E şirket, Türk Ticaret Kanunu'nda tanımlı ayrı bir şirket türü değildir. Şahıs, limited ya da anonim şirket gibi bilinen bir türün kuruluşunun ve yönetiminin büyük ölçüde dijital sistemlerle yürütülmesini anlatan gündelik bir ifadedir. Kimi zaman internetten satış yapan e-ticaret işletmeleri, kimi zaman da e-Fatura, e-Defter ve KEP gibi araçlarla çalışan şirketler için kullanılır. Bu yüzden e şirket kurmak isteyen biri önce hangi türü seçeceğine, ardından hangi adımları online yapabileceğine karar verir.
Bu rehberde terimin farklı anlamlarını açıklıyoruz. Ardından e şirketin arkasındaki şirket türlerini, online kuruluşta kullanılan sistemleri ve hâlâ fiziksel işlem gerektiren adımları ele alıyoruz. Son bölümlerde kuruluştan sonra sizi bekleyen dijital yükümlülükleri ve sık yapılan hataları bulacaksınız.
E şirket ne demek? Terimin üç farklı anlamı
“E şirket”, “e-şirket” ya da “eşirket” diye arama yapan herkes aynı şeyi kastetmez. Hangi anlamı aradığınızı netleştirirseniz doğru bilgiye daha hızlı ulaşırsınız.
- Dijital kuruluş anlamında e şirket: Şirket sözleşmesinin hazırlanması, başvurunun yapılması ve kayıtların takibi gibi adımları çevrim içi sistemler üzerinden yürütülen şirkettir. Şirketin türü yine şahıs, limited ya da anonim şirkettir. Değişen yalnızca yöntemdir.
- E-ticaret şirketi anlamında e şirket: Ürününü ya da hizmetini web sitesi, pazaryeri veya sosyal medya üzerinden satan işletmedir. Faaliyet alanı dijitaldir ama hukuki yapısı bilinen türlerden biridir.
- Dijital yönetim anlamında e şirket: e-Fatura, e-Arşiv Fatura, e-Defter, kayıtlı elektronik posta (KEP) ve elektronik tebligat gibi araçlarla resmî ve mali süreçlerini elektronik ortamda sürdüren şirkettir.
Pratikte bu üç anlam çoğu zaman iç içe geçer. İnternetten satış yapmak isteyen bir girişimci şirketini dijital kanallarla kurar. Faaliyete başladıktan sonra da faturasını, defterini ve resmî yazışmalarını elektronik ortamda yönetir.
E şirketin arkasındaki şirket türleri
E şirket bir tür olmadığına göre asıl karar, hangi şirket türüyle yola çıkacağınızdır. Bu tercih vergilendirmeyi, ortakların sorumluluğunu ve kuruluş adımlarını doğrudan belirler.
Şahıs şirketi
Şahıs şirketi, teknik adıyla ferdi işletme, bir tüzel kişi değildir. İşletme sahibi bizzat vergi mükellefi olur ve işletmenin borçlarından kişisel olarak sorumludur. Kuruluşu görece sadedir. Esas olarak vergi dairesine yapılan işe başlama bildirimiyle başlar. Faaliyet konusuna göre esnaf ve sanatkâr siciline ya da ticaret siciline kayıt da gerekebilir. İnternetten hangi adımların yapılabildiğini ayrıntılı görmek isterseniz online şahıs şirketi kurmak rehberimize göz atabilirsiniz.
Limited şirket
Limited şirket, tek ya da birden fazla ortakla kurulabilen bir sermaye şirketidir ve tescille tüzel kişilik kazanır. Ortakların sorumluluğu esas olarak taahhüt ettikleri sermaye payıyla sınırlıdır. Bununla birlikte bazı kamu borçları açısından ortaklara ve yöneticilere başvurulabileceğini bilmek gerekir. Küçük ve orta ölçekli işletmelerde sık tercih edilir.
