Şirket kurmak için önce faaliyet alanınızı ve size uygun şirket türünü belirler, ardından ticaret unvanı, iş adresi ve ortaklık yapısını netleştirip başvuruyu yaparsınız. Limited ve anonim şirketlerde süreç MERSİS üzerinden başlar ve ticaret sicili müdürlüğündeki tescille tamamlanır; şahıs şirketinde ise vergi dairesi kaydı ve ilgili sicile kayıt esastır. Kuruluşun ardından vergi yoklaması, defter ve e-belge işlemleri ile gerekiyorsa SGK ve belediye adımları gelir.
Aşağıda bu adımları sırasıyla, hangi kararın neyi etkilediğini göstererek ele alıyoruz. Amaç, başvuru masasına oturmadan önce kafanızdaki soru işaretlerini azaltmak.
Şirket kurmadan önce netleştirmeniz gerekenler
Şirket kurmak, form doldurmaktan çok bir dizi iş kararı vermektir. Bu kararlar sonradan değiştirilebilir, ancak her değişiklik ek işlem, masraf ve zaman demektir. Başvurudan önce şu başlıkları yazılı olarak netleştirmeniz işinizi kolaylaştırır:
- Faaliyet konusu: Ne satacak ya da hangi hizmeti vereceksiniz? Faaliyetiniz, vergi ve sicil kayıtlarında NACE kodu denilen faaliyet kodlarıyla eşleştirilir. Yanlış kod seçimi; vergi, ruhsat ve teşvik açısından sorun çıkarabilir.
- Ortaklık yapısı: Tek başınıza mı, ortaklarla mı başlayacaksınız? Ortak sayısı ve ortakların payları şirket türü seçimini doğrudan etkiler.
- Sorumluluk tercihi: İş riskli bir alandaysa kişisel mal varlığınızı şirket borçlarından ayırmak isteyebilirsiniz.
- Sermaye ve finansman: Başlangıçta ne kadar kaynak ayırabileceğiniz, ileride yatırımcı alıp almayacağınız.
- İş adresi: Fiziki ofis, ev adresi ya da sanal ofis seçeneklerinden hangisinin faaliyetinize uygun olduğu.
- Gelir beklentisi: Tahmini ciro ve kâr, vergilendirme açısından hangi yapının daha uygun olabileceğine dair fikir verir.
Bu soruların yanıtı kişiden kişiye değişir. Özellikle vergi yükü ve ortaklık sözleşmesi gibi konularda genel bilgiyle yetinmeyip kendi durumunuz için profesyonel destek almanız sağlıklı olur.
Şirket türleri: Hangisi size uygun?
Türkiye'de en çok tercih edilen üç yapı şahıs şirketi, limited şirket ve anonim şirkettir. Halk arasında şahıs şirketi denilen yapı, hukuken bir şirket değil, kişinin kendi adına yürüttüğü bir işletmedir. Kollektif, komandit ve kooperatif gibi türler de bulunur ancak yeni girişimlerde daha az tercih edilir. Türler arasındaki farkları ayrıntılı görmek için şirket türleri rehberimize göz atabilirsiniz.
| Özellik | Şahıs şirketi | Limited şirket | Anonim şirket |
|---|---|---|---|
| Tüzel kişilik | Yok, işletme sahibiyle aynı kişidir | Var | Var |
| Sorumluluk | İşletme sahibi tüm mal varlığıyla sorumludur | Kural olarak taahhüt edilen sermayeyle sınırlı; kamu borçlarında ortakların sorumluluğu gündeme gelebilir | Kural olarak sermaye payıyla sınırlı |
| Ortak sayısı | Tek kişi | Bir ila elli ortak | Tek pay sahibiyle kurulabilir, üst sınır yok |
| Kuruluş yeri | Vergi dairesi ve ilgili sicil | MERSİS ve ticaret sicili müdürlüğü | MERSİS ve ticaret sicili müdürlüğü |
| Vergi | Gelir vergisi | Kurumlar vergisi | Kurumlar vergisi |
| Pay devri | Pay kavramı yok, işletme devri yapılır | Noter onayı ve genel kurul süreci gerekir | Görece daha kolay |
| Kimlere uygun? | Tek kişilik, düşük riskli, başlangıç aşamasındaki işler | Ortaklı, orta ölçekli, sınırlı sorumluluk isteyen işler | Büyüme ve yatırımcı hedefi olan, ileride halka arzı düşünebilen işler |
Şahıs şirketi
Kuruluşu en hızlı ve en sade yapıdır. Serbest meslek, küçük ticaret ve hizmet işlerinde sık tercih edilir. Kazanç, gelir vergisi tarifesine göre vergilendirilir; kazanç arttıkça uygulanan oran da artar. Bu nedenle ciro büyüdükçe sermaye şirketine geçişin değerlendirilmesi yaygın bir adımdır.
