Ltd, "limited" kelimesinin kısaltmasıdır ve Türkiye'de çoğunlukla Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenen bir sermaye şirketi türü olan limited şirketi ifade eder. Limited şirkette ortaklar, kural olarak şirket borçlarından kişisel varlıklarıyla değil, taahhüt ettikleri sermaye payıyla sınırlı olarak sorumludur; "limited" adı da bu sınırlılıktan gelir. Unvanlarda gördüğünüz "Ltd. Şti." ise "Limited Şirketi" ifadesinin kısaltılmış yazımıdır.
Bu yazıda kısaltmanın yazım ayrıntılarından çok, Ltd'nin bir şirket türü olarak nasıl işlediğine, diğer türlerden nerede ayrıldığına ve bir Ltd ile birlikte karşınıza çıkacak kavramlara odaklanıyoruz.
Ltd nedir: bir kısaltma mı, bir şirket türü mü?
İkisi de. "Ltd nedir" sorusunu soran okurların bir kısmı bir faturada ya da tabelada gördüğü kısaltmanın anlamını, bir kısmı ise şirket kurmadan önce bu türün ne anlama geldiğini merak eder.
- Kısaltma olarak: "Ltd." limited, "Şti." şirketi demektir. "Örnek Gıda Ticaret Ltd. Şti." gibi bir unvan, bu işletmenin limited şirket türünde kurulduğunu gösterir.
- Şirket türü olarak: Limited şirket, bir veya daha fazla gerçek ya da tüzel kişi tarafından bir ticaret unvanı altında kurulan, sermayesi belirli ve paylara bölünmüş bir sermaye şirketidir.
İngilizce konuşulan ülkelerde de "Ltd" kısaltması kullanılır; örneğin Birleşik Krallık'ta "private limited company" için yaygındır. Mantık benzerdir (sınırlı sorumluluk), ancak hukuki rejim her ülkede farklıdır. Türkiye'de kurulan bir Ltd'nin kuralları Türk mevzuatına göre belirlenir; yurt dışındaki bir "Ltd" ile aynı haklara ve yükümlülüklere sahip olduğu varsayılmamalıdır.
Limited şirketin temel özellikleri
Limited şirketi diğer işletme biçimlerinden ayıran başlıca özellikler şunlardır:
- Tüzel kişilik: Şirket, ortaklarından ayrı bir kişiliğe sahiptir. Kendi adına sözleşme yapar, mal edinir, borçlanır ve dava açabilir.
- Ortak sayısı: Tek bir ortakla kurulabilir; ortak sayısı ise elliyi aşamaz.
- Esas sermaye: Sermaye şirket sözleşmesinde belirlenir ve esas sermaye paylarından oluşur. Kanunda asgari bir sermaye tutarı öngörülmüştür; bu tutar zaman içinde değişebildiği için güncel bilgiyi Ticaret Bakanlığı üzerinden kontrol etmeniz en sağlıklısıdır.
- Sınırlı sorumluluk: Ortaklar, kural olarak şirket borçlarından değil, taahhüt ettikleri sermaye paylarını ödemekten sorumludur.
- Ticaret unvanı: Unvanda şirketin türünü gösteren "limited şirketi" ibaresinin bulunması gerekir.
- Vergi ve defter düzeni: Limited şirket kurumlar vergisi mükellefidir ve bilanço esasına göre defter tutar.
- Halka arz yok: Limited şirket payları borsada işlem göremez; halka arz anonim şirket türüne özgüdür.
Sınırlı sorumluluğun sınırları
"Ortaklar hiçbir şekilde şirket borcundan sorumlu olmaz" düşüncesi yaygın ama eksik bir kabuldür. Vergi ve sosyal güvenlik primi gibi kamu borçlarında, ilgili mevzuat çerçevesinde ortakların sermaye payları oranında sorumluluğu gündeme gelebilir. Şirketi yöneten ve temsil eden kişiler de kanuni temsilci sıfatıyla ayrıca sorumlu tutulabilir. Sorumluluğun kapsamı somut duruma göre değiştiği için kendi pozisyonunuzu değerlendirirken profesyonel destek almanız faydalı olur.
Ltd'yi diğer işletme türleriyle karşılaştırmak
Şirket türü seçerken en sık kıyaslanan üç yapı şahıs işletmesi, limited şirket ve anonim şirkettir. Aşağıdaki tablo genel bir çerçeve sunar:
| Özellik | Şahıs işletmesi | Limited şirket (Ltd) | Anonim şirket (AŞ) |
|---|---|---|---|
| Tüzel kişilik | Yok, işletme sahibiyle özdeş | Var | Var |
| Kurucu sayısı | Tek kişi | En az bir, en fazla elli ortak | En az bir pay sahibi |
| Sorumluluk | İşletme sahibi tüm malvarlığıyla | Kural olarak sermaye payıyla sınırlı | Kural olarak pay bedeliyle sınırlı |
| Vergi türü | Gelir vergisi | Kurumlar vergisi | Kurumlar vergisi |
| Pay devri | Pay kavramı yok | Kural olarak noter onaylı sözleşme ve genel kurul onayı | Daha esnek devir imkânı |
| Halka arz | Mümkün değil | Mümkün değil | Sermaye piyasası mevzuatına uygun olarak mümkün |
Komandit şirket ise ayrı bir yapıdır: bir kısım ortağın (komandite) sınırsız, diğerlerinin (komanditer) sınırlı sorumlu olduğu bu tür, uygulamada daha az tercih edilir. Ltd ile AŞ arasındaki farkları sorumluluk, pay yapısı ve yönetim açısından daha ayrıntılı görmek isterseniz anonim şirket ile limited şirket farkları rehberimize göz atabilirsiniz.