Anonim şirket
Anonim şirket, sermayesi paylara bölünmüş bir sermaye şirketidir. Pay devri ve yatırımcı alma bakımından limited şirkete göre daha esnek bir yapı sunar. Yönetim kurulu ve genel kurul gibi organları vardır; kuruluş ve yönetim süreci daha kapsamlıdır. İki sermaye şirketi arasındaki farkları ayrıntılı görmek için anonim şirket ve limited şirket farkları yazımızı okuyabilirsiniz.
| Kriter | Şahıs şirketi | Limited şirket | Anonim şirket |
|---|---|---|---|
| Tüzel kişilik | Yok | Var | Var |
| Ortak yapısı | Tek kişi | Tek ya da çok ortaklı | Tek ya da çok ortaklı |
| Vergilendirme | Gelir vergisi | Kurumlar vergisi | Kurumlar vergisi |
| Kuruluşun ana sistemi | Vergi dairesi / GİB kanalları | MERSİS ve ticaret sicili | MERSİS ve ticaret sicili |
| Muhasebe yükü | Görece hafif olabilir | Daha kapsamlı | Daha kapsamlı |
| Pay devri, yatırımcı alma | Uygun değil | Mümkün, şekle bağlı | Görece esnek |
Aile şirketi ve organizasyon şirketi birer tür mü?
Hayır. “Aile şirketi”, ortaklarının ya da yöneticilerinin aynı aileden olduğu işletmeleri anlatır. Bu tür bir işletme hukuken limited ya da anonim şirket gibi bilinen bir yapıda kurulur. “Organizasyon şirketi” de bir tür değildir; etkinlik ve organizasyon alanında faaliyet gösteren işletmeleri tanımlar. Bu işletmeler de faaliyetlerini şahıs, limited ya da anonim şirket olarak sürdürür. Her iki durumda da dijital kuruluş adımları seçilen türe göre belirlenir.
Online şirket kuruluşunda kullanılan dijital sistemler
Türkiye'de şirket kuruluşu büyük ölçüde dijital altyapıya taşınmış durumda. Karşılaşacağınız sistemler, seçtiğiniz türe göre değişir.
- MERSİS (Merkezi Sicil Kayıt Sistemi): Ticaret Bakanlığı'nın sistemidir. Limited ve anonim şirketlerde kuruluş başvurusu, şirket sözleşmesinin oluşturulması ve ortak ile yönetici bilgilerinin girilmesi burada yapılır.
- Gelir İdaresi Başkanlığı dijital kanalları: Şahıs şirketinde işe başlama başvurusu, vergi levhası ve beyan işlemleri bu kanallar üzerinden yürütülür.
- e-Devlet Kapısı: Kimlik doğrulama, belge sorgulama ve birçok kurumun hizmetine erişim için kullanılır.
- Elektronik imza (e-imza): Bazı başvurularda ve e-dönüşüm uygulamalarında gerekir.
- Mali mühür: Tüzel kişilerin e-Fatura ve e-Defter gibi süreçlerinde kullanılan elektronik sertifikadır.
- Kayıtlı elektronik posta (KEP): Resmî yazışmalarda hukuki delil niteliği taşıyan e-posta altyapısıdır.
Sistemlerin erişim bilgileri ve başvuru adımları zaman içinde güncellenebilir. Bu yüzden Ticaret Bakanlığı, e-Devlet Kapısı ve Gelir İdaresi Başkanlığı sayfalarını esas almanızı öneririz.
E şirket adım adım nasıl kurulur?
Aşağıdaki sıra, sermaye şirketleri için genel bir çerçevedir. Şahıs şirketinde adımların bir kısmı yoktur, süreç daha kısadır.
- Tür ve ortaklık yapısının belirlenmesi: Sorumluluk, vergi ve büyüme planı birlikte değerlendirilir.
- Ticaret unvanı ve faaliyet konusunun belirlenmesi: Unvan, başka işletmelerle karışmayacak biçimde seçilir. Faaliyet konusu ve NACE kodu, ileride yapacağınız işleri de kapsayacak şekilde düşünülür.
- Adresin netleştirilmesi: Vergi kaydı ve işyeri tespiti için kullanılacak resmî adres belirlenir.
- MERSİS başvurusu ve şirket sözleşmesi: Bilgiler eksiksiz ve tutarlı girilir, sözleşme sistem üzerinden hazırlanır.
