ŞİRKET E-TİCARET AJANS FİNANS
Hemen Başla
Hizmetler
FiyatlarHakkımızdaİletişim Giriş Yap Hemen Başla
Blog
LEHTAR ŞİRKET

Şahıs Şirket Kuruluşu: Kayıt Yolu, Vergi Kararları ve Genel Süreç

Şahıs şirketi kuruluşu; vergi dairesine işe başlama, faaliyete göre oda ve sicil kaydı ve sosyal güvenlik kaydından oluşur. Bu rehber, kayıt yolunu belirleyen ayrımları, kuruluşta verilen vergi kararlarını ve limited şirketle farkları anlatır.

LEHTAR Şirket 8 dk okuma

Şahıs şirket kuruluşu, tek bir gerçek kişinin kendi adına ticari ya da mesleki faaliyete başlamak için vergi dairesine işe başlama bildirimi yapması, faaliyetine göre ilgili meslek odasına ve sicile kaydolması ve sosyal güvenlik kaydını tamamlamasıyla gerçekleşir. Ayrı bir tüzel kişilik doğmaz; işletme ile sahibi hukuken aynı kişidir. Bu nedenle kuruluş görece sade ilerler, ancak doğru kayıt yolunu ve vergi düzenini en baştan seçmek sonraki yılları doğrudan etkiler.

Bu yazı, başvuru ekranlarının tek tek nasıl doldurulacağından çok, şahıs şirketi kuruluşunun bütün resmini çizer: hangi kurumun hangi rolü üstlendiği, hangi kararların kuruluş anında verildiği ve kuruluştan sonra sizi neyin beklediği.

Şahıs şirketi nedir, kimler için uygundur?

Gündelik dilde "şahıs şirketi" denilen yapı, hukuki açıdan bir gerçek kişiye ait ticari işletmedir. Kollektif ya da komandit şirket gibi "şahıs şirketleri" grubundaki ortaklı yapılarla karıştırılmamalıdır; burada ortak yoktur, işletmenin sahibi tek kişidir.

Bu yapının temel özellikleri şunlardır:

  • Tüzel kişilik yoktur: İşletmenin hak ve borçları doğrudan sahibine aittir.
  • Sorumluluk sınırsızdır: İşletme borçları için sahibinin kişisel malvarlığı da sorumluluk kapsamındadır.
  • Kazanç gelir vergisine tabidir: Vergilendirme, işletme sahibinin şahsı üzerinden yapılır.
  • Kuruluş ve kapanış daha sade ilerler: Ana sözleşme, ortaklar kurulu ya da genel kurul gibi kurumsal mekanizmalar bulunmaz.

Şahıs şirketi genellikle şu durumlarda tercih edilir:

  • Faaliyete küçük ölçekte başlayıp işin tutup tutmayacağını görmek isteyenler,
  • Serbest çalışanlar, danışmanlık, tasarım, yazılım gibi bilgiye dayalı işler yapanlar,
  • Ortaksız, tek başına hareket etmek isteyen girişimciler,
  • Kurumsal müşterilerden fatura kesme zorunluluğu nedeniyle hızlıca kayıtlı hâle gelmesi gerekenler.

Buna karşın borçlanma riski yüksek, büyük tutarlı sözleşmeler içeren ya da ileride ortak almayı planladığınız bir işte şahıs şirketi uygun olmayabilir. Bu karar kişiye ve sektöre göre değiştiği için, durumunuza özel değerlendirme için profesyonel destek almanız faydalı olur.

Tacir mi, esnaf mı, serbest meslek mi? Kayıt yolunu belirleyen ayrım

Şahıs şirket kuruluşunda en çok gözden kaçan nokta, faaliyetin hukuki niteliğinin kayıt yolunu belirlemesidir. Aynı "şahıs şirketi" kavramı altında üç farklı profil bulunur:

Tacir

Faaliyeti esnaf sınırlarını aşan, sermaye ve organizasyon ağırlıklı bir ticari işletme işleten kişi tacir sayılır. Tacirler ticaret siciline kaydolur ve bulundukları yerdeki ticaret odasına üye olur. Gerçek kişi tacirin ticaret unvanı, ad ve soyadını içermek zorundadır; buna faaliyet alanını anlatan ekler getirilebilir.

