Şirket kuruluşu dört aşamada ilerler. Önce size uygun şirket türünü seçersiniz, ardından gerekli belgeleri hazırlarsınız. Sonra şirketi ticaret sicilinde ya da vergi dairesinde kayıt ettirir, son olarak vergi, muhasebe ve adres düzenini kurarsınız. Limited ve anonim şirketlerde süreç büyük ölçüde MERSİS üzerinden yürür. Şahıs şirketinde ise ilk adım vergi dairesine işe başlama kaydıdır. Bu rehberde her türün kuruluş işlemlerini, gerekli evrakları, maliyet kalemlerini ve kuruluştan sonra sizi bekleyen adımları bulacaksınız.
Şirket kuruluşu nedir, hangi aşamalardan oluşur?
Şirket kuruluşu, ticari faaliyet için hukuken tanınan bir yapı oluşturma sürecidir. Bu yapı bir şahıs işletmesi ya da ayrı tüzel kişiliği olan bir sermaye şirketi olabilir. Süreci tek bir başvuru gibi düşünmek yanıltıcı olur. Ortada birbirine bağlı birkaç işlem vardır:
- Planlama: Şirket türü, ortaklık yapısı, sermaye, faaliyet konusu ve iş adresi belirlenir.
- Belge hazırlığı: Kimlik ve adres bilgileri, esas sözleşme (sermaye şirketlerinde) ve imza beyannamesi gibi belgeler hazırlanır.
- Tescil ve kayıt: Şirket ticaret siciline ya da ilgili sicile kaydedilir ve vergi mükellefiyeti açılır.
- Kuruluş sonrası düzen: Defter onayı, e-Tebligat ve e-Fatura gibi dijital yükümlülükler, banka hesabı ve çalışan varsa SGK işyeri kaydı tamamlanır.
Bu aşamalardan birinde yapılan eksiklik çoğu zaman bir sonrakini geciktirir. Örneğin adres belgesi hazır değilse vergi dairesi yoklaması yapılamaz. Faaliyet kodu yanlış seçilmişse ileride değişiklik işlemi gerekebilir.
Önce şirket türünü seçin: şahıs, limited ve anonim şirket kuruluşu karşılaştırması
Şirket kuruluşu işlemlerinin neredeyse tamamı, seçtiğiniz türe göre şekillenir. Türkiye'de girişimcilerin en sık tercih ettiği üç yapı şahıs şirketi, limited şirket ve anonim şirkettir. Aşağıdaki tablo genel farkları özetler. Ayrıntılı karşılaştırma için şirket türleri rehberimize göz atabilirsiniz.
| Kriter | Şahıs şirketi | Limited şirket | Anonim şirket |
|---|---|---|---|
| Tüzel kişilik | Yok, işletme sahibiyle özdeştir | Var | Var |
| Kuruluş yeri | Vergi dairesi ve ilgili sicil | MERSİS ve ticaret sicil müdürlüğü | MERSİS ve ticaret sicil müdürlüğü |
| Esas sözleşme | Gerekmez | Gerekir | Gerekir |
| Asgari sermaye | Aranmaz | Mevzuatla belirlenir | Mevzuatla belirlenir, limitedden yüksektir |
| Yönetim | İşletme sahibi | Müdür veya müdürler | Yönetim kurulu |
| Pay devri | Söz konusu değil | Resmî şekil şartına bağlı, daha sıkı | Görece daha esnek |
| Sorumluluk | Sahibi tüm malvarlığıyla sorumludur | Kural olarak sermaye payıyla sınırlı, kamu borçlarında istisnalar olabilir | Kural olarak sermaye payıyla sınırlı |
| Uygun olduğu durum | Tek kişilik, düşük hacimli başlangıçlar | KOBİ'ler, birkaç ortaklı girişimler | Yatırım almayı veya büyümeyi hedefleyen yapılar |
Asgari sermaye tutarları zaman zaman güncellenir. Güncel tutarı Ticaret Bakanlığı duyurularından ya da ticaret sicil müdürlüğünden teyit etmeniz gerekir. Tür seçimi; vergi düzeni, ortaklık ilişkileri ve ileride yatırım alma imkânı üzerinde kalıcı etki bırakır. Bu nedenle kişisel durumunuza göre profesyonel görüş almak faydalı olabilir.
Şirket kuruluşu için gerekli evraklar
İstenen belgeler türe, ortakların yerli ya da yabancı olmasına ve ilgili müdürlüğün uygulamasına göre değişebilir. Genel olarak hazırlamanız gerekenler şunlardır:
- Kimlik bilgileri: Ortakların ve yöneticilerin T.C. kimlik numaraları. Yabancılar için pasaportun onaylı tercümesi ve vergi kimlik numarası.
- Adres bilgisi: İş yeri için kira sözleşmesi, tapu bilgisi ya da sanal ofis sözleşmesi.
- Esas sözleşme: Limited ve anonim şirketlerde MERSİS üzerinden oluşturulur. Unvan, merkez, faaliyet konusu, sermaye ve pay dağılımını içerir.
