ŞİRKET E-TİCARET AJANS FİNANS
Hemen Başla
Modüller
E-DönüşümNasıl ÇalışırFiyatlarHakkımızdaİletişim Giriş Yap Hemen Başla
Blog
LEHTAR FİNANS

E-Arşiv Fatura Nasıl Kesilir? Alıcıya Göre Durumlar ve Adımlar

E-arşiv fatura, alıcının e-fatura mükellefi olmadığı doğrulandıktan sonra yetkili bir kanaldan düzenlenip alıcıya iletilen elektronik faturadır. Bu rehber, alıcı türüne göre doğru belgeyi seçmeyi, adımları ve sık yapılan hataları anlatır.

LEHTAR Finans 8 dk okuma

E-arşiv fatura kesmek için önce alıcının e-fatura sistemine kayıtlı olup olmadığını sorgularsınız; kayıtlı değilse faturayı GİB e-Arşiv Portal ya da özel entegratör üzerinden çalışan bir yazılımla düzenler, alıcıya elektronik veya basılı olarak iletirsiniz. Alıcı e-fatura mükellefiyse belge e-arşiv değil e-fatura olmalıdır. Bu yazıda e-arşiv faturanın nasıl kesileceğini, özellikle alıcı türüne göre değişen durumlar, şahıs şirketi ve basit usul farkları, alan doldurma hataları ve kesim sonrası işlemler üzerinden anlatıyoruz.

E-arşiv fatura nedir, kimlere kesilir?

E-arşiv fatura, kâğıt faturanın hukuken karşılığı olan, elektronik ortamda oluşturulup saklanan ve bilgileri Gelir İdaresi Başkanlığı'na (GİB) raporlanan bir fatura türüdür. E-faturadan temel farkı alıcıdadır: e-fatura yalnızca e-fatura sistemine kayıtlı iki taraf arasında, sistem üzerinden alıcının gelen kutusuna iletilir. E-arşiv fatura ise sisteme kayıtlı olmayan alıcılara düzenlenir.

E-arşiv faturanın tipik alıcıları şunlardır:

  • Nihai tüketiciler, yani bireysel müşteriler
  • E-fatura sistemine kayıtlı olmayan şahıs işletmeleri ve şirketler
  • Kamu idareleri dışındaki, e-fatura mükellefiyeti bulunmayan kurum ve kuruluşlar
  • Yurt dışındaki bazı alıcılar (ihracat faturalarının kendine özgü kuralları vardır, ayrıca kontrol edilmelidir)

Kısacası "e-arşiv fatura kimlere kesilir" sorusunun cevabı, "e-fatura kimlere kesilir" sorusunun tersidir: alıcı e-fatura kayıtlı kullanıcılar listesinde yoksa e-arşiv, varsa e-fatura. Bu iki kavramın senaryo, ETTN ve karekod gibi teknik ayrıntılarını merak ediyorsanız terimler rehberlerimize de göz atabilirsiniz.

Önce alıcıyı belirleyin: E-fatura mükellefine e-arşiv fatura kesilir mi?

E-arşiv fatura kesmenin ilk ve en kritik adımı belge düzenlemek değil, alıcıyı doğrulamaktır. Alıcının vergi kimlik numarasıyla (VKN) ya da T.C. kimlik numarasıyla (TCKN) e-fatura kayıtlı kullanıcı sorgusu yapılır. Sorgunun nasıl yapıldığını ve sonucun nasıl okunduğunu GİB e-fatura mükellef sorgulama rehberimizde ayrıntılı anlattık.

Genel kural açıktır: alıcı e-fatura mükellefiyse ona e-arşiv fatura kesilmez, e-fatura kesilir. Bunun nedeni, iki kayıtlı kullanıcı arasındaki faturalaşmanın e-fatura sistemi üzerinden yürütülmesinin öngörülmesidir.

Alıcı durumu Düzenlenecek belge İletim yolu
Bireysel müşteri (nihai tüketici) E-arşiv fatura E-posta, SMS bağlantısı veya basılı çıktı
E-fatura sistemine kayıtlı olmayan şirket ya da şahıs işletmesi E-arşiv fatura E-posta veya basılı çıktı
E-fatura sistemine kayıtlı mükellef E-fatura E-fatura sistemi üzerinden alıcının posta kutusuna
Yurt dışı alıcı İşlemin niteliğine göre değişir Kullanılan senaryoya göre

E-fatura mükellefine e-arşiv fatura kesilirse ne olur?