Esnaf ve sanatkâr

Sermayesinden çok bedenî emeğine dayanan, geliri belirli bir ölçeği aşmayan küçük işletmeler esnaf ve sanatkâr kapsamında değerlendirilir. Bu kişiler ilgili esnaf ve sanatkârlar odasına ve esnaf siciline kaydolur. Kuaför, terzi, küçük onarım atölyesi gibi faaliyetler tipik örneklerdir.

Serbest meslek erbabı

Ticari değil, mesleki faaliyet yürütenler (örneğin bağımsız tasarımcı, çevirmen, yazılım danışmanı) serbest meslek kazancı elde eder. Bu kişiler ticaret ya da esnaf siciline kaydolmaz; ancak bazı meslekler kendi meslek kuruluşlarına üyelik gerektirebilir. Serbest meslek erbabı satış faturası yerine serbest meslek makbuzu düzenler.

Hangi gruba girdiğiniz, vergi kaydında seçilen faaliyet koduyla da bağlantılıdır. Emin olmadığınız durumlarda vergi dairesine ve ilgili odaya önceden danışmak, yanlış sicile kaydolup sonradan düzeltme yapmaktan çok daha kolaydır.

Şahıs şirket kuruluşu adım adım: Genel akış

Aşağıdaki akış, çoğu şahıs şirketi kuruluşunda izlenen sıralamayı özetler. Sıralama ve ayrıntılar faaliyete, il ve odaya göre değişebilir.

1. Faaliyet tanımı ve faaliyet kodu

Ne iş yapacağınızı net olarak tanımlayın ve buna karşılık gelen faaliyet kodunu (NACE kodu) belirleyin. Yanlış kod; vergi düzeni, oda kaydı ve sonradan başvuracağınız destek programları açısından sorun yaratabilir.

2. İşyeri adresi

Vergi kaydı için bir işyeri adresi gerekir. Bu adres kendi mülkünüz, kiraladığınız bir yer ya da faaliyete uygun olduğu durumlarda sanal ofis olabilir. Evden çalışacaksanız, konutun işyeri olarak gösterilmesinin faaliyetinize uygun olup olmadığını önceden kontrol edin. Fiziksel ofise ihtiyaç duymayan işler için sanal ofis seçeneklerimizi inceleyebilirsiniz.

3. Vergi dairesine işe başlama bildirimi

Şahıs şirketi kuruluşunun çekirdeği bu adımdır. İşe başlama bildirimi; e-Devlet üzerinden, Gelir İdaresi Başkanlığının dijital hizmetleriyle ya da doğrudan vergi dairesine başvurarak yapılabilir. Dijital başvurunun ekran ekran nasıl ilerlediğini merak ediyorsanız e-Devlet'te şahıs şirketi kurma adımları yazımıza göz atabilirsiniz. Güncel başvuru kanalları için Gelir İdaresi Başkanlığı sitesi esas alınmalıdır.

4. Yoklama

Bildirimin ardından vergi dairesi, adreste gerçekten faaliyet yürütülüp yürütülmeyeceğini yoklama ile tespit eder. Yoklama sırasında adreste bulunmanız ve kira sözleşmesi ya da tapu gibi belgeleri hazır tutmanız işinizi kolaylaştırır.

5. Oda ve sicil kaydı

Tacirseniz ticaret siciline ve ticaret odasına, esnafsanız esnaf siciline ve ilgili odaya kaydolursunuz. Bazı durumlarda vergi kaydı ile sicil kaydı birbirine bağlı biçimde ilerler; hangi kaydın önce yapılacağı faaliyete göre değişebilir.

6. Sosyal güvenlik kaydı

Kendi adına çalışan kişiler için sosyal güvenlik sigortalılığı, vergi ve sicil kaydıyla birlikte gündeme gelir. Kaydınızın oluşup oluşmadığını ve prim yükümlülüğünüzü Sosyal Güvenlik Kurumu kanallarından kontrol etmeniz önemlidir; bu adım çoğu zaman gözden kaçar ve ileride birikmiş prim borcuyla karşılaşılabilir.

7. Vergi levhası, fatura düzeni ve muhasebe

Kayıtlar tamamlandıktan sonra vergi levhanızı alır, fatura ya da makbuz düzeninizi kurar ve muhasebe desteğinizi netleştirirsiniz. Bu aşamada e-Fatura, e-Arşiv gibi elektronik belge düzenine dahil olup olmayacağınız da belirlenir.