- İmza beyannamesi: Şirketi temsil edecek kişilerin imza örneği. Ticaret sicil müdürlüğünde ya da noterde düzenlenir.
- Yönetici atama bilgileri: Limited şirkette müdür, anonim şirkette yönetim kurulu üyeleri. Esas sözleşmede belirtilmemişse ayrı karar gerekebilir.
- Ödeme dekontları: Rekabet Kurumu payı gibi kuruluş aşamasında yatırılması gereken kalemlere ait belgeler.
- Faaliyet bilgisi: Yapacağınız işe uygun NACE faaliyet kodu.
Bazı sektörlerde kuruluşun ardından ayrıca lisans, ruhsat ya da izin gerekir. Gıda, sağlık, turizm, eğitim ve finans bu sektörlere örnektir. Bu izinler şirket kuruluşundan ayrı süreçlerdir. İlgili bakanlık ya da belediyeden ayrıca bilgi almanız gerekir.
MERSİS üzerinden şirket kuruluşu adım adım
MERSİS (Merkezi Sicil Kayıt Sistemi), Ticaret Bakanlığı'nın sermaye şirketlerinin kuruluş ve değişiklik başvurularını aldığı sistemdir. Sisteme mersis.ticaret.gov.tr adresinden e-Devlet bilgilerinizle girersiniz. MERSİS'ten şirket kuruluşu genel hatlarıyla şöyle ilerler:
- MERSİS'e giriş yapılır ve kuruluş başvurusu başlatılır.
- Şirket türü seçilir; unvan, merkez adresi ve faaliyet konusu girilir.
- Ortakların ve yöneticilerin bilgileri, sermaye miktarı ve pay dağılımı tanımlanır.
- Sistem, girilen bilgilerle esas sözleşme taslağı oluşturur ve taslak kontrol edilir.
- Başvuru tamamlanır ve bir başvuru numarası alınır.
- Ticaret sicil müdürlüğünden randevu alınır. Esas sözleşme ve imza beyannamesi yetkili memur huzurunda imzalanır.
- Gerekli ödemeler yapılır ve belgeler müdürlüğe teslim edilir.
- Tescil tamamlanır ve kuruluş Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde ilan edilir.
Adım adım ekran akışını ve sık karşılaşılan MERSİS hatalarını limited şirket kuruluşu rehberimizde ayrıca anlattık.
Limited şirket kuruluşu
Ltd şirket kuruluşu, Türkiye'de en çok tercih edilen sermaye şirketi modelidir. Tek ortakla kurulabilir. Yönetim, ortaklardan biri ya da dışarıdan atanan bir müdürle yürütülür. Pay devri resmî şekil şartına bağlıdır. Bu durum ortaklık yapısını korumak isteyenler için avantaj, sık ortak değişikliği planlayanlar için dezavantaj olabilir. Sermayenin ödenme zamanı ve şekli mevzuatla düzenlenir. Kendi durumunuz için güncel kuralları kontrol etmeniz önemlidir.
Anonim şirket kuruluşu
Anonim şirket kuruluşu limited şirkete benzer adımlarla MERSİS üzerinden yapılır. Bu türde yönetim kurulu oluşturulur. Şirket, esas sözleşmede belirlenen pay yapısıyla daha esnek bir ortaklık düzenine kavuşur. Asgari sermaye daha yüksektir. Sermayenin bir kısmının tescilden önce ödenmesi gerekebilir. Yatırımcı almayı, payları farklı gruplara ayırmayı ya da ileride sermaye piyasasına açılmayı düşünüyorsanız anonim şirket daha uygun bir başlangıç olabilir.
Şahıs şirketi kuruluşu
Şahıs şirketi kuruluşu MERSİS'ten değil, vergi dairesine işe başlama bildirimiyle başlar. Bu bildirim Gelir İdaresi Başkanlığı sistemleri üzerinden ya da vergi dairesine giderek yapılabilir. Ardından yapılan işin niteliğine göre ticaret siciline ya da esnaf ve sanatkâr siciline kayıt gerekir. Sermaye ve esas sözleşme şartı yoktur. Bu nedenle en hızlı başlanabilen türdür. Ancak işletme sahibi borçlardan kişisel malvarlığıyla sorumludur. Bu farkı başlamadan önce iyi tartmak gerekir.
Kuruluştan sonra sizi bekleyen işlemler
Tescilin tamamlanması işin bitmesi anlamına gelmez. Şirketin fiilen faaliyete geçebilmesi için şu adımlar da tamamlanmalıdır:
- Vergi dairesi yoklaması: Ticaret sicil müdürlüğü kuruluşu vergi dairesine bildirir. Ardından iş yeri adresinde yoklama yapılır ve vergi levhası oluşur.
- Defter onayı: Yasal defterlerin açılış onayı yaptırılır. e-Defter kapsamındaysanız süreç elektronik ortamda yürür.
- e-Tebligat ve dijital uygulamalar: Şirketler için e-Tebligat adresi, kapsamdaysanız e-Fatura ve e-Arşiv geçişi gündeme gelir.