Alıcı e-fatura mükellefi olduğu hâlde ona e-arşiv fatura düzenlenirse, mevzuat bu belgeyi geçerli bir fatura olarak kabul etmeyebilir; uygulamada bu durum faturanın düzenlenmemiş sayılması ve usulsüzlük cezası riski olarak değerlendirilir. Alıcı tarafı da bu belgeyle gider ve KDV indirimi konusunda sorun yaşayabilir.

Böyle bir hata fark edildiğinde yapılacaklar genellikle şunlardır: yanlış belgenin iptal ya da düzeltme sürecinin işletilmesi ve aynı işlem için doğru belge türüyle, yani e-faturayla yeniden düzenleme yapılması. İptal süreleri ve izlenecek yol mevzuatla belirlendiği için kendi durumunuzu GİB'in resmî sitesindeki duyurulardan ve mali müşavirinizle birlikte kontrol etmeniz en güvenli yoldur.

Bu hatanın en sık sebebi, alıcının yakın zamanda e-fatura sistemine geçmiş olması ve cari kartta eski bilgilerin durmasıdır. Bu yüzden sorguyu yalnızca ilk satışta değil, düzenli olarak tekrarlamak gerekir.

E-arşiv fatura kesmenin ön koşulları: Kanal, şahıs şirketi ve basit usul

E-arşiv faturayı kim, hangi kanaldan kesebilir sorusu, işletmenin vergi durumuna göre değişir.

Kanal seçenekleri

E-arşiv fatura iki ana yoldan düzenlenir:

  • GİB e-Arşiv Portal: İdarenin sunduğu ücretsiz web arayüzüdür. Az sayıda fatura kesen işletmeler için uygundur; ancak cari, stok ve tahsilat takibi gibi işlevler sunmaz, her faturayı elle girersiniz.
  • Özel entegratör üzerinden çalışan yazılımlar: Faturalar bir ön muhasebe ya da fatura yazılımında hazırlanır, GİB'e yetkili özel entegratör aracılığıyla iletilir ve raporlanır. Fatura sayısı arttıkça, müşteri ve ürün kayıtlarını yeniden kullanmak zaman kazandırır.

İki kanalın karşılaştırmasını ve kanal seçerken kontrol edilecek noktaları e-arşiv fatura kanalı ve kontrol adımları rehberimizde bulabilirsiniz. Her kanalın kullanım koşulları farklı olabileceğinden başvuru öncesinde güncel şartları resmî kaynaklardan teyit edin.

Şahıs şirketi e-arşiv fatura nasıl keser?

Şahıs şirketlerinde süreç şirketlerden temelde farklı değildir. Faturada düzenleyen olarak işletme sahibinin adı soyadı, ticari unvanı (varsa), vergi dairesi ve vergi numarası yer alır. Şahıs şirketleri de kanal seçimini yaparken GİB portalını ya da bir yazılımı tercih edebilir. Dikkat edilmesi gereken nokta, gerçek kişi tacirlerde vergi kimlik numarası ile T.C. kimlik numarasının karıştırılmamasıdır; kayıt sırasında hangi numaranın kullanıldığını mali müşavirinizle netleştirmeniz faydalı olur.

Basit usul mükellefler

Basit usulde vergilendirilen esnaf, belirli koşullarla e-arşiv fatura düzenleyebilir; ancak basit usulün kendine özgü belge ve KDV kuralları vardır. Bu konudaki koşulları ve sınırları basit usul e-arşiv fatura kesebilir mi rehberimizde ayrıca ele aldık. Basit usul fatura nasıl kesilir sorusunun cevabı, kullandığınız kanala ve faaliyetinize göre değişebileceğinden kişisel durumunuz için profesyonel destek almanızı öneririz.

Adım adım e-arşiv fatura nasıl kesilir?

