Şirket kurmak için gerekli belgeler, kuracağınız şirketin türüne ve ortaklarınızın kim olduğuna göre değişir. Şahıs şirketinde kimlik, adres ve işyeri belgeleriyle vergi dairesine işe başlama bildirimi temel dosyayı oluştururken, limited ve anonim şirkette bunlara esas sözleşme, kuruluş dilekçesi, imza beyanı ve sermaye ile ilgili belgeler eklenir. Ortaklar arasında tüzel kişi, yabancı uyruklu ya da vekil aracılığıyla işlem yapan biri varsa ek evrak gerekir.
Bu yazıda belgeleri tek tek saymak yerine hangi durumda hangi belgenin neden istendiğini, nereden temin edildiğini ve dosya hazırlanırken en çok nerede hata yapıldığını ele alıyoruz. Böylece kendi durumunuza uyan listeyi çıkarabilirsiniz.
Şirket kuruluşu için gerekli belgeler neye göre değişir?
Aynı sektörde iş yapacak iki girişimcinin evrak listesi bile birbirinden farklı olabilir. Listeyi belirleyen başlıca etkenler şunlardır:
- Şirket türü: Şahıs şirketi (şahıs işletmesi) gerçek kişinin kendisi adına faaliyet göstermesidir; limited ve anonim şirket ise ayrı bir tüzel kişiliğe sahip sermaye şirketleridir. Tüzel kişilik kuruluşu, esas sözleşme ve sicil tescili gibi ek adımlar getirir.
- Ortakların niteliği: Ortak gerçek kişi mi, başka bir şirket mi? Türk vatandaşı mı, yabancı mı? Her biri farklı kimlik ve yetki belgesi gerektirir.
- Sermayenin türü: Sermaye para olarak mı (nakdi), yoksa araç, makine, taşınmaz gibi mal varlığıyla mı (ayni) konuluyor? Ayni sermaye değerleme sürecini gündeme getirir.
- İşlemi kimin yaptığı: Kurucuların bizzat başvurması ile vekil aracılığıyla işlem yapılması farklı belgeler gerektirir.
- Faaliyet konusu: Bazı faaliyetler kuruluştan sonra ayrıca izin, ruhsat ya da mesleki yeterlilik belgesi ister. Bu belgeler kuruluş dosyasının parçası olmasa da planlamaya baştan dahil edilmelidir.
Her şirket türünde ortak olan temel belgeler
Hangi türü seçerseniz seçin, şu belgeler hemen her dosyada karşınıza çıkar:
- Kimlik bilgileri: Türk vatandaşları için T.C. kimlik numarası ve geçerli kimlik kartı. Birçok işlemde kimlik bilgisi sistem üzerinden doğrulanır, ancak fotokopi istenebilir.
- Yerleşim yeri belgesi: Kurucuların ve yetkililerin adres kaydını gösteren belge; e-Devlet üzerinden alınabilir.
- İşyeri adresine ilişkin belge: Kira sözleşmesi, tapu fotokopisi ya da sanal ofis kullanılıyorsa hizmet sözleşmesi. Vergi dairesi adresi yerinde ya da belgeler üzerinden doğrular.
- Faaliyet konusu tanımı: Ne iş yapacağınızın açık ifadesi ve buna uygun faaliyet kodu (NACE). Bu bir belge değil ama tüm dosyalarda tutarlı olması gereken temel bilgidir.
- Fotoğraf: Özellikle oda kaydı ve bazı başvurularda vesikalık fotoğraf istenebilir.
Adres konusunda karar vermeden ilerlemek sık rastlanan bir durumdur. Ev adresinizi kullanıp kullanamayacağınız kira sözleşmesine, bina yönetim planına ve faaliyetinizin niteliğine bağlıdır. Fiziki ofis tutmak istemiyorsanız sanal ofis seçeneklerimiz üzerinden yasal bir iş adresi oluşturmayı değerlendirebilirsiniz.