- Banka hesabı: Şirket adına ticari hesap açılır. Sermaye ödemeleri ve ticari tahsilatlar bu hesaptan izlenir.
- SGK işlemleri: Çalışan istihdam edilecekse işyeri tescili ve işe giriş bildirgeleri yapılır.
- Muhasebe düzeni: Fatura, gider ve tahsilat kayıtları ilk günden düzenli tutulur. Beyanname dönemlerinde sıkıntı yaşamamak için bu önemlidir.
Adres konusu çoğu girişimcinin ilk takıldığı noktadır. Ev adresinizi kullanmak istemiyorsanız ya da henüz fiziksel ofise ihtiyacınız yoksa sanal ofis seçeneklerimizi inceleyebilirsiniz. Bu şekilde şirketiniz için yasal bir iş adresi oluşturabilirsiniz.
Şirket kuruluşu maliyeti hangi kalemlerden oluşur?
Şirket kuruluşu maliyeti tek bir rakam değildir. Tür, sermaye, adres tercihi ve sektöre göre değişen birçok kalemden oluşur. Başlıca kalemler şunlardır:
- Ticaret sicil ve ilan işlemleri
- Rekabet Kurumu payı (sermaye şirketlerinde)
- İmza beyannamesi ve gerekirse onay işlemleri
- Sermaye (gider değil, şirkete konan varlık olsa da nakit planlamasını etkiler)
- Defter onayı ve dijital uygulama giderleri
- İş yeri kirası ya da sanal ofis bedeli
- Aylık muhasebe ve danışmanlık giderleri
- Sektöre özgü ruhsat ve izin giderleri
Resmî harç ve paylar dönemsel olarak güncellenir. Bu nedenle ezbere bir rakamla bütçe yapmak yerine kalem kalem güncel değerleri kontrol etmek daha sağlıklıdır. Kalemlerin şirket türüne ve sektöre göre nasıl değiştiğini şirket kurmak maliyeti yazımızda ayrıntılı ele aldık. LEHTAR Şirket paketlerinin kapsamını ve güncel ücretlerini görmek için paketler ve fiyatlar sayfamıza bakabilirsiniz.
Şirket kuruluşunda sık yapılan hatalar
Şirket kuruluşu işlemleri sırasında yaşanan gecikmelerin önemli kısmı, önceden fark edilebilecek hatalardan kaynaklanır:
- Faaliyet konusunu dar yazmak: Esas sözleşmedeki amaç ve konu maddesi ileride yapacağınız işleri kapsamazsa değişiklik işlemi gerekir.
- Yanlış NACE kodu seçmek: Vergi, SGK risk sınıfı ve teşvik uygunluğu bu koda bağlı olabilir.
- Unvanı kontrol etmeden ilerlemek: Benzer unvanlar başvurunun reddedilmesine yol açabilir.
- Adres belgesini sona bırakmak: Vergi yoklaması yapılamazsa mükellefiyet başlamaz.
- Ortaklar arası anlaşmayı yazıya dökmemek: Kâr payı, yönetim yetkisi ve pay devri gibi konular baştan netleşmezse ileride anlaşmazlık çıkabilir.
- Teşvikleri kuruluştan sonra araştırmak: Bazı destek programlarında başvuru şartları kuruluş tarihine ya da şirket yapısına bağlıdır.
Şirket kuruluşunda danışmanlık desteği ne zaman işe yarar?
Tek kişilik bir şahıs işletmesini kendi başınıza açmanız mümkündür. Ancak birden fazla ortak, yabancı ortak, sektörel izin ya da teşvik planı varsa süreç karmaşıklaşır. Böyle durumlarda kontrol edilmesi gereken noktaların sayısı artar. Danışmanlık desteği tam burada işe yarar. Hangi belgenin ne zaman hazırlanacağını, hangi kurumun hangi aşamada devreye girdiğini ve hangi kararın ileride sonuç doğuracağını önceden görürsünüz.
LEHTAR Şirket bir kamu kurumu ya da tescil mercii değildir. Resmî işlemler yetkili kurumlar ile danışmanlar ve anlaşmalı iş ortakları aracılığıyla yürür. Platformun rolü süreci planlamanıza, koordine etmenize ve takip etmenize yardımcı olmaktır. Belgelerinizi iletirsiniz, hangi adımın sizi beklediğini ve hangi işlemin tamamlandığını hesabınızdan görürsünüz. Kuruluşun ardından ön muhasebe, sanal ofis ve teşvik değerlendirmesi gibi ihtiyaçlarınızı da aynı yerden yönetebilirsiniz.
Sonuç
Şirket kuruluşu dört adımda düşünülebilir: doğru türü seçmek, belgeleri eksiksiz hazırlamak, tescili tamamlamak ve kuruluş sonrası düzeni ilk günden kurmak. Süreci planlı yürütmek gecikmeleri ve sonradan gelen değişiklik masraflarını azaltır. Kuruluş adımlarınızı tek yerden takip etmek ve danışman desteğiyle ilerlemek için şirket kuruluşu danışmanlığı hizmetimizi inceleyebilirsiniz.