ŞİRKET E-TİCARET AJANS FİNANS
Hemen Başla
Hizmetler
FiyatlarHakkımızdaİletişim Giriş Yap Hemen Başla
Blog
LEHTAR ŞİRKET

NACE Kodu Nedir? Yapısı, Kullanım Alanları ve Doğru Kod Seçimi

NACE kodu, işletmenizin hangi ekonomik faaliyeti yürüttüğünü resmî kayıtlarda tanımlayan altı haneli faaliyet kodudur. Bu yazıda kodun yapısını, kullanıldığı yerleri, ana ve yan faaliyet farkını ve doğru kodu seçmenin yollarını anlatıyoruz.

LEHTAR Şirket 8 dk okuma

NACE kodu, bir işletmenin yürüttüğü ekonomik faaliyeti tanımlayan ve Avrupa'da ortak kullanılan istatistik sınıflamasına dayanan altı haneli faaliyet kodudur. Türkiye'de şahıs işletmesi ya da şirket kurarken vergi dairesi, ticaret sicili ve SGK kayıtlarında işletmenizin ne iş yaptığı bu kodla ifade edilir. Kısacası NACE kodu, işletmenizin resmî kayıtlardaki iş tanımıdır ve doğru seçilmesi kuruluştan sonraki pek çok adımı etkiler.

NACE Kodu Ne Anlama Gelir?

NACE, Fransızca Nomenclature statistique des activités économiques dans la Communauté européenne ifadesinin kısaltmasıdır. Türkçede Avrupa Topluluğu'nda Ekonomik Faaliyetlerin İstatistiki Sınıflaması olarak karşılanır. Birleşmiş Milletler'in uluslararası sınıflaması ISIC ile uyumlu, Avrupa ölçeğinde ayrıntılandırılmış bir sistemdir.

Türkiye bu sınıflamayı ulusal ihtiyaçlara göre uyarlayarak kullanır. Sınıflamanın istatistik tarafı Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yürütülürken, vergi kayıtlarında kullanılan faaliyet kodu listeleri Gelir İdaresi Başkanlığı sistemlerinde yer alır. Bu nedenle aynı kavram için günlük dilde farklı isimler duyabilirsiniz:

  • Faaliyet kodu: Vergi dairesi işlemlerinde en sık kullanılan ifade.
  • NACE faaliyet kodu: Kodun kaynağını vurgulayan genel isim.
  • İştigal konusu: Şirketin uğraştığı iş alanı; esas sözleşmedeki amaç ve konu maddesiyle bağlantılıdır.
  • Ana faaliyet kodu: İşletmenin asıl gelirini elde ettiği faaliyeti gösteren kod.

NACE kodu bir kimlik numarası değildir. Vergi kimlik numarası işletmeyi vergi sisteminde, MERSİS numarası ise ticaret sicilinde tanımlar; NACE kodu ise işletmenin kim olduğunu değil, ne yaptığını anlatır. MERSİS numarasının ne olduğunu merak ediyorsanız MERSİS no nedir yazımız bu farkı ayrıntılı açıklıyor.

NACE Kodunun Yapısı: Altı Hane Nasıl Okunur?

NACE kodu genellikle iki haneli üç gruba ayrılarak yazılır: XX.XX.XX biçiminde. Her basamak bir öncekini daraltır; yani soldan sağa ilerledikçe faaliyet tanımı daha özel hâle gelir.

Seviye Gösterim Ne anlatır?
Kısım Harf İmalat, inşaat, ticaret, bilgi ve iletişim gibi en geniş ekonomik alan
Bölüm İlk iki hane Kısım içindeki ana sektör
Grup Üçüncü hane Bölüm içindeki faaliyet grubu
Sınıf Dördüncü hane Avrupa düzeyinde ortak kullanılan en ayrıntılı seviye
Ulusal alt sınıf Beşinci ve altıncı hane Türkiye'ye özgü ayrıntı, faaliyetin tam tanımı

Burada dikkat edilmesi gereken iki nokta var:

  1. Harf, kodun içinde yazılmaz. Kısım harfi yalnızca kodun hangi geniş alana ait olduğunu gösterir; vergi kayıtlarında gördüğünüz kod rakamlardan oluşur.
  2. İlk dört hane uluslararası, son iki hane ulusaldır. Bu yüzden yabancı bir kaynakta gördüğünüz dört haneli sınıf, Türkiye'deki altı haneli koda doğrudan karşılık gelmeyebilir; aynı sınıfın altında birden fazla ulusal kod bulunabilir.