Limited şirket
Tüzel kişiliği olan, ortakların sorumluluğunun kural olarak sermaye taahhütleriyle sınırlı olduğu yapıdır. Tek ortakla da kurulabilir. Yönetimi müdür ya da müdürler kurulu üstlenir. Kurumsal görünüm, banka ve tedarikçi ilişkilerinde avantaj sağlayabilir.
Anonim şirket
Sermayesi paylara bölünmüş, yönetimi yönetim kurulu tarafından yürütülen yapıdır. Yatırımcı almak, pay devretmek ve büyümek açısından en esnek türdür; buna karşılık kuruluş ve işletme yükümlülükleri limited şirkete göre daha kapsamlı olabilir.
Güncel asgari sermaye tutarlarını ve ilgili düzenlemeleri Ticaret Bakanlığı sitesinden kontrol etmeniz önerilir; bu tutarlar zaman zaman değişebilmektedir.
Adım adım şirket kurmak: Limited ve anonim şirket
Sermaye şirketlerinde süreç büyük ölçüde dijital olarak yürür. Ana hatlarıyla şu sırayı izlersiniz:
1. Ticaret unvanını belirleyin
Unvan, şirketinizin resmî adıdır. Limited şirkette unvanda işletme konusu ve "limited şirketi" ibaresi, anonim şirkette "anonim şirketi" ibaresi yer alır. Seçtiğiniz unvanın başka bir şirketle karışacak kadar benzer olmaması gerekir. Marka koruması istiyorsanız unvan tescilinin marka tescili anlamına gelmediğini, markanın ayrıca tescil edilmesi gerektiğini unutmayın.
2. İş adresini belirleyin
Şirket merkezi olarak bir adres göstermeniz gerekir. Kira sözleşmesi ya da tapu gibi adresle ilişkinizi gösteren belgeler istenir; vergi dairesi de bu adreste yoklama yapar. Fiziki ofise ihtiyaç duymayan girişimciler için anlaşmalı sanal ofis seçenekleri yasal iş adresi oluşturmanın ve sabit kira giderini azaltmanın bir yolu olabilir. Ancak bazı faaliyetler, örneğin üretim ya da depolama gerektiren işler, fiziki işyeri gerektirir.
3. Kuruluş bilgilerini MERSİS'e girin
MERSİS (Merkezi Sicil Kayıt Sistemi), sermaye şirketlerinin kuruluş başvurusunun yapıldığı sistemdir. Burada ortak bilgileri, sermaye miktarı ve pay dağılımı, faaliyet konuları, yönetim organı (müdür ya da yönetim kurulu) ve şirket merkezi tanımlanır. Bu bilgilerden esas sözleşme taslağı oluşturulur. Esas sözleşme, şirketin anayasası gibidir; ortaklar arası ilişkiler, yetkiler ve kâr dağıtımına dair kurallar burada yer alır.
4. İmzaları ve ödemeleri tamamlayın
Esas sözleşme, kurucuların imzasıyla geçerlilik kazanır. İmzalar genellikle ticaret sicili müdürlüğünde yetkili personel huzurunda ya da noterde atılır. Şirket adına imza yetkisi olacak kişiler için imza beyannamesi düzenlenir. Bu aşamada Rekabet Kurumu payı gibi yasal ödemeler ile sermaye yapısına göre gerekebilecek banka işlemleri de yapılır.
5. Ticaret sicili tescili ve ilan
Başvurunuz ticaret sicili müdürlüğünce incelenir; eksik yoksa şirket tescil edilir ve kuruluş Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde ilan edilir. Şirket tüzel kişiliğini tescille kazanır.
6. Vergi kaydı ve yoklama
Sermaye şirketlerinde işe başlama bilgileri genellikle ticaret sicili müdürlüğü üzerinden vergi dairesine iletilir. Ardından vergi dairesi, bildirilen adreste yoklama yaparak işyerinin gerçekten var olduğunu kontrol eder. Yoklama tamamlandığında vergi kaydınız aktif hale gelir. Vergi kimlik bilgilerinizi daha sonra Gelir İdaresi Başkanlığı üzerinden kontrol edebilirsiniz.
