Anonim şirket bugün tek kişiyle kurulabilir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, bir veya daha fazla gerçek ya da tüzel kişinin anonim şirket kurmasına izin verir; pay sahibi sayısı için bir üst sınır da öngörmez. Eskiden aranan en az beş kurucu şartı, yeni kanunun yürürlüğe girdiği 2012 yılından bu yana uygulanmıyor.
Aşağıda bu kuralın pratikte ne anlama geldiğini, tek pay sahipli anonim şirkette nelere dikkat etmeniz gerektiğini ve limited, kollektif, komandit, adi şirket ile kooperatif gibi diğer yapılarda kaç kişinin gerektiğini karşılaştırmalı olarak bulacaksınız.
Anonim Şirket Kaç Kişi ile Kurulur? Yasal Çerçeve
Türk Ticaret Kanunu, anonim şirketi sermayesi belirli ve paylara bölünmüş, borçlarından yalnızca kendi malvarlığıyla sorumlu bir sermaye şirketi olarak tanımlar. Kuruluş için gereken kişi sayısı konusunda kanunun yaklaşımı nettir: en az bir pay sahibi yeterlidir.
Bu, şu anlama gelir:
- Tek başına girişim yapan bir kişi, ortak aramadan anonim şirket kurabilir.
- İki, üç ya da yüzlerce kişi bir araya gelerek de anonim şirket kurabilir.
- Kurucular gerçek kişi (birey) olabileceği gibi tüzel kişi (başka bir şirket, vakıf vb.) de olabilir.
Gerçek kişi ve tüzel kişi pay sahipleri
Anonim şirkette pay sahibi olmak için gerçek kişi olma zorunluluğu yoktur. Örneğin mevcut bir limited şirket, tek başına yeni bir anonim şirketin kurucusu ve tek pay sahibi olabilir. Bu yapı, grup şirketleri kurmak, yeni bir iş kolunu ayrı bir tüzel kişilik altında yürütmek ya da yatırım yapısını sadeleştirmek isteyenler için sık tercih edilir.
Yabancı uyruklu kişiler ve yabancı şirketler de anonim şirkete kurucu olarak katılabilir. Bu durumda pasaport, yabancılar için vergi kimlik numarası, yurt dışında düzenlenen belgelerin onay ve tercüme işlemleri gibi ek hazırlık adımları gündeme gelir.
Üst sınır var mı?
Anonim şirkette pay sahibi sayısı için kanuni bir üst sınır yoktur. Limited şirkette ise ortak sayısı elliyi aşamaz. Bu fark, büyüme planı olan, çok sayıda yatırımcı ya da çalışanına pay vermek isteyen girişimlerin anonim şirketi tercih etmesinin başlıca nedenlerinden biridir. Pay sahibi sayısının çok artması ve halka açılma gibi durumlarda ise sermaye piyasası mevzuatı devreye girer; bu konuda güncel kuralları Sermaye Piyasası Kurulu üzerinden takip edebilirsiniz.
Eski Kural: Beş Kurucu Şartı Nereden Geliyor?
İnternette hâlâ anonim şirketin en az beş kişiyle kurulduğunu söyleyen kaynaklara rastlayabilirsiniz. Bu bilgi, 6762 sayılı eski Türk Ticaret Kanunu dönemine aittir. Eski düzenlemede anonim şirket kurmak için en az beş kurucu aranıyordu; bu yüzden pek çok girişimci, yalnızca sayıyı tamamlamak için aile üyelerini ya da tanıdıklarını sembolik paylarla şirkete ortak yapıyordu.
2012'de yürürlüğe giren 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu bu şartı kaldırdı ve tek pay sahipli anonim şirketin önünü açtı. Kurucu sayısına ilişkin bu temel kural sonraki yıllarda değişmedi. Dolayısıyla anonim şirket kaç kişi ile kurulur 2021, 2022 ya da daha güncel bir yıl için sorulduğunda yanıt aynıdır: en az bir kişi.
Yine de kanunlarda ve ikincil düzenlemelerde zaman zaman değişiklik olabileceğini unutmayın. Kuruluş öncesinde güncel mevzuatı Ticaret Bakanlığı kaynaklarından kontrol etmek iyi bir alışkanlıktır. Özellikle asgari sermaye tutarı gibi konular kurucu sayısından bağımsız olarak güncellenebildiği için ayrıca teyit edilmelidir.
Tek Pay Sahipli Anonim Şirket Nasıl İşler?
Tek kişiyle kurulan anonim şirket, çok ortaklı bir anonim şirketle aynı tüzel kişiliğe ve aynı sınırlı sorumluluk yapısına sahiptir. Ancak bazı işleyiş farkları vardır:
- Tek pay sahipliliğin tescili ve ilanı: Şirketin tek pay sahipli olduğu, pay sahibinin kimlik bilgileriyle birlikte ticaret siciline tescil edilir ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde ilan edilir. Sonradan ortak sayısı bire düşerse de bu durumun sicile bildirilmesi gerekir.