Kanal hangisi olursa olsun, e-arşiv fatura kesme akışı benzer adımlardan oluşur:

  1. Alıcıyı sorgulayın. VKN veya TCKN ile e-fatura kayıtlı kullanıcı kontrolü yapın. Kayıtlı değilse e-arşiv ile devam edin.
  2. Alıcı bilgilerini girin. Bireysel müşteride ad soyad ve TCKN; kurumsal müşteride unvan, vergi dairesi ve VKN; ayrıca adres bilgileri.
  3. Fatura tipini seçin. Satış, iade, tevkifat, istisna gibi tiplerden işleme uygun olanı seçin. Yanlış tip, KDV hesabını ve raporlamayı doğrudan etkiler.
  4. Kalemleri ekleyin. Ürün veya hizmet adı, miktar, birim, birim fiyat, iskonto ve KDV oranını girin. İstisna ya da tevkifat varsa ilgili kodu seçin.
  5. Tarih ve ödeme bilgisini kontrol edin. Fatura tarihi, işlem tarihiyle tutarlı olmalıdır. İnternet satışlarında ödeme ve gönderim bilgileri gibi ek alanlar gerekebilir.
  6. Önizleyin. Toplamları, KDV tutarını, yazıyla tutarı ve alıcı bilgilerini son kez gözden geçirin.
  7. Onaylayın ve düzenleyin. Onay anında belgeye benzersiz bir ETTN numarası atanır ve fatura resmîleşir; bu aşamadan sonra serbestçe değiştirilemez.
  8. Alıcıya iletin. Faturayı e-posta ile gönderin ya da alıcı isterse basılı çıktısını verin.

LEHTAR Finans gibi bir ön muhasebe yazılımında bu akış cari kart üzerinden ilerler: alıcıyı bir kez tanımladıktan sonra sonraki faturalarda bilgiler hazır gelir, kesilen fatura cari bakiyeye ve gelir kayıtlarına yansır. Faturalar ve e-Arşiv modülümüzde satış faturalarınızı hazırlar, hangi belgenin hangi durumda olduğunu panelden izlersiniz. Yazılım kullanmanın aylık ya da yıllık maliyetini ve paket içeriklerini merak ediyorsanız güncel bilgileri paketler ve fiyatlar sayfamızda görebilirsiniz.

Alanları doğru doldurmak: Sık yapılan hatalar

E-arşiv faturada yapılan hataların çoğu, belgenin teknik olarak oluşmasını engellemez; ama sonradan iptal, itiraz veya düzeltme ihtiyacı doğurur. En sık karşılaşılan hatalar şunlardır:

  • Eski alıcı kaydı: Müşteri e-fatura sistemine geçmiş, ancak cari kartta hâlâ e-arşiv alıcısı olarak duruyor. Çözüm: Kesim öncesi sorguyu alışkanlık hâline getirmek.
  • TCKN ile VKN karışıklığı: Şahıs işletmelerinde hangi numaranın kullanılacağı karıştırılabilir. Yanlış numara, alıcının belgeyi kendi kayıtlarında kullanmasını zorlaştırır.
  • Yanlış KDV oranı veya eksik istisna kodu: Özellikle farklı oranlara tabi ürünleri aynı faturada satarken her kalemin oranını ayrı ayrı kontrol edin.
  • Tevkifat gereken işlemde normal satış tipi: Tevkifata tabi hizmetlerde fatura tipi ve tevkifat kodu doğru seçilmelidir.
  • Tarih uyumsuzluğu: Teslim veya hizmet tarihi ile fatura tarihi arasındaki ilişki mevzuattaki süre kurallarına uygun olmalıdır.
  • Eksik adres veya iletişim bilgisi: Faturanın e-postayla iletilmesi gerekiyorsa e-posta adresinin doğruluğu, belgenin alıcıya ulaşıp ulaşmadığını belirler.

Bu hataları azaltmanın pratik yolu, sık sattığınız ürün ve hizmetleri KDV oranıyla birlikte bir kez tanımlamak ve fatura kesimini bu kayıtlar üzerinden yapmaktır. Böylece her seferinde oran ve birim yazmak zorunda kalmazsınız.

Proforma, iade ve internet satışı gibi özel durumlar

E-arşiv proforma fatura nasıl kesilir?