Şahıs şirketi kurmak: Daha kısa bir yol
Şahıs şirketinde MERSİS ve esas sözleşme süreci yoktur. İşe başlama başvurusu vergi dairesine ya da dijital kanallar üzerinden yapılır; vergi dairesi adreste yoklama yapar. Ardından faaliyetinizin niteliğine göre esnaf ve sanatkâr siciline ya da ticaret siciline kayıt gerekir. Serbest meslek faaliyetlerinde ise genellikle sicil kaydı yerine meslek örgütü kaydı önem kazanır.
Şahıs şirketinde işletme ile sahibi aynı kişi olduğu için işletme borçlarından kişisel mal varlığınız da sorumlu olur. Bu nedenle risk düzeyi yüksek işlerde bu tercih dikkatle değerlendirilmelidir.
Şirket kurmak için gerekli belgeler
Kesin belge listesi şirket türüne, ortakların yerli ya da yabancı olmasına ve faaliyet konusuna göre değişir. Genel olarak hazırlamanız gerekenler şunlardır:
- Kurucuların kimlik belgeleri ve vergi kimlik numaraları
- İş adresine ait kira sözleşmesi, tapu ya da sanal ofis sözleşmesi
- Esas sözleşme (limited ve anonim şirket için)
- Şirketi temsile yetkili kişilerin imza beyannamesi
- Sermayeye ilişkin banka belgeleri ve yasal ödeme dekontları (gerekiyorsa)
- Yabancı ortaklar için pasaport tercümeleri, potansiyel vergi numarası ve vekaletname gibi ek belgeler
- Faaliyete özel izin, yetki belgesi ya da diploma gibi evraklar
Belgelerin eksiksiz ve birbiriyle tutarlı olması, başvurunun iade edilme ihtimalini azaltır. Örneğin kira sözleşmesindeki adresle MERSİS'e girilen adresin birebir uyuşması gibi küçük ayrıntılar sürecin akışını etkiler.
Kuruluştan sonra sizi bekleyen yükümlülükler
Tescil ve vergi kaydı tamamlandığında şirketiniz hukuken var olur; ancak faaliyete başlamadan önce yapılması gereken işler bitmez:
- Defter ve kayıt düzeni: Şirket türüne göre bilanço esasına ya da işletme hesabına göre defter tutulur. Sermaye şirketlerinde e-Defter kapsamına girme ihtimali de değerlendirilmelidir.
- e-Belge geçişi: e-Fatura ve e-Arşiv fatura zorunlulukları faaliyet ve ciroya göre değişir; zorunlu olmasanız bile isteğe bağlı geçiş yapabilirsiniz.
- Banka hesabı: Şirket adına ticari hesap açılması, tahsilat ve ödemelerin düzenli izlenmesi için gereklidir.
- SGK işlemleri: Çalışan istihdam edecekseniz işyeri tescili ve sigortalı girişleri yapılır. Ortakların sigortalılık durumu da şirket türüne göre farklılık gösterebilir.
- Belediye ruhsatı: Fiziki işyerinde faaliyet gösterecekseniz işyeri açma ve çalışma ruhsatı gerekebilir.
- Beyannameler: KDV, muhtasar ve geçici vergi gibi dönemsel beyannameler kuruluşun ilk ayından itibaren gündeme gelebilir.
- Teşvik başvuruları: KOSGEB, genç girişimci ve SGK kapsamındaki destekler çoğu zaman kuruluş aşamasındaki tercihlere bağlıdır. Hangi programlara uygun olabileceğinizi teşvik ve destek danışmanlığı sayfamızda inceleyebilirsiniz.
Bu yükümlülüklerin çoğu süreye bağlıdır ve gecikme halinde idari para cezası doğabilir. Kuruluştan hemen sonra bir yükümlülük takvimi çıkarmak iyi bir alışkanlıktır.
Sektöre göre değişen noktalar
Temel adımlar her şirket için benzer olsa da bazı sektörler ek izin ve dikkat gerektirir.
Organizasyon şirketi
Düğün, etkinlik, kurumsal toplantı ya da fuar organizasyonu yapan şirketlerde tedarikçi ve müşteri sözleşmeleri önemlidir. Faaliyetiniz tur, ulaşım ya da konaklama satışını kapsıyorsa seyahat acentesi mevzuatı kapsamında ayrıca belge gerekebilir. Faaliyet kodunu buna göre seçmek gerekir.