Tüm bu adımları tek bir yerden izlemek, hangi belgenin eksik kaldığını görmek ve danışman desteği almak isterseniz şirket kuruluş danışmanlığı hizmetimiz ile kuruluş sürecinizde yanınızdayız; hangi adımın sizi beklediğini hesabınızdan takip edersiniz.

Şahıs şirketi kuruluşu için gerekli belgeler

Belge listesi faaliyete, kayıt yoluna ve kuruma göre farklılaşır. Yine de çoğu kuruluşta aşağıdaki belgelerin hazır olması süreci hızlandırır:

  • Kimlik bilgileri: T.C. kimlik kartı ve güncel iletişim bilgileri.
  • Adres belgesi: Kiralık yer için kira sözleşmesi, mülk sahibiyseniz tapu bilgisi; sanal ofiste ilgili hizmet sözleşmesi.
  • İmza beyannamesi: Özellikle tacir kaydında istenir; noterden ya da ilgili sicil müdürlüğü veya odadan alınabilir.
  • Faaliyete özel izin veya belgeler: Gıda, sağlık, eğitim gibi bazı alanlarda ek izinler gerekebilir.
  • Mesleki yeterlilik belgesi: Bazı esnaf faaliyetlerinde ustalık belgesi gibi yeterlilik şartları aranabilir.
  • Oda kayıt formları: Kaydolacağınız odanın istediği dilekçe ve beyan formları.

En sık yapılan hatalar arasında kira sözleşmesinde kullanım amacının "konut" olarak kalması, faaliyet kodunun asıl işle uyuşmaması ve adres bilgilerinin resmî kayıtlarla birebir eşleşmemesi sayılabilir. Başvurudan önce bu üç noktayı kontrol etmek, yoklama ve sicil aşamasındaki gecikmelerin önemli bir kısmını önler.

Vergi ve defter düzeni: Kuruluşta verilen kararlar

Şahıs şirket kuruluşunda en çok etkisi olan kararlar vergiyle ilgilidir. Bunlar kuruluş anında seçilir, sonradan değiştirmek mümkün olsa da zaman ve dikkat ister.

Basit usul mü, gerçek usul mü?

Belirli şartları taşıyan küçük işletmeler basit usulde vergilendirilebilir. Basit usulün kapsamı, şartları ve sağladığı kolaylıklar mevzuatla belirlenir ve zaman içinde değişebilir. Bu şartları taşımayan işletmeler gerçek usulde vergilendirilir. Hangi usule girdiğinizi kendiniz seçmekten çok, faaliyetinizin ve ölçeğinizin şartları karşılayıp karşılamadığına bakılır.

Defter türü

Gerçek usulde vergilendirilen tacirler, ölçeklerine göre işletme hesabı esasına ya da bilanço esasına göre defter tutar. Serbest meslek erbabı ise serbest meslek kazanç defteri tutar. Defter türünü belirleyen sınırlar her yıl güncellenebildiği için güncel bilgiyi Gelir İdaresi Başkanlığından teyit etmek gerekir.

KDV ve elektronik belgeler

Faaliyetinize göre KDV mükellefiyeti doğabilir. Ayrıca belirli ciro sınırlarını aşan ya da belirli sektörlerde faaliyet gösteren işletmeler e-Fatura, e-Arşiv ve e-Defter gibi uygulamalara geçmek zorunda kalabilir. Gelir ve giderlerinizi, faturalarınızı ve tahsilatlarınızı düzenli tutmak için dijital ön muhasebe aracımızı kullanabilir, verileri muhasebe desteği aldığınız kişiyle paylaşabilirsiniz.

Bu bölümdeki bilgiler geneldir; vergisel durumunuz kişisel koşullarınıza bağlıdır ve size özel karar için profesyonel destek almanız önerilir.