Pratikte bu yapı, arama yaparken işinizi kolaylaştırır. Önce faaliyetinizin ait olduğu bölümü, ardından grubu ve sınıfı bulur, en sonda da işinizi en iyi tarif eden altı haneli kodu seçersiniz.

NACE Rev. 2 ve Rev. 2.1: Güncellemeler Neden Önemli?

NACE sınıflaması sabit değildir; ekonomideki değişimlere göre zaman zaman revize edilir. Uzun süre NACE Rev. 2 sürümü kullanıldı. Dijital hizmetlerin, platform ekonomisinin ve yeni iş modellerinin yaygınlaşmasıyla Avrupa düzeyinde NACE Rev. 2.1 güncellemesi hazırlandı ve Türkiye'de de bu sürüme uyum süreci gündeme geldi.

Revizyonlar işletmeler açısından şu anlama gelir:

  • Bazı kodlar birleştirilebilir, bölünebilir ya da kaldırılabilir.
  • Satış kanalına göre ayrılan faaliyetler (ör. internet üzerinden perakende satış) yeniden tanımlanabilir.
  • Mevcut bir işletmenin kodu, yeni listede farklı bir karşılığa eşlenebilir.

Özellikle e-ticaret faaliyet kodlarında değişiklik olduğu için internetten satış yapmayı planlayanların eski listelere ya da eski rehberlere güvenmemesi önemlidir. Güncel kodları kod numarasıyla ya da faaliyet adıyla aramak için güncel NACE kodları sorgulama sayfamızı kullanabilirsiniz. Geçiş tarihleri ve hangi kodun neye dönüştüğü gibi kesin bilgiler için TÜİK ve GİB duyurularını takip etmek en sağlıklı yoldur.

NACE Kodu Nerelerde Kullanılır?

NACE kodu yalnızca bir istatistik etiketi değildir; işletmenizin pek çok resmî ve ticari kaydına yansır. Başlıca kullanım alanları şunlardır:

  • Vergi dairesi kaydı: İşe başlama sırasında ana faaliyet kodu bildirilir. Vergi levhasında da işletmenin ana faaliyetine ilişkin bilgi yer alır.
  • Ticaret sicili ve MERSİS: Şirket kuruluşunda faaliyet konuları sisteme girilir; esas sözleşmedeki amaç ve konu maddesi ile seçilen faaliyetlerin uyumlu olması beklenir.
  • SGK işyeri tescili: İşçi çalıştıran işyerlerinde faaliyet bilgisi işyeri kaydına yansır.
  • İş sağlığı ve güvenliği: İşyerinin tehlike sınıfı (az tehlikeli, tehlikeli, çok tehlikeli) faaliyet koduna göre belirlenir. Bu sınıf, iş güvenliği hizmetlerine ilişkin yükümlülükleri doğrudan etkiler.
  • Meslek odası kaydı: Faaliyetin niteliği, hangi odaya (ticaret odası, sanayi odası ya da esnaf ve sanatkâr odası gibi) kaydolunacağını belirlemede rol oynar.
  • Teşvik ve destek programları: Pek çok destek programı belirli sektörleri kapsar; uygunluk değerlendirmesinde faaliyet kodu temel ölçütlerden biridir.
  • Ruhsat ve izinler: Bazı faaliyetler belediye ruhsatı ya da sektörel izin gerektirir; hangi iznin gerekeceği faaliyet tanımına bağlıdır.
  • Bankalar, ihaleler ve ticari ilişkiler: Banka hesabı açarken, ihaleye katılırken ya da büyük firmalarla çalışırken faaliyet alanınızın kayıtlarla uyumlu olması sorgulanabilir.