Şirket türüne göre belge karşılaştırması
Aşağıdaki tablo, en yaygın üç tür için dosyada bulunan belgeleri genel hatlarıyla karşılaştırır. Kesin liste, başvurduğunuz sicil müdürlüğünün ve vergi dairesinin güncel uygulamasına göre değişebilir.
| Belge | Şahıs şirketi | Limited şirket | Anonim şirket |
|---|---|---|---|
| Kimlik ve yerleşim yeri belgesi | Gerekli | Her ortak ve müdür için | Her pay sahibi ve yönetim kurulu üyesi için |
| İşyeri kira sözleşmesi / tapu | Gerekli | Gerekli | Gerekli |
| İşe başlama bildirimi | Vergi dairesine | Sicil tescili sonrası vergi süreci | Sicil tescili sonrası vergi süreci |
| Esas sözleşme (şirket sözleşmesi) | Yok | Gerekli | Gerekli |
| MERSİS kuruluş başvurusu ve dilekçe | Yalnızca ticaret siciline kayıt olacak tacirler için | Gerekli | Gerekli |
| İmza beyanı / imza beyannamesi | Tacir sıfatı varsa | Müdürler için | Şirketi temsile yetkililer için |
| Sermaye ödemesine ilişkin banka belgesi | Yok | Mevzuata göre ödeme zamanı farklı | Tescil öncesi kısmi ödeme gerekir |
| Rekabet Kurumu payı dekontu | Yok | Gerekli | Gerekli |
| Oda kayıt beyannamesi | Ticaret ya da esnaf odasına göre | Ticaret odası | Ticaret odası |
| Değerleme raporu (ayni sermayede) | Yok | Ayni sermaye varsa | Ayni sermaye varsa |
Şahıs şirketi için gerekli belgeler
Şahıs şirketinde süreç vergi dairesi merkezlidir. İşe başlama bildirimi yapılır, vergi dairesi işyeri yoklaması gerçekleştirir ve vergi kaydınız açılır. Kazancınızın niteliğine göre esnaf ve sanatkâr siciline ya da ticaret siciline kayıt, ilgili meslek odasına üyelik gündeme gelir. Bazı zanaat ve meslekler için ustalık belgesi ya da mesleki yeterlilik belgesi istenebilir. Tacir sıfatı taşıyorsanız imza beyannamesi de gerekir. Adımların sırası için şahıs şirketi açma rehberimize göz atabilirsiniz.
Limited şirket kurmak için gerekli belgeler
Limited şirkette dosyanın kalbi esas sözleşmedir. Sözleşme MERSİS üzerinden hazırlanır; ortakların imzası ticaret sicil müdürlüğünde yetkili personel huzurunda alınabilir ya da noterde onaylatılabilir. Buna kuruluş dilekçesi, müdürlerin imza beyanı, müdür ortak değilse görevi kabul ettiğine dair beyan, Rekabet Kurumu payının yatırıldığını gösteren dekont ve oda kayıt beyannamesi eklenir. Limited şirkette sermaye ödemesinin zamanlaması anonim şirketten farklı düzenlenmiştir; kuruluş öncesinde bankaya ödeme gerekip gerekmediğini güncel mevzuattan teyit edin. Ortak türüne göre ayrıntılı liste için limited şirket kurmak için gerekli evraklar yazımız işinize yarayacaktır.
Anonim şirket kurmak için gerekli belgeler
Anonim şirkette limited şirketteki belgelerin çoğuna ek olarak sermaye konusu daha sıkı düzenlenir. Nakdi sermayenin bir kısmının tescilden önce bir bankaya yatırıldığını gösteren banka yazısı dosyaya eklenir. Ayni sermaye konuluyorsa bilirkişi değerleme raporu ve kurucuların bu değerlemeyi kabul ettiğini gösteren beyan gerekir. Yönetim kurulu üyelerinin seçimi, temsil yetkisinin kime verileceği ve bu kişilerin imza beyanları da dosyada yer alır. Ayrıca kurucuların kuruluşla ilgili beyanlarını içeren kurucular beyanı istenebilir.