Halka arz neden Ltd için geçerli değil?
Halka arz, bir şirketin paylarının yatırımcılara satışa sunularak borsada işlem görmeye başlamasıdır. Limited şirketin payları bu şekilde serbestçe alınıp satılamaz; ortaklık yapısı daha kapalı ve kişiseldir. İleride halka açılmayı veya geniş çaplı yatırımcı almayı planlayan bir Ltd'nin, önce anonim şirkete tür değiştirmesi gerekir.
Limited şirkette yönetim, ortaklık ve pay devri
Genel kurul
Genel kurul, ortakların bir araya geldiği ve şirketin temel kararlarını aldığı organdır. Şirket sözleşmesinin değiştirilmesi, müdürlerin atanması ve görevden alınması, yıllık finansal tabloların onaylanması ve kâr payı dağıtımı gibi kararlar genel kurulun alanına girer. Oy hakkı genellikle esas sermaye paylarının itibari değeriyle orantılıdır.
Müdür veya müdürler
Şirketin günlük yönetimi ve dışarıya karşı temsili müdür ya da müdürler tarafından yürütülür. Müdürler ortaklar arasından seçilebileceği gibi ortak olmayan üçüncü kişiler de bu göreve getirilebilir; ancak kanun gereği en az bir ortağın yönetim ve temsil yetkisine sahip olması gerekir. Kimin hangi işlemi, hangi sınırla imzalayabileceği imza sirkülerinde ve tescil edilen kararlarda görünür; bankalar ve iş ortakları bu belgeye sıkça başvurur.
Pay devri ve ortaklıktan çıkış
Limited şirkette pay devri, anonim şirkete göre daha sıkı kurallara bağlıdır. Kural olarak devir sözleşmesinin yazılı yapılması ve imzaların noterce onaylanması, ardından genel kurulun devri onaylaması gerekir. Devir pay defterine işlenir ve ticaret siciline tescil ettirilir. Bu yapı, ortaklar arasındaki güven ilişkisini korur ama yeni ortak almayı ya da ortaklıktan ayrılmayı zaman alan bir sürece dönüştürebilir.
Kurumsallaşma açısından Ltd
Kurumsallaşma, işletmenin kişilere bağlı kalmadan kurallar, roller ve kayıtlarla yönetilebilir hâle gelmesidir. Ltd yapısı bunun için iyi bir zemin sunar: kararlar genel kurul ve müdürler aracılığıyla yazılı olarak alınır, defterler tutulur, yetkiler tescil edilir. Yine de kurumsallaşma tür seçimiyle kendiliğinden gerçekleşmez; ortaklar arası iş bölümü, karar alma kuralları ve düzenli muhasebe kaydı bilinçli olarak kurulmalıdır.
Ltd ile birlikte duyacağınız kavramlar
Bir limited şirket kurmaya hazırlanırken ya da var olan bir Ltd ile çalışırken aşağıdaki terimlerle mutlaka karşılaşırsınız.
Ticaret unvanı
Şirketin resmî adıdır ve tescil edilen, belgelerde kullanılan isimdir. Ltd'lerde unvan; işletme konusunu gösteren ifade ile "limited şirketi" ibaresini içerir. Unvanın marka ve tabela adından farkını şirket unvanı nedir başlıklı yazımızda ayrıntılı ele aldık.
MERSİS ve MERSİS numarası
MERSİS, Ticaret Bakanlığı'nın şirket kuruluş ve değişiklik işlemlerinin yürütüldüğü merkezi sicil kayıt sistemidir. Kuruluş başvurusu ve şirket sözleşmesi bu sistem üzerinden hazırlanır. Tescil sonrası her şirkete, faturalarda ve resmî yazışmalarda kullanılan tekil bir MERSİS numarası verilir.
NACE kodu
NACE kodu, ekonomik faaliyetleri sınıflandıran ve şirketin ana faaliyetini tanımlayan koddur. Şirket sözleşmesindeki faaliyet konusu ile vergi kaydında seçilen NACE kodunun uyumlu olması önemlidir; çünkü bu kod, bazı yükümlülüklerin ve sektörel değerlendirmelerin belirlenmesinde dikkate alınır.
Şirket sözleşmesi (esas sözleşme)
Şirketin unvanını, merkezini, faaliyet konusunu, sermayesini, pay dağılımını ve yönetim yapısını belirleyen temel belgedir. Ltd'nin "anayasası" gibi düşünülebilir; sonradan yapılacak değişiklikler genel kurul kararı ve tescil gerektirir.