Bu liste, NACE kodunun neden "sonra bakarız" denecek bir ayrıntı olmadığını gösteriyor. Yanlış ya da eksik seçilen bir kod, ileride düzeltme bildirimi, ek yazışma ve zaman kaybı anlamına gelebilir.

Ana Faaliyet Kodu ve Yan Faaliyet Kodları

İşletmeler çoğu zaman tek bir iş yapmaz. Örneğin hem ürün satan hem de bu ürünlerin kurulum hizmetini veren bir işletme düşünün. Bu durumda iki kavram öne çıkar:

Ana faaliyet kodu

İşletmenin asıl gelirini elde ettiği, en ağırlıklı faaliyetini gösterir. Vergi kayıtlarında tek bir ana faaliyet kodu bulunur ve tehlike sınıfı, oda kaydı gibi pek çok değerlendirme bu koda göre yapılır. Bu yüzden seçimi en dikkatli yapılması gereken koddur.

Yan (ek) faaliyet kodları

Ana faaliyetin yanında sürdürülen diğer işleri tanımlar. Gerektiğinde birden fazla yan faaliyet eklenebilir. Ancak "ileride belki yaparım" düşüncesiyle onlarca alakasız kod eklemek, işletmenin profilini bulanıklaştırabilir ve bazı durumlarda ek izin ya da açıklama gerektirebilir.

Şirketlerde bir de esas sözleşmedeki amaç ve konu maddesi vardır. Bu madde, şirketin hukuken hangi alanlarda faaliyet gösterebileceğini çerçeveler. NACE kodları ile bu madde birbirini tamamlar: Konu maddesi geniş bir çerçeve çizer, faaliyet kodu ise fiilî işi tanımlar. Yeni bir faaliyete başlarken bu iki kaydın uyumlu olup olmadığını kontrol etmek gerekir.

Doğru NACE Kodu Nasıl Seçilir?

Doğru kodu seçmek için faaliyet listesini baştan sona okumanız gerekmez. Aşağıdaki adımlar süreci düzenli hâle getirir:

  1. İşinizi tek cümleyle tarif edin. "Ne satıyorum ya da hangi hizmeti veriyorum, kime ve nasıl?" sorularının cevabı, arama yapacağınız anahtar kelimeleri verir.
  2. Gelirinizin çoğunun nereden geleceğini belirleyin. Ana faaliyet kodu bu cevaba göre seçilir.
  3. Önce geniş alanı, sonra ayrıntıyı bulun. Kısım ve bölüm düzeyinde doğru alana girdiğinizden emin olduktan sonra altı haneli kodlara inin.
  4. Kod açıklamasını dikkatle okuyun. Benzer görünen kodlar arasında toptan–perakende, imalat–ticaret ya da hizmet–satış ayrımı gibi önemli farklar olabilir.
  5. Sonuçlarını kontrol edin. Seçtiğiniz kodun tehlike sınıfını, gerektirebileceği izinleri ve hedeflediğiniz destek programlarıyla uyumunu önceden gözden geçirin.
  6. Güncel listeyi kullandığınızdan emin olun. Revizyonlardan sonra eski kodlar geçerliliğini yitirmiş olabilir.

Sık yapılan hatalar

  • Satış kanalını faaliyetle karıştırmak: İnternetten satış yapmak, her zaman ayrı bir faaliyet anlamına gelmeyebilir; asıl belirleyici çoğu zaman satılan ürün ya da hizmettir. E-ticarete özel kod tercihlerini e-ticaret şirketi nasıl kurulur yazımızda ayrıca ele aldık.
  • Üretimle ticareti ayırt etmemek: Ürünü kendiniz üretiyorsanız imalat, hazır alıp satıyorsanız ticaret kodları gündeme gelir. Bu fark, oda kaydını ve tehlike sınıfını değiştirebilir.
  • Toptan ile perakendeyi karıştırmak: Satışın son tüketiciye mi, işletmelere mi yapıldığı farklı kod gruplarına işaret eder.
  • Gereksiz yan faaliyet eklemek: İlgisiz kodlar profilinizi karmaşıklaştırır.
  • Benzer işletmenin kodunu kopyalamak: Rakibinizin kodu, sizin iş modelinize birebir uymayabilir.