Proforma fatura, adına rağmen bir fatura değildir; satış gerçekleşmeden önce alıcıya fiyat, miktar ve koşulları bildiren bir teklif belgesidir. Bu nedenle "e-arşiv proforma fatura" diye resmî bir belge türü yoktur ve proforma, ETTN alan bir e-arşiv fatura olarak düzenlenmez. Proforma hazırlamak için teklif belgesi kullanılır; satış kesinleştiğinde gerçek e-arşiv ya da e-fatura düzenlenir. LEHTAR Finans'ta teklifler modülüyle proformanızı hazırlar, onaylandığında aynı kalemlerle faturaya dönüştürürsünüz.

İade durumunda

Bireysel müşteriden gelen iadelerde iade işlemi genellikle satıcı tarafından belgelenir; e-fatura mükellefleri arasındaki iadelerde ise iadeyi yapan taraf iade faturası düzenler. Fatura tipinde iade seçeneği kullanılır ve iade edilen asıl faturanın bilgileri belirtilir. İadenin hangi belgeyle yapılacağı alıcının statüsüne göre değiştiğinden muhasebe kaydı aşamasında mali müşavirinizle birlikte ilerlemeniz önerilir.

İnternet üzerinden satış

E-ticaret sitesi veya pazar yeri üzerinden yapılan satışlarda e-arşiv faturada ek bilgiler istenir: satışın yapıldığı internet adresi, ödeme şekli ve tarihi, gönderim yapan taşıyıcının bilgileri gibi. Kullandığınız kanalda internet satışı seçeneğini işaretlediğinizde bu alanlar genellikle açılır.

Kestikten sonra: İletim, raporlama, iptal ve saklama

E-arşiv fatura düzenlendikten sonra süreç bitmez; birkaç sorumluluk devam eder.

İletim: Fatura alıcıya elektronik ortamda (genellikle e-posta) ya da alıcı isterse basılı olarak verilir. Basılı çıktıda belgenin e-arşiv fatura olduğunu gösteren ibare ve karekod gibi unsurlar yer alır.

Raporlama: Düzenlenen e-arşiv faturaların bilgileri GİB'e raporlanır. GİB portalını kullananlarda bu işlem portal tarafından, özel entegratör üzerinden çalışanlarda ise entegratör tarafından yürütülür. Yine de raporlama durumunu takip etmek düzenleyenin sorumluluğundadır.

İptal ve itiraz: Hatalı bir e-arşiv faturanın iptali belirli koşullara ve sürelere bağlıdır. E-fatura mükellefi alıcılarda itiraz mekanizması ayrıca işler. Güncel süreleri ve yöntemleri GİB duyurularından kontrol edin; tereddüt varsa iptal etmeden önce mali müşavirinize danışın.

Saklama: E-arşiv faturalar mevzuatta öngörülen süre boyunca elektronik ortamda, değiştirilmeden saklanmalıdır. Bulut tabanlı bir yazılım kullanıyorsanız belgelerin nerede ve nasıl saklandığını, dışa aktarım imkânı olup olmadığını öğrenin.

Kayıt ve mutabakat: Kesilen faturanın tahsilatı, cari bakiyeye yansıması ve dönem sonunda KDV hesabına girmesi ön muhasebenin parçasıdır. Dönem beyanı ve defter kayıtları ise yetkili meslek mensubunun sorumluluğundadır; mali müşavirinize salt okunur erişim tanımlamak bu aşamada belge alışverişini kolaylaştırır.

Sonuç

E-arşiv fatura kesmenin özü üç adımdır: alıcıyı sorgulamak, belge tipini ve alanları doğru doldurmak, kesimden sonra iletim ve raporlamayı takip etmek. Alıcı e-fatura mükellefiyse e-arşiv yerine e-fatura düzenlemek gerekir; proforma ise bir fatura değil, tekliftir. Faturalarınızı cari ve gelir kayıtlarıyla birlikte tek yerden yönetmek isterseniz Faturalar ve e-Arşiv sayfamızı inceleyebilirsiniz.

SIKÇA SORULAN SORULAR

Merak edilenler

E-arşiv fatura kesmek için e-fatura mükellefi olmak gerekir mi?