- Genel kurul kararları: Tek pay sahibi, genel kurulun yetkisindeki konularda kararları kendisi verir. Bu kararların yazılı olarak alınması ve usulüne uygun saklanması önemlidir; ileride denetim, banka işlemleri ya da pay devri sırasında bu belgeler istenebilir.
- Yönetim kurulu: Anonim şirketin yönetim kurulu tek üyeden oluşabilir. Tek pay sahibi aynı zamanda tek yönetim kurulu üyesi olabilir; isterse pay sahibi olmayan birini de yönetim kuruluna seçebilir.
- Pay sahibi ile şirket arasındaki işlemler: Tek pay sahibinin şirketle yaptığı sözleşmelerin yazılı yapılması, şirket malvarlığı ile kişisel malvarlığının birbirine karışmaması açısından kritik önem taşır.
Tek kişilik anonim şirket, şahıs işletmesinden farklı olarak ayrı bir tüzel kişiliktir. Bu nedenle şirketin hesapları, faturaları ve banka hesabı kurucunun kişisel hesaplarından ayrı tutulmalıdır. Sınırlı sorumluluğun korunması büyük ölçüde bu ayrımın sağlıklı yapılmasına bağlıdır. Ancak vergi ve SGK prim borçları gibi kamu alacaklarında yöneticilerin sorumluluğuna ilişkin özel düzenlemeler bulunduğunu da hatırlatmakta fayda var; kişisel durumunuz için profesyonel destek alabilirsiniz.
Kurucu Sayısı Yönetim ve Karar Süreçlerini Nasıl Etkiler?
Kanun tek kişiye izin verse de kurucu sayısı, şirketin nasıl yönetileceğini doğrudan etkiler. Kuruluş aşamasında bu etkileri düşünmek, ileride yaşanabilecek anlaşmazlıkları azaltır.
Tek kurucuyla başlamak
Karar süreçleri hızlıdır; toplantı çağrısı, oy hesabı ya da ortaklar arası müzakere gerekmez. Buna karşılık tüm sorumluluk ve iş yükü tek kişidedir. Yatırımcı ya da yeni ortak almayı planlıyorsanız ana sözleşmeyi bu ihtimale uygun hazırlamak, ileride değişiklik yükünü hafifletir.
Birden fazla kurucuyla başlamak
Ortak sayısı arttıkça pay dağılımı, oy hakları, imtiyazlı paylar, yönetim kurulunun kimlerden oluşacağı ve pay devrine ilişkin kısıtlamalar gibi konular önem kazanır. Ana sözleşmeye ek olarak ortaklar arasında bir pay sahipleri sözleşmesi yapılması da sık başvurulan bir yöntemdir. Bu sözleşmede ortaklardan birinin ayrılması, ölümü ya da payını satmak istemesi gibi senaryolar önceden düzenlenebilir.
Anonim şirketin organları, pay yapısı ve limited şirketten farkları hakkında daha ayrıntılı bilgi için anonim şirketin organları ve pay yapısı yazımıza göz atabilirsiniz.
Diğer Şirket Türleri Kaç Kişi ile Kurulur?
Anonim şirket kaç kişi ile kurulur sorusunu soranların çoğu aslında hangi yapının kendi durumuna uygun olduğunu araştırıyor. Aşağıdaki tablo, sık sorulan türlerde asgari kişi sayısını ve temel özellikleri özetler:
| Yapı | Asgari kişi sayısı | Üst sınır | Not |
|---|---|---|---|
| Şahıs işletmesi | 1 gerçek kişi | Tek kişiye aittir | Tüzel kişiliği yoktur, işletme sahibi sınırsız sorumludur |
| Limited şirket | 1 gerçek veya tüzel kişi | 50 ortak | Sermaye şirketi, ortak sorumluluğu kural olarak sınırlıdır |
| Anonim şirket | 1 gerçek veya tüzel kişi | Yok | Sermaye şirketi, pay devri görece esnektir |
| Kollektif şirket | 2 gerçek kişi | Kanunda sayı sınırı yok | Ortaklar şirket borçlarından sınırsız sorumludur |
| Komandit şirket | 1 komandite + 1 komanditer | Kanunda sayı sınırı yok | Komandite ortak sınırsız, komanditer ortak sınırlı sorumludur |
| Adi şirket (adi ortaklık) | 2 kişi | Yok | Tüzel kişiliği yoktur, Türk Borçlar Kanunu'na tabidir |
| Kooperatif | 7 ortak | Değişken ortak sayısı | Kendi özel kanununa tabidir |
Adi şirket en az kaç kişi ile kurulur?
Adi şirket, iki veya daha fazla kişinin ortak bir amaç için emek ve mallarını birleştirdiği bir sözleşme ilişkisidir. Tanımı gereği en az iki kişi gerekir. Ticaret siciline tescil edilen bir şirket değildir, ayrı bir tüzel kişiliği bulunmaz; vergi açısından her ortağın durumu ayrıca değerlendirilir.
Komandit şirket kaç kişi ile kurulur?