NACE Kodu Nasıl Öğrenilir ve Değiştirilir?

Mevcut kodunuzu öğrenmek

Faaliyetteki bir işletmenin ana faaliyet bilgisi genellikle vergi levhasında yer alır. Ayrıca vergi dairesinin dijital hizmetleri üzerinden mükellefiyet bilgilerinizi görüntüleyebilir, işletmenizin kayıtlı faaliyetlerini kontrol edebilirsiniz. Şirketlerde ticaret sicili kayıtları da faaliyet konusuna ilişkin bilgi içerir.

Kodu değiştirmek ya da yeni faaliyet eklemek

İşiniz zamanla değişebilir: Yeni bir ürün grubuna geçebilir, hizmet eklemeye başlayabilir ya da ana gelir kaynağınız farklılaşabilir. Bu durumda genel olarak şu konular gündeme gelir:

  • Vergi dairesine değişiklik bildirimi: Ana ya da yan faaliyet değişikliği vergi kayıtlarına yansıtılır.
  • Esas sözleşme kontrolü: Yeni faaliyet, şirketin amaç ve konu maddesinin kapsamında değilse esas sözleşme değişikliği ve tescil gerekebilir.
  • SGK ve iş güvenliği etkisi: Ana faaliyet değişikliği tehlike sınıfını değiştirebilir; bu da iş güvenliği yükümlülüklerini etkileyebilir.
  • Oda ve izin kayıtları: Faaliyetin niteliği değişirse oda kaydı ya da ruhsat durumu gözden geçirilmelidir.

Bildirim süreleri ve izlenecek usul işletmenin türüne ve değişikliğin kapsamına göre farklılaşabileceği için güncel kuralları ilgili kurumun resmî kaynaklarından kontrol etmek, kendi durumunuza özel değerlendirme için de profesyonel destek almak yerinde olur.

Şirket Kuruluşunda NACE Kodunu Planlamak

NACE kodu seçimi, kuruluş sürecinin başında verilen kararlardan biridir ve diğer kararlarla iç içedir. Şirket türü, ortaklık yapısı, iş adresi ve teşvik planı gibi konular faaliyet koduyla birlikte düşünüldüğünde süreç daha az sürprizle ilerler. Örneğin:

  • Adres seçimi: Bazı faaliyetler fiziksel üretim alanı ya da ruhsatlı bir mekân gerektirirken, danışmanlık ve yazılım gibi faaliyetlerde yasal iş adresi ihtiyacı farklı yollarla karşılanabilir.
  • Teşvik uygunluğu: Bir destek programından yararlanmayı hedefliyorsanız, faaliyet kodunuzun programın kapsadığı sektörler arasında olup olmadığını kuruluştan önce kontrol etmek önemlidir. Bu değerlendirme için teşvik ve destek danışmanlığı hizmetimizi inceleyebilirsiniz.
  • Muhasebe düzeni: Faaliyetin niteliği, fatura türlerini ve gelir–gider takibinin nasıl kurgulanacağını etkiler.

Kuruluşa başlamadan önce elinizde faaliyetinizin kısa bir tarifi, ana ve olası yan faaliyetleriniz ile bunlara karşılık gelen güncel kodların bulunması, sonraki adımları hızlandırır. Kuruluş sürecinin hangi kalemlerden oluştuğunu ve hangi paketin ihtiyacınıza uyduğunu görmek için paketler ve fiyatlar sayfamıza göz atabilirsiniz.

Sonuç

NACE kodu, işletmenizin ne iş yaptığını resmî kayıtlarda tanımlayan altı haneli bir faaliyet kodudur; vergi, ticaret sicili, SGK, iş güvenliği, oda kaydı ve teşvik süreçlerinin hepsine dokunur. Doğru kodu seçmek için işinizi net tarif etmeniz, ana faaliyetinizi gelir ağırlığına göre belirlemeniz ve güncel listeyi kullanmanız yeterli bir başlangıçtır. Faaliyet kodu seçiminden tescile kadar kuruluş adımlarını tek yerden takip etmek isterseniz şirket kuruluşu danışmanlığı hizmetimiz ile sürecin her aşamasında yanınızdayız.