Bu, kullandığınız kanala bağlıdır. GİB e-Arşiv Portal ve özel entegratör üzerinden e-arşiv kullanımı için koşullar farklı olabilir. Bazı işletmeler portal üzerinden e-arşiv fatura düzenleyebilirken entegratör üzerinden kullanımda ek kayıt şartları aranabilir. Güncel koşulları GİB'in resmî sitesinden kontrol etmek ve kendi vergi durumunuz için mali müşavirinize danışmak en doğru yoldur.

Bireysel müşterinin T.C. kimlik numarasını bilmiyorsam e-arşiv fatura kesebilir miyim?

Nihai tüketicilere yapılan satışlarda kimlik numarası bilinmediğinde GİB'in öngördüğü bir genel kullanım vardır; ancak bu uygulama belirli tutar sınırları ve koşullara bağlıdır. Sınırı aşan satışlarda alıcının gerçek kimlik bilgilerinin girilmesi gerekir. Koşullar değişebileceğinden güncel kuralı GİB duyurularından teyit edin ve emin olmadığınız durumlarda alıcıdan bilgileri isteyin.

E-arşiv faturayı müşteriye mutlaka e-postayla göndermem gerekir mi?

Hayır, tek yol e-posta değildir. E-arşiv fatura alıcıya elektronik ortamda iletilebileceği gibi, alıcı talep ederse basılı çıktı olarak da verilebilir. Elektronik iletimde e-posta en yaygın yöntemdir; bazı yazılımlar SMS ile bağlantı gönderimi de sunar. Hangi yolu seçerseniz seçin, belgenin aslı elektronik ortamda saklanmaya devam eder.

Kestiğim e-arşiv faturada hata fark edersem düzeltebilir miyim?

Onaylanıp ETTN numarası alan bir e-arşiv fatura üzerinde doğrudan düzeltme yapılamaz. Hatalı belge için mevzuatın öngördüğü koşullarda iptal yoluna gidilir ve doğru bilgilerle yeni fatura düzenlenir. İptalin süre ve yöntem koşulları bulunduğundan hatayı mümkün olduğunca erken fark etmek önemlidir. İptal öncesi mali müşavirinize danışmanız kayıt tutarlılığı açısından faydalı olur.

Aynı müşteriye bazen e-arşiv bazen e-fatura kesmem gerekebilir mi?

Evet. Belge türü, fatura tarihindeki alıcı durumuna göre belirlenir. Önceden e-arşiv kestiğiniz bir müşteri e-fatura sistemine geçtiyse, geçiş sonrasındaki faturaları e-fatura olarak düzenlemeniz gerekir. Bu yüzden düzenli müşterilerinizde de kesim öncesi kayıtlı kullanıcı sorgusunu tekrarlamak ve cari kartları güncel tutmak önemlidir.

BLOG

İlgili yazılar

Tüm yazılar →
8 dk okuma

E-Fatura Nasıl Kesilir? Alıcı Kontrolünden Gönderim Sonrasına Rehber

E-fatura, alıcının e-fatura mükellefi olduğu doğrulandıktan sonra GİB portalı, özel entegratör ya da entegrasyon yöntemiyle düzenlenip elektronik ortamda iletilir. Bu rehber kesimden önceki kontrolleri, adımları, gönderim sonrası süreci ve sık yapılan hataları anlatır.

7 dk okuma

E-Fatura Mükellefi Sorgulama: Doğru Belge ve Hatalı Fatura Sonrası

E-fatura mükellefi sorgulama, alıcıya e-Fatura mı e-Arşiv mi düzenleneceğini belirleyen kontroldür. Bu rehber sorgu sonucunu belge türüne çevirmeyi, e-fatura mükellefine yanlışlıkla e-Arşiv kesildiğinde olası sonuçları ve düzeltme adımlarını anlatır.

8 dk okuma

E-Fatura Mükellefine E-Arşiv Fatura Kesilir mi? Kural ve Sonuçları

Satıcı ve alıcı e-Fatura uygulamasına kayıtlıysa aralarındaki fatura e-Fatura olarak düzenlenir; e-arşiv fatura kesilmez. Yazıda belge türünü belirleyen kuralı, yanlış kesilen faturanın olası sonuçlarını ve düzeltme adımlarını bulacaksınız.

LEHTAR FİNANS

Ön muhasebenizi tek panelde yönetin

Fatura, cari ve kasa işlemlerinizi panelden takip edin.