İnşaat şirketi
Yapı müteahhidi olarak faaliyet gösterecekseniz yapı müteahhitliği yetki belgesi gibi ek yükümlülükler devreye girer. Proje büyüklüğü, iş deneyimi ve teknik personel gibi unsurlar belge sürecini etkiler. Riskin yüksek olduğu bu sektörde genellikle sermaye şirketi tercih edilir.
E şirket ve e-ticaret
İnternet üzerinden satış yapacaksanız mesafeli satış kurallarına uygun sözleşme ve bilgilendirme metinleri hazırlamanız, ayrıca e-ticaret faaliyetleri için öngörülen bildirim ve kayıtları yapmanız gerekir. Fiziki ofis ihtiyacı düşük olduğu için sanal ofis bu modelde sık tercih edilir.
Aile şirketi
Aile üyelerinin birlikte kurduğu şirketlerde asıl risk, yönetim ve pay devri konularının belirsiz kalmasıdır. Kimin hangi yetkiye sahip olacağı, ortaklardan biri ayrılmak istediğinde ne olacağı ve kuşak değişiminin nasıl planlanacağı esas sözleşmede ya da ayrı bir ortaklık sözleşmesinde baştan düzenlenmelidir.
Şirket kurmak ne kadar tutar, ne kadar sürer?
Maliyet; şirket türüne, sermaye miktarına, noter ve sicil işlemlerine, gazete ilanına, adres giderine ve kuruluş sonrası muhasebe desteğine göre değişir. Şahıs şirketi genellikle en düşük kuruluş maliyetine sahip yapıdır; anonim şirketin ise kalemleri daha fazladır. Masraf kalemlerinin ayrıntılı dökümü için şirket kurmak maliyeti rehberimizi okuyabilirsiniz.
Danışmanlık ve süreç takibi için hazırladığımız paketleri paketler ve fiyatlar sayfasında karşılaştırabilirsiniz.
Süre ise belgelerin hazır olmasına, ticaret sicili müdürlüğünün iş yüküne ve yoklama tarihine bağlıdır. Belgeleri eksiksiz hazırlanmış bir başvuru, iade edilen bir başvuruya göre belirgin biçimde daha hızlı ilerler.
Şirket kurarken sık yapılan hatalar
- Şirket türünü yalnız kuruluş maliyetine göre seçmek: Kuruluşu ucuz olan yapı, ciro büyüdüğünde vergi ve sorumluluk açısından pahalıya gelebilir.
- Faaliyet kodunu dar ya da yanlış seçmek: Teşvik başvurusunda ya da ruhsat aşamasında sorun yaratabilir.
- Ortaklık ilişkilerini sözlü bırakmak: Pay devri, ayrılma ve kâr dağıtımı kuralları yazılı olmalıdır.
- Adresi göz ardı etmek: Yoklamada adreste işyeri bulunamaması kaydın gecikmesine yol açar.
- Kuruluş sonrası takvimi kaçırmak: Defter, beyanname ve SGK bildirimlerindeki gecikmeler cezaya dönüşebilir.
- Teşvikleri sonradan araştırmak: Bazı destekler kuruluş anındaki koşullara bağlıdır; geriye dönük yararlanmak mümkün olmayabilir.
Süreci tek yerden takip etmek
Şirket kurmak birden fazla kurum, belge ve tarih demektir. LEHTAR Şirket ile belgelerinizi iletir, hangi adımın sizi beklediğini panelden görürsünüz; resmî işlemler ilgili yetkili kurumlar, danışmanlar ve anlaşmalı iş ortakları aracılığıyla yürür. Böylece şirketinizi kurarken hangi aşamada olduğunuzu, eksik belge olup olmadığını ve sonraki yükümlülükleri tek ekrandan izlersiniz.
Sonuç
Şirket kurmak; doğru türü seçmek, belgeleri tutarlı hazırlamak ve kuruluş sonrası yükümlülükleri zamanında yerine getirmekle sağlıklı bir başlangıca dönüşür. Kararları baştan netleştirmek, sonradan yapılacak değişikliklerin maliyetini azaltır. Adımları danışman desteğiyle düzenli biçimde ilerletmek için şirket kuruluşu danışmanlığı hizmetimizi inceleyebilirsiniz.