Ortakların durumuna göre ek belgeler
Belge listesini en çok uzatan şey ortak yapısıdır. Aşağıdaki durumlardan biri sizin için geçerliyse dosyaya ek evrak eklemeniz gerekir.
Tüzel kişi ortak (bir şirketin ortak olması)
Ortak olacak şirketin bu ortaklığa karar verdiğini gösteren yetkili kurul kararı (yönetim kurulu ya da müdürler kurulu kararı), şirketi temsil edecek gerçek kişinin belirlendiği yetki belgesi ve şirketin güncel durumunu gösteren faaliyet belgesi ya da sicil kaydı istenir. Ortak şirketin MERSİS kaydı varsa bilgiler sistem üzerinden de eşleştirilir.
Yabancı uyruklu gerçek kişi ortak
Pasaportun noter onaylı Türkçe tercümesi, yabancılar için vergi dairesinden alınan vergi kimlik numarası (potansiyel vergi numarası) ve gerekirse adres beyanı gerekir. Yabancı ortak Türkiye'de bulunamıyorsa işlemler vekil aracılığıyla yürütülür; bu durumda vekaletname de dosyaya girer.
Yabancı tüzel kişi ortak
Yurt dışındaki şirketin faaliyet belgesi ve ortaklık kararı, o ülkenin yetkili makamlarınca onaylanmış (Lahey Sözleşmesi'ne taraf ülkelerde apostil şerhli) ve Türkçeye noter onaylı tercümesi yapılmış olmalıdır. Belgenin ne kadar güncel olması gerektiği konusunda başvurduğunuz sicil müdürlüğünün uygulamasını önceden sorun.
Vekil aracılığıyla yapılan işlemler
Kuruculardan biri imza aşamasında hazır bulunamayacaksa, noter tarafından düzenlenmiş ve yetkileri açıkça sayan bir vekaletname gerekir. Vekaletnamede şirket türü, unvan taslağı, sermaye ve imzalanacak belgeler gibi kapsamın net olması, sicil aşamasında geri dönüş riskini azaltır. Yetki listesini nasıl kuracağınız için şirket kuruluşu vekaletname örneği yazımıza bakabilirsiniz.
Belgeler nereden alınır, hangi kurumla ilgilidir?
Kuruluş dosyasındaki belgeler tek bir yerden gelmez. Hangi belgenin hangi kanaldan temin edildiğini bilmek, randevu ve bekleme sürelerini planlamanızı kolaylaştırır.
| Belge ya da işlem | Temin edildiği / ilgili olduğu yer |
|---|---|
| Yerleşim yeri belgesi, kimlik doğrulama | e-Devlet |
| Esas sözleşme, kuruluş başvurusu | MERSİS ve ticaret sicil müdürlüğü |
| İmza beyanı | Ticaret sicil müdürlüğü ya da noter |
| Vekaletname, tercüme onayı | Noter |
| Sermaye ödemesine ilişkin yazı, Rekabet Kurumu payı dekontu | Banka |
| Oda kaydı | İlgili ticaret odası ya da esnaf odası |
| Vergi kaydı, yoklama | Bağlı olunan vergi dairesi |
| Yurt dışı belgelerinin onayı | Belgeyi düzenleyen ülkenin yetkili makamı |
MERSİS başvurusunu Ticaret Bakanlığı altyapısı üzerinden yaparsınız; vergiyle ilgili güncel düzenlemeler için Gelir İdaresi Başkanlığı sitesi esas kaynaktır. Belgelerin hangi sırayla hazırlanacağını ve hangi adımın sizi beklediğini tek yerden izlemek isterseniz şirket kuruluş danışmanlığı hizmetimiz ile süreci daha düzenli ilerletebilirsiniz.