Kuruluş bilançosu
Açılış bilançosu olarak da bilinen kuruluş bilançosu, şirketin faaliyete başladığı andaki varlıklarını, borçlarını ve sermayesini gösteren ilk bilançodur. Taahhüt edilen ama henüz ödenmemiş sermaye gibi kalemler bu bilançoda izlenir ve şirketin muhasebe kayıtları bu başlangıç noktası üzerine kurulur.
İş adresi, sanal ofis ve coworking
Her Ltd'nin tescil edilecek bir merkez adresi olmalıdır. Bu adres kiralık bir ofis, uygun durumlarda ev adresi ya da bir iş merkezi olabilir. Coworking, birden fazla girişimcinin ortak bir çalışma alanını paylaştığı modeldir; sanal ofis ise fiziksel olarak orada çalışmadan yasal iş adresi ve posta karşılama gibi hizmetler sağlayan bir çözümdür. Adres seçeneklerini değerlendiriyorsanız sanal ofis seçeneklerimizi inceleyebilirsiniz.
KEP adresi
Kayıtlı elektronik posta, hukuken geçerli elektronik yazışma sağlayan bir sistemdir. Sermaye şirketleri bazı bildirim ve yazışmalarda KEP kullanmakla yükümlü olabileceğinden, Ltd'ler için kuruluş sonrası sık gündeme gelen bir adımdır.
Ltd kimler için uygun, kimler için değil?
Tür seçimi kişisel ve ticari koşullara bağlıdır; aşağıdaki durumlar yalnızca genel bir yön gösterir.
Ltd'nin genellikle değerlendirildiği durumlar:
- Birden fazla kişinin ortak olacağı, ancak ortaklık yapısının sık değişmesinin beklenmediği işler
- Kişisel malvarlığı ile işletme riskini birbirinden ayırmak isteyen girişimciler
- Kurumsal müşterilerle çalışırken tüzel kişilik sahibi bir yapının tercih edildiği sektörler
- Büyüme hedefi olan ama kısa vadede halka arz ya da çok sayıda yatırımcı planlamayan işletmeler
Başka türlerin daha uygun olabileceği durumlar:
- Faaliyet hacmi küçük, tek başına yürütülecek ve bilanço esasına göre defter tutma yükünü taşımak istemeyen işler için şahıs işletmesi
- Sık pay devri, yatırım turları veya ileride halka arz planlanan girişimler için anonim şirket
- Elli kişiyi aşabilecek bir ortaklık yapısı öngörülüyorsa anonim şirket ya da amaca göre kooperatif
Vergi yükü, muhasebe maliyeti ve teşviklere erişim gibi kriterler de kararı etkiler. Bu kalemler kişiden kişiye değiştiği için seçim öncesinde durumunuzu bir danışmanla değerlendirmeniz önerilir.
Ltd kuruluş süreci ana hatlarıyla
Limited şirket kuruluşu, birbirini izleyen birkaç aşamadan oluşur:
- Hazırlık kararları: Unvan, faaliyet konusu, NACE kodu, ortaklar, sermaye ve pay dağılımı belirlenir.
- Adres: Şirket merkezinin hangi adreste tescil edileceği netleştirilir ve buna ilişkin belgeler hazırlanır.
- MERSİS başvurusu: Kuruluş başvurusu ve şirket sözleşmesi MERSİS üzerinden oluşturulur.
- İmza ve tescil: Kurucuların imzaları ticaret sicili müdürlüğünde ya da noterde alınır; tescil sonrasında kuruluş Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde ilan edilir.
- Vergi ve kuruluş sonrası işlemler: Vergi kaydı ve yoklama, defterlerin tasdiki, banka hesabı açılışı ve gerekiyorsa KEP adresi edinimi gibi adımlar tamamlanır.
Bu adımların her birinde belge eksikliği ya da faaliyet konusu ile NACE kodu arasındaki uyumsuzluk gibi hatalar süreci uzatabilir. Şirket kuruluşu danışmanlık hizmetimizde Ltd kuruluşunu adım adım planlarken yanınızdayız; hangi belgenin eksik olduğunu ve sıradaki adımın ne olduğunu hesabınızdan görürsünüz. Ltd kuruluşu için hangi paketin ihtiyacınıza uyduğunu ve güncel ücretleri paketler ve fiyatlar sayfamızda karşılaştırabilirsiniz.
Sonuç
Ltd, hem "limited" kelimesinin kısaltması hem de ortakların kural olarak sermaye payıyla sınırlı sorumlu olduğu, tüzel kişiliğe sahip bir sermaye şirketi türüdür. Bir ile elli arasında ortakla kurulabilmesi, genel kurul ve müdürlerden oluşan sade yönetim yapısı ve daha kapalı pay devri kuralları, Ltd'yi pek çok küçük ve orta ölçekli işletme için dengeli bir seçenek hâline getirir. Kararınızı verdikten sonra kuruluş adımlarını düzenli biçimde takip etmek için şirket kuruluşu hizmet sayfamızı inceleyebilirsiniz.