- İmza ve onay işlemleri: İmzalar ticaret sicil müdürlüğünde ya da yetkili makam önünde onaylanır.
- Sermaye ile ilgili işlemler: Şirket türüne göre bankayla ilgili adımlar tamamlanır.
- Tescil ve ilan: Şirket, tescil tarihiyle birlikte tüzel kişilik kazanır.
- Vergi kaydı ve e-dönüşüm hazırlığı: İşyeri tespiti yapılır, fatura ve defter altyapısı kurulur.
Şirket tamamen online kurulabilir mi?
Büyük bölümü evet, tamamı her zaman değil. Başvuru ve bilgi girişi dijitaldir. Ancak imza onayı ve işyeri tespiti gibi bazı adımlar fiziksel işlem ya da yerinde kontrol gerektirebilir.
| Adım | Genellikle dijital mi? | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Unvan ve faaliyet konusu | Evet | Benzer unvanlarla karışmaması gerekir |
| MERSİS başvurusu ve sözleşme | Evet | Bilgi tutarlılığı önemlidir |
| İmzaların onaylanması | Çoğunlukla fiziksel | Sicil müdürlüğünde ya da yetkili makamda yapılır |
| Sermaye işlemleri | Kısmen | Türüne göre banka adımları değişir |
| Tescil ve ilan | Evet | Tüzel kişiliğin başladığı andır |
| Vergi kaydı ve işyeri tespiti | Kısmen | Adres bilgisinin gerçeğe uygun olması gerekir |
| e-dönüşüm uygulamaları | Evet | Mali mühür ya da e-imza gerekebilir |
Yabancı ortaklı şirketlerde, vekil kullanılan durumlarda ya da izin gerektiren faaliyetlerde ek belgeler gündeme gelebilir. Bu adımları tek tek takip etmek zaman alabilir. Şirket kuruluşu danışmanlık hizmetimizde belgelerinizi dijital ortamda iletirsiniz ve hangi adımın sizi beklediğini panelden görürsünüz. Resmî işlemler ilgili kurumlar ve anlaşmalı iş ortakları aracılığıyla yürütülür; süreç boyunca yanınızda oluruz.
E-ticaret yapan ve dijital yönetilen şirketin yükümlülükleri
Şirket kurulduktan sonra dijital süreçler bitmez; asıl yoğun kısım burada başlar. Hangi uygulamanın sizin için zorunlu olduğu şirket türüne, ciroya, faaliyet alanına ve satış kanalına göre değişir. Eşikler düzenli olarak güncellendiği için kendi durumunuzu güncel mevzuattan kontrol etmeniz gerekir.
e-Fatura ve e-Arşiv Fatura
e-Fatura, sisteme kayıtlı kullanıcılar arasında elektronik olarak düzenlenen faturadır. e-Arşiv Fatura ise sisteme kayıtlı olmayan alıcılara, örneğin bireysel müşterilere kesilir. İnternetten satış yapan işletmelerde e-Arşiv Fatura çoğu zaman günlük işleyişin parçasıdır.
e-Defter
e-Defter, ticari defterlerin elektronik ortamda tutulması ve saklanmasıdır. Belirli mükellef grupları için zorunlu, diğerleri için isteğe bağlı olabilir.
KEP ve elektronik tebligat
Resmî yazışmalar ve tebligatlar giderek elektronik ortama taşınıyor. Özellikle sermaye şirketleri için KEP adresi ve elektronik tebligat adresi edinmek gündeme gelir. Bu kanallara gelen bildirimleri düzenli kontrol etmezseniz yasal süreleri kaçırabilirsiniz.
E-ticarete özgü başlıklar
- ETBİS (Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi): Ticaret Bakanlığı'nın e-ticaret yapan işletmelere yönelik kayıt sistemidir. Yükümlülüğün sizin için geçerli olup olmadığını Bakanlığın güncel duyurularından kontrol edin.
- Tüketici mevzuatı: Mesafeli satış, ön bilgilendirme, cayma hakkı ve iade süreçleri internetten satış yapan herkesi ilgilendirir.
- Kişisel verilerin korunması: Müşteri bilgisi toplayan her işletme için aydınlatma metni ve veri güvenliği konuları gündeme gelir.