Şahıs şirketi ile limited şirket arasındaki temel farklar

Şahıs şirket kuruluşunu düşünenlerin çoğu, limited şirketle arasında kararsız kalır. Aşağıdaki tablo, iki yapının temel farklarını genel hatlarıyla özetler:

Ölçüt Şahıs şirketi Limited şirket
Tüzel kişilik Yok, işletme sahibiyle aynı kişi Var, ortaklardan ayrı kişilik
Sorumluluk Sahibinin tüm kişisel malvarlığıyla Kural olarak şirket malvarlığıyla; kamu borçlarında istisnalar bulunur
Kazancın vergilendirilmesi Gelir vergisi Kurumlar vergisi; kâr dağıtımında ayrıca vergilendirme
Ortak alma Ortak alınamaz; yapı değiştirilmelidir Pay devriyle ortak alınabilir
Kuruluş belgeleri Vergi kaydı, oda ve sicil kaydı Ana sözleşme, sermaye, tescil ve ilan süreçleri
Kapanış Görece sade Tasfiye süreci gerektirir
Kurumsal algı Küçük ölçekli işler için yeterli Büyük müşteriler ve yatırımcılar nezdinde daha kurumsal

Limited şirketin yapısını ve ortak sorumluluğunu ayrıntılı görmek isterseniz Ltd şirket nedir yazımız bu konuyu ele alıyor. Pratik bir yaklaşım şudur: İşiniz küçük ölçekli ve risk düşükse şahıs şirketiyle başlayıp, ciro ve risk büyüdükçe sermaye şirketine geçişi planlamak birçok girişimci için makul bir yoldur. Ancak bu geçişin de kendi maliyeti ve süreci olduğunu unutmamak gerekir.

Maliyet tarafı

Şahıs şirketi kuruluşunda harcamalar; oda kayıt ve aidatları, imza beyannamesi, adres giderleri, muhasebe desteği ve varsa danışmanlık hizmetinden oluşur. Bu kalemler faaliyete, ile ve odaya göre değişir. Danışmanlık paketlerimizin kapsamını ve güncel ücretlerini paketler ve fiyatlar sayfasında görebilirsiniz.

Kuruluştan sonra ilk dönemde yapılacaklar

Kayıtların tamamlanması işin bitişi değil, düzenli yükümlülüklerin başlangıcıdır. İlk aylarda şu konulara dikkat etmek, ileride ceza ve gecikme riskini azaltır:

  • Beyanname takvimi: KDV, muhtasar ve geçici vergi gibi beyannamelerin sizin için geçerli olanlarını ve dönemlerini öğrenin.
  • Fatura ve makbuz düzeni: İlk satışınızdan itibaren belgelerinizi eksiksiz ve zamanında düzenleyin.
  • Prim ödemeleri: Sosyal güvenlik primlerinin düzenli ödenmesi, ileride sağlık hizmetleri ve emeklilik hakları açısından önem taşır.
  • Ticari hesap: İşletme gelir ve giderlerini kişisel harcamalardan ayırmak için ayrı bir banka hesabı kullanmak takibi büyük ölçüde kolaylaştırır.
  • KEP ve resmî yazışmalar: Bazı işlemler için kayıtlı elektronik posta adresi gerekebilir; resmî bildirimleri kaçırmamak için iletişim kanallarınızı güncel tutun.
  • Destek ve teşvik araştırması: Yeni kurulan işletmeler için bazı destek programları kuruluş tarihine bağlı süre şartları içerebilir; bu nedenle araştırmayı ertelememek önemlidir. Uygun programları değerlendirmek için teşvik ve destek danışmanlığı sayfamıza bakabilirsiniz.

Kuruluştan sonraki ilk dönem, hem vergi hem de sosyal güvenlik açısından alışkanlıkların oturduğu dönemdir. Bu süreçte kayıtlarınızı düzenli tutmanız, ileride sermaye şirketine geçmek istediğinizde de işinizi kolaylaştırır.

Sonuç

Şahıs şirket kuruluşu, doğru faaliyet tanımı, uygun adres, vergi kaydı, oda ve sicil kaydı ile sosyal güvenlik kaydından oluşan sade ama dikkat isteyen bir süreçtir. En önemli kararlar; tacir, esnaf ya da serbest meslek ayrımı, vergi usulü ve sınırsız sorumluluğun işinize uygun olup olmadığıdır. Sürecinizi planlamak ve adımları tek yerden izlemek için şirket kuruluş danışmanlığı hizmetimizi inceleyebilirsiniz.

SIKÇA SORULAN SORULAR

Merak edilenler

Şahıs şirketi kurmak için sermaye gerekir mi?