Belgelerin bir kısmı (noter onayı, tercüme, oda kaydı, Rekabet Kurumu payı gibi) ayrıca masraf doğurur. Paket kapsamlarını ve güncel tutarları paketler ve fiyatlar sayfasında görebilirsiniz.
Belge hazırlarken sık yapılan hatalar
Kuruluş başvurularının geri dönmesinin nedeni çoğu zaman eksik değil, tutarsız belgedir. En sık karşılaşılan sorunlar şunlardır:
- Bilgilerin belgeler arasında uyuşmaması: Esas sözleşmedeki adres, kira sözleşmesindeki adresle; unvan taslağı, banka yazısındaki unvanla birebir aynı olmalıdır. Bir harf farkı bile düzeltme talebine yol açabilir.
- Faaliyet konusunun çok dar ya da çok genel yazılması: Dar yazılan amaç ve konu maddesi ileride esas sözleşme değişikliği gerektirebilir; aşırı genel ifadeler ise sicil incelemesinde sorun çıkarabilir.
- Adres belgesinin faaliyete uygun olmaması: Kira sözleşmesinde kullanım amacının belirtilmemesi ya da taşınmazın niteliğinin faaliyete elverişsiz olması vergi yoklamasında sorun yaratabilir.
- Yabancı belgelerde onay zincirinin eksik kalması: Apostil yapılmadan tercüme edilen ya da tercümesi noter onayı taşımayan belgeler kabul edilmeyebilir.
- Vekaletnamede yetkilerin eksik sayılması: Örneğin imza beyanı verme ya da banka işlemleri yetkisinin unutulması, vekilin süreci tamamlamasını engeller.
- Müdür ya da yönetim kurulu üyesinin hazırlıksız olması: İmza beyanı için ilgili kişinin bizzat bulunması gerekebilir; randevu planlamasına bu kişiyi de dahil edin.
Kuruluştan sonra istenen belgeler ve yükümlülükler
Tescil ile iş bitmez; şirketin faaliyete başlayabilmesi için bazı belgeler ve kayıtlar takip eder:
- Vergi levhası ve yoklama tutanağı: Vergi dairesi işyeri yoklamasını yaptıktan sonra vergi kaydınız kesinleşir.
- Defterlerin açılış onayı: Tutulması zorunlu ticari defterlerin açılış onayının yaptırılması ya da elektronik deftere geçiş yükümlülüğünün yerine getirilmesi gerekir.
- Elektronik tebligat ve elektronik iletişim kayıtları: Vergi idaresinin e-tebligat sistemi ve şirketlerin kullanması beklenen elektronik iletişim kanallarına ilişkin başvurular.
- SGK işyeri bildirgesi: Personel çalıştıracaksanız işe başlamadan önce yapılması gereken bildirimdir.
- Faaliyete özgü izinler: Gıda, sağlık, eğitim, turizm gibi alanlarda ruhsat ya da izin belgeleri ayrıca alınır.
Bu aşamada gelir-gider kaydını baştan düzenli tutmak, ilk beyan dönemlerinde işinizi kolaylaştırır. Faturalarınızı ve tahsilatlarınızı tek ekrandan izlemek için dijital ön muhasebe araçlarını kuruluşla eş zamanlı planlamak iyi bir alışkanlıktır.
Sonuç
Şirket kurmak için gerekli belgeler, türü seçtiğiniz ve ortaklık yapısını netleştirdiğiniz anda belirginleşir; asıl dikkat edilmesi gereken, belgelerin birbiriyle tutarlı olması ve doğru kurumdan doğru sırayla alınmasıdır. Kişisel durumunuza özgü hukuki ya da vergisel sorular için profesyonel destek almanız yararlı olur. Belgelerinizi iletip kuruluş adımlarını hesabınızdan izlemek için şirket kuruluş danışmanlığı hizmetimizi inceleyebilirsiniz.