- Özel muafiyetler: Evde üretilen bazı ürünlerin satışı gibi durumlar için özel vergi düzenlemeleri bulunabilir. Kapsamı Gelir İdaresi'nin güncel açıklamalarından teyit edin.
Dijital faturalar, pazaryeri ödemeleri, kargo giderleri ve iadeler bir araya geldiğinde kayıt tutmak karmaşıklaşır. Bu nedenle gelir ve giderleri tek ekrandan izleyebileceğiniz bir ön muhasebe düzeni kurmak ve verileri muhasebe desteği aldığınız danışmanla paylaşmak işinizi kolaylaştırır.
Adres, ofis ve maliyet planlaması
İşinizi tamamen internetten yürütseniz bile şirketinizin resmî bir adresi olmalıdır. Bu adres tebligat, vergi kaydı ve işyeri tespiti gibi süreçlerde kullanılır. Ev adresi bazı şahıs şirketleri için seçenek olabilir. Ancak kira sözleşmesi, yönetim planı ya da faaliyetin niteliği nedeniyle her zaman uygun olmayabilir.
Sanal ofis, fiziksel ofis kiralamadan yasal bir iş adresi edinmenin sık başvurulan yoludur. Anlaşmalı seçenekleri sanal ofis hizmetimizde inceleyebilirsiniz. Adresin faaliyet konunuza ve işyeri tespitine uygun olup olmadığını önceden değerlendirmeniz gerekir. Depo ya da üretim gerektiren işlerde ayrıca fiziksel alan gerekebilir.
Maliyet planı yalnızca kuruluş gününü değil, sonraki ayları da kapsamalıdır. Planlamada şu kalemleri birlikte düşünmek gerçekçi bir tablo verir:
- kuruluş aşamasındaki resmî giderler ve danışmanlık desteği,
- adres ya da sanal ofis gideri,
- e-dönüşüm hizmetleri, mali mühür ya da e-imza,
- muhasebe desteği ve oda aidatı gibi düzenli giderler.
Kuruluş paketlerinin neleri kapsadığını ve güncel ücretleri görmek için paketler ve fiyatlar sayfamızı inceleyebilirsiniz.
E şirket kurarken sık yapılan hatalar
Dijital süreçler hız kazandırır ama dikkatsizliği affetmez. En sık karşılaşılan hatalar şunlardır:
- Türü yalnızca kuruluş kolaylığına göre seçmek: Kuruluşu sade olan tür, büyüme aşamasında sınırlayıcı olabilir. Tür değiştirmek sonradan ek işlem gerektirir.
- Faaliyet konusunu dar yazmak: Ürün yelpazeniz genişlediğinde faaliyet konusunu değiştirmek zorunda kalabilirsiniz.
- Adres konusunu sona bırakmak: Uygun adres yoksa vergi kaydı aşaması aksayabilir.
- e-dönüşüm eşiklerini takip etmemek: Zorunluluk kapsamına girdiğinizi fark etmemek yaptırım riskine yol açabilir.
- Elektronik tebligatları kontrol etmemek: Gözden kaçan bir bildirim, süreleri kaçırmanıza neden olabilir.
- Pazaryeri şartlarını sonradan öğrenmek: Çalışmayı planladığınız platformun satıcı şartlarını kuruluştan önce incelemek, tür seçiminizi de kolaylaştırır.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir ve kişisel durumunuza yönelik hukuki, mali ya da vergisel tavsiye değildir. Tür seçimi, vergilendirme ve muafiyetler gibi konularda kendi koşullarınıza göre profesyonel destek alabilirsiniz.
Sonuç
E şirket ayrı bir şirket türü değildir. Bilinen türlerin dijital kanallarla kurulup yönetilmesini ya da internet üzerinden ticaret yapmasını anlatan bir ifadedir. Önce doğru türü seçmek, ardından adresi ve e-dönüşüm yükümlülüklerini baştan planlamak süreci belirgin biçimde kolaylaştırır. Kuruluş adımlarınızı tek panelden izlemek için şirket kuruluşu danışmanlık hizmetimize göz atabilirsiniz.