ülke Lahey Apostil Sözleşmesi'ne tarafsa apostil şerhi aranır. Taraf değilse konsolosluk onayı gibi farklı yollar söz konusu olabilir. Ardından belge Türkiye'de yeminli tercümanla çevrilir ve çeviri noterde onaylanır.
Yurt dışında yaşayan bir ortak Türkiye'ye gelmeden işlem yapmak istiyorsa, Türk konsoloslukları bazı noterlik işlemlerini yerine getirebilir. Konsoloslukta düzenlenen bir vekaletname ile Türkiye'deki bir kişi kuruluş işlemlerini yürütebilir. Hangi belgenin hangi onayı gerektirdiği ülkeye göre değiştiği için, Dışişleri Bakanlığı'nın mfa.gov.tr adresi ve ilgili konsolosluğun duyuruları güncel bilgi için başvurulacak kaynaklardır.
Kuruluş sonrasında noter gerektiren işlemler
Noterle ilişkiniz şirket tescil edildiğinde bitmez. Şirketin hayatı boyunca şu durumlarda tekrar notere başvurmanız gerekebilir:
- Limited şirkette pay devri: Türk Ticaret Kanunu'na göre limited şirket paylarının devri için yazılı bir sözleşme yapılması ve imzaların noterce onaylanması gerekir. Devrin ardından sicil işlemleri ayrıca yürütülür.
- Yetkili değişikliği: Yeni bir müdür atandığında ya da temsil yetkisi değiştiğinde yeni imza beyannamesi gerekir.
- Yeni vekaletnameler: Muhasebe, banka ya da resmî kurum işlemleri için yetki vermek istediğinizde.
- Defter kapanış onayı: Kâğıt ortamında tutulan bazı defterler için yıl sonunda kapanış onayı gerekebilir.
- İhtarname: Ödenmeyen bir alacak ya da sözleşme ihlali gibi durumlarda karşı tarafa resmî bildirim göndermek için.
Bu işlemlerin her biri ayrı kurallara ve sürelere tabi olabilir. Özellikle pay devri ve yetki değişikliği gibi şirket yapısını etkileyen işlemlerde, kendi durumunuz için profesyonel destek almanız sağlıklı olur.
Noter masrafları ve süre neye göre değişir?
Noter ücretleri her yıl Adalet Bakanlığı tarafından yayımlanan noterlik ücret tarifesine göre belirlenir. Ödeyeceğiniz toplam tutar; işlemin türüne, belgenin sayfa ve nüsha sayısına, değer içeren işlemlerde belgede yazan değere ve varsa tercüme hizmetine göre değişir. Ücretin bir kısmı noterlik ücreti, bir kısmı ise yasal harç ve vergilerden oluşur. Bu nedenle aynı işlem için bile farklı belgelerde farklı tutarlarla karşılaşmanız olağandır.
Süre açısından da tek bir cevap yoktur. Basit imza onayları çoğunlukla kısa sürede tamamlanabilir. Tercüman gerektiren, çok sayıda kişinin katıldığı ya da yurt dışı belgelerinin kontrol edildiği işlemler ise daha uzun sürebilir. Kuruluş takviminizi planlarken noter adımını kritik yol üzerinde düşünmek, sicil randevusunu buna göre ayarlamak işinizi kolaylaştırır.
Kuruluş paketlerinin kapsamını ve güncel ücretleri görmek için paketler ve fiyatlar sayfamıza bakabilirsiniz. Noter dahil tüm kuruluş giderlerini kalem kalem incelemek isterseniz şirket açma maliyeti yazımız masraf planınızı yapmanıza yardımcı olur.
Sonuç
Şirket kuruluşunda noterlik başvurusu çoğu zaman tek bir ziyaretten ibarettir, ancak hangi işlemin noterde, hangisinin ticaret sicil müdürlüğünde yapılacağını önceden bilmek gereksiz gidiş gelişleri önler. Kimlik, unvan, temsil bilgisi ve vekaletname kapsamını önceden netleştirdiğinizde süreç çok daha düzenli ilerler. Kuruluş adımlarınızı planlarken ve takip ederken yanınızda olmamızı isterseniz şirket kuruluşu danışmanlık hizmetimizi inceleyebilirsiniz.