Komandit şirkette iki tür ortak bulunur: şirket borçlarından sınırsız sorumlu olan komandite ortak ve sorumluluğu koyduğu sermayeyle sınırlı olan komanditer ortak. Her iki gruptan en az birer ortak bulunması gerektiği için asgari sayı ikidir. Komandite ortağın gerçek kişi olması gerekir.
Kooperatif kaç kişi ile kurulur?
Kooperatifler 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'na tabidir ve en az yedi ortakla kurulur. Konut, tarım, esnaf ve tüketim kooperatifleri gibi türlerde ilgili bakanlık düzenlemeleri de ayrıca devreye girebilir.
Şirket türlerini sorumluluk, vergi ve yönetim açısından daha geniş karşılaştırmak isterseniz şirket türleri ve farkları rehberimiz iyi bir başlangıç noktasıdır.
Ortak Sayısına Göre Anonim mi, Limited mi?
Her iki tür de tek kişiyle kurulabildiği için ortak sayısı tek başına belirleyici değildir. Seçim yaparken şu sorular daha yol göstericidir:
- Ortak sayısının elliyi aşma ihtimali var mı? Varsa limited şirket ileride tür değiştirmeyi gerektirebilir; anonim şirket bu sınırı taşımaz.
- Pay devri ne kadar sık olacak? Limited şirkette pay devri noter onaylı sözleşme ve genel kurul onayı gibi adımlar gerektirir. Anonim şirkette pay devri, ana sözleşmedeki kısıtlamalar saklı kalmak üzere görece daha esnektir.
- Yatırım almayı planlıyor musunuz? Girişim sermayesi fonları ve kurumsal yatırımcılar çoğu zaman anonim şirket yapısını tercih eder.
- Kuruluş ve işletme yükünü nasıl değerlendiriyorsunuz? Anonim şirkette asgari sermaye, bazı durumlarda genel kurulda Bakanlık temsilcisi bulunması ve denetim gibi yükümlülükler limited şirkete göre farklılık gösterebilir.
Tek kişiyle yola çıkan ve kısa vadede büyük bir ortaklık yapısı öngörmeyen girişimciler çoğunlukla limited şirketle başlar. Yatırım turu, çalışan pay programı ya da halka arz gibi hedefleri olanlar ise anonim şirketi daha erken değerlendirir. Sizin için hangi yapının uygun olduğu, faaliyet alanınıza, vergi planlamanıza ve ortaklık hedeflerinize göre değişir; bu kararda profesyonel destek almak faydalı olur.
Kurucu Sayısı Dışında Kuruluşta Neleri Belirlemelisiniz?
Kaç kişiyle kuracağınıza karar verdikten sonra kuruluş hazırlığı şu başlıklarla devam eder:
- Ticaret unvanı: Anonim şirket ibaresini içeren, başka bir unvanla karışmayan bir unvan belirlenir.
- Sermaye ve pay dağılımı: Esas sermaye tutarı, payların itibari değeri ve her kurucunun üstleneceği pay sayısı netleştirilir. Asgari sermaye tutarı mevzuatla güncellenebildiği için güncel tutarı resmî kaynaklardan kontrol etmelisiniz.
- Ana sözleşme: Amaç ve konu maddesi, yönetim kurulu yapısı, temsil yetkisi ve pay devrine ilişkin hükümler yazılır.
- Yönetim kurulu ve temsil: Kaç üyeli bir yönetim kurulu olacağı ve şirketi kimin temsil edeceği belirlenir.
- Şirket adresi: Faaliyet yürütülecek ve tebligat alınacak adres netleştirilir.
- MERSİS başvurusu ve tescil: Bilgiler MERSİS üzerinden girilir, belgeler hazırlanır, imza ve sermaye blokesi gibi adımlar tamamlanarak tescil sürecine geçilir.
Adım adım kuruluş akışı, ana sözleşme ve oda kaydı ayrıntıları için anonim şirket kuruluş adımları yazımızı inceleyebilirsiniz. Kuruluş sürecini tek yerden planlamak ve hangi adımın sizi beklediğini görmek isterseniz şirket kuruluş danışmanlığı hizmetimiz ile süreç boyunca yanınızdayız.
Kuruluş masrafları kurucu sayısına, sermaye tutarına ve seçtiğiniz hizmet kapsamına göre değişir. Paket seçeneklerini ve güncel ücretleri paketler ve fiyatlar sayfamızda bulabilirsiniz.
Sonuç
Güncel Türk Ticaret Kanunu'na göre anonim şirket tek bir gerçek ya da tüzel kişiyle kurulabilir ve pay sahibi sayısında üst sınır yoktur; eski beş kurucu şartı 2012'den bu yana geçerli değildir. Doğru kararı vermek için kişi sayısından çok ortaklık hedeflerinizi, yönetim yapınızı ve büyüme planınızı değerlendirmeniz gerekir. Anonim şirketinizi kurarken adımları düzenli ilerletmek için şirket kuruluş danışmanlığı hizmetimizi inceleyebilirsiniz.