Şahıs şirketinde limited veya anonim şirketlerde olduğu gibi mevzuatla belirlenmiş bir asgari sermaye şartı bulunmaz. Ancak işletmenin faaliyete başlayabilmesi için adres, oda kaydı, muhasebe ve ilk dönem giderlerini karşılayacak bir bütçeye ihtiyaç vardır. Ayrıca işletme borçlarından sahibi kişisel malvarlığıyla sorumlu olduğu için, nakit akışını en baştan planlamak önemlidir.

Çalışırken şahıs şirketi açabilir miyim?

Başka bir işverene bağlı çalışırken şahıs şirketi açmak birçok durumda mümkündür; ancak iş sözleşmenizdeki rekabet ve münhasırlık hükümleri, kamu görevlisi olup olmadığınız ve sosyal güvenlik statünüzün nasıl etkileneceği ayrıca değerlendirilmelidir. Özellikle sigortalılık durumunun çakışması konusunda güncel bilgiyi Sosyal Güvenlik Kurumundan almak ve kişisel durumunuz için profesyonel destek almak doğru olur.

Şahıs şirketinin adı nasıl belirlenir?

Tacir olarak kaydolan gerçek kişinin ticaret unvanı ad ve soyadını içermek zorundadır; buna faaliyet alanını anlatan ekler ve bir işletme adı eklenebilir. Esnaf ve serbest meslek erbabında ise genellikle işletme adı ya da tabela adı kullanılır. Marka olarak korumak istediğiniz bir isim varsa, unvandan bağımsız olarak marka tescilini ayrıca değerlendirmeniz gerekir.

Şahıs şirketini sonradan limited şirkete çevirmek mümkün mü?

Evet, işletmesi büyüyen birçok girişimci şahıs şirketinden limited şirkete geçer. Bu geçiş, yeni bir limited şirket kurup şahıs işletmesini kapatarak ya da mevzuatın izin verdiği tür değiştirme ve devir yollarıyla yapılabilir. Hangi yöntemin uygun olduğu; varlıklar, borçlar, çalışanlar ve vergisel sonuçlara göre değişir, bu nedenle geçişi önceden planlamak gerekir.

Şahıs şirketi kapatılmak istendiğinde ne yapılır?

Kapanış için vergi dairesine işi bırakma bildirimi verilir, son dönem beyannameleri ve ödemeler tamamlanır. Tacir ya da esnafsanız ilgili sicilden terkin ve oda kaydının kapatılması da gerekir. Sosyal güvenlik kaydınızın sona erdiğini ayrıca kontrol etmek önemlidir; aksi hâlde prim borcu birikmeye devam edebilir. Kapanış, limited şirketteki tasfiye sürecine göre daha sadedir.

BLOG

İlgili yazılar

Tüm yazılar →
9 dk okuma

Şirket Nasıl Açılır? Şahıs, Limited ve Anonim Şirket İçin Adımlar

Şirket açmak; tür seçimi, faaliyet ve adres kararları, resmî kayıt ve tescil sonrası ilk yükümlülüklerden oluşan bir süreçtir. Bu yazı şahıs ve sermaye şirketleri için yolu ayrı ayrı anlatır, açılıştan sonraki ilk haftalara da ışık tutar.

8 dk okuma

Şahıs Şirketi Nasıl Kurulur? Kararlar, Adımlar ve Sektöre Göre Farklar

Şahıs şirketi; faaliyet kodunu, iş adresini, vergi usulünü ve sicil türünü belirledikten sonra vergi dairesine yapılan işe başlama başvurusuyla kurulur. Bu rehber kararları, adımları, sektöre göre farkları ve kuruluş sonrası ilk ayı ele alır.

9 dk okuma

Şahıs Şirketi Nedir? Açılışı, Vergisi ve Diğer Şirketlerden Farkı

Şahıs şirketi; tek bir gerçek kişinin kendi adına kurduğu, kazancı gelir vergisine tabi olan ve borçlarından sahibinin kişisel malvarlığıyla sorumlu olduğu işletme türüdür. Bu rehberde kuruluş adımlarını, maliyet kalemlerini, diğer şirket türleriyle farkları, sorgulama ve kapatma sürecini bulacaksınız.

LEHTAR ŞİRKET

Şirketinizi kurmaya hazır mısınız?

Kuruluş adımlarını, belgeleri ve süreci tek panelden takip edin.