SIKÇA SORULAN SORULAR

Merak edilenler

Şahıs şirketlerinin de NACE kodu olur mu?

Evet. NACE kodu yalnızca limited ya da anonim şirketlere özgü değildir. Şahıs işletmesi açarken de vergi dairesine işe başlama bildirimi sırasında ana faaliyet kodu belirlenir. Esnaf ve sanatkâr kaydı, ticaret sicili kaydı ya da serbest meslek kaydı gibi farklı yollarda da işletmenin ne iş yaptığı faaliyet koduyla tanımlanır ve tehlike sınıfı gibi değerlendirmeler bu koda göre yapılır.

NACE kodu ile vergi kimlik numarası veya MERSİS numarası aynı şey mi?

Hayır. Vergi kimlik numarası işletmeyi vergi sisteminde, MERSİS numarası ise ticaret sicilinde tanımlayan kimlik numaralarıdır ve her işletmeye özeldir. NACE kodu ise bir kimlik değil, faaliyet tanımıdır; aynı işi yapan binlerce işletme aynı NACE kodunu kullanabilir. Kısacası kimlik numaraları kim olduğunuzu, NACE kodu ise ne yaptığınızı gösterir.

Doğru NACE kodunu seçmek teşvik almayı garanti eder mi?

Hayır. Faaliyet kodu, birçok destek programında uygunluk ölçütlerinden yalnızca biridir. Programlar ayrıca girişimcinin profili, işletmenin kuruluş tarihi, bölgesi, ölçeği ve başvuru dönemindeki koşullar gibi başka kriterlere de bakabilir. Bu nedenle kod seçimi teşvik için gerekli bir ön koşul olabilir ama tek başına yeterli değildir; güncel şartları ilgili kurumun resmî duyurularından kontrol etmek gerekir.

Yurt dışındaki NACE kodu ile Türkiye'deki kod birebir aynı mıdır?

Kısmen. Kodun ilk dört hanesi Avrupa düzeyindeki sınıflamayla uyumludur; bu nedenle sınıf seviyesinde ortak bir dil vardır. Türkiye'de kullanılan son iki hane ise ulusal ayrıntıyı gösterir. Yurt dışında faaliyet gösteren bir işletmenin dört haneli kodu Türkiye'de birden fazla altı haneli koda karşılık gelebilir, bu yüzden kod seçimini Türkiye'deki güncel listeye göre yapmak gerekir.

NACE kodunu yanlış seçtiğimi fark ettim, ne yapmalıyım?

Önce gerçekte yürüttüğünüz faaliyete uyan güncel kodu belirleyin. Ardından vergi dairesine değişiklik bildirimi yapılması, gerekiyorsa şirket esas sözleşmesindeki amaç ve konu maddesinin ve SGK ile oda kayıtlarının gözden geçirilmesi gerekir. Olası sonuçlar ve izlenecek usul işletmenin durumuna göre değişebileceğinden, ilgili kurumun resmî kaynaklarını kontrol etmek ve profesyonel destek almak faydalı olur.

BLOG

İlgili yazılar

Tüm yazılar →
8 dk okuma

E Ticaret NACE Kodu: Doğru Faaliyet Kodunu Seçme Rehberi

E ticaret NACE kodu, internetten satış yapan işletmenin resmî kayıtlardaki faaliyetini gösterir ve satış modeline, sattığınız ürüne göre belirlenir. Bu rehber kod yapısını, model bazlı seçimi, kodun etkilerini ve güncel listeyi nereden kontrol edeceğinizi anlatıyor.

9 dk okuma

Şirket Nasıl Açılır? Şahıs, Limited ve Anonim Şirket İçin Adımlar

Şirket açmak; tür seçimi, faaliyet ve adres kararları, resmî kayıt ve tescil sonrası ilk yükümlülüklerden oluşan bir süreçtir. Bu yazı şahıs ve sermaye şirketleri için yolu ayrı ayrı anlatır, açılıştan sonraki ilk haftalara da ışık tutar.

LEHTAR ŞİRKET

Şirketinizi kurmaya hazır mısınız?

Kuruluş adımlarını, belgeleri ve süreci tek panelden takip edin.