Tevkifatlı fatura örneği, standart bir faturadan farklı olarak hesaplanan KDV'nin bir kısmının satıcıya değil alıcı tarafından vergi dairesine ödendiğini gösteren ek satırlar içerir. Böyle bir faturada mal veya hizmet bedeli, hesaplanan KDV, tevkif edilen KDV, satıcıya ödenecek KDV ve ödenecek toplam ayrı ayrı yer alır; e-Fatura ise fatura tipi ve tevkifat kodu da belirtilir. Aşağıda bu alanları örnek bir fatura düzeni üzerinden tek tek okuyacak, hesap mantığını ve göndermeden önce bakmanız gereken noktaları ele alacağız.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır. Hangi işlemin tevkifata tabi olduğu, hangi oranın uygulanacağı ve beyan şekli işletmenizin durumuna göre değişebilir; kesin karar için mali müşavirinizden destek alabilir, güncel düzenlemeleri Gelir İdaresi Başkanlığı üzerinden takip edebilirsiniz.
Tevkifatlı fatura nedir, örnek neden önemli?
KDV tevkifatı, vergiyi doğuran işlemde hesaplanan KDV'nin tamamının satıcı tarafından değil, bir kısmının ya da tamamının alıcı tarafından sorumlu sıfatıyla beyan edilip ödenmesidir. "Tevkif" kelimesi burada "alıkoymak" anlamına gelir: alıcı, KDV'nin belirlenen kısmını satıcıya ödemez, kendisi vergi dairesine yatırır.
Uygulamada iki tür tevkifattan söz edilir:
- Tam tevkifat: Hesaplanan KDV'nin tamamı alıcı tarafından beyan edilir. Genellikle yurt dışındaki bir kişiden hizmet alınması gibi durumlarda gündeme gelir.
- Kısmi tevkifat: Hesaplanan KDV'nin mevzuatta belirlenen oranı (örneğin onda beşi, onda yedisi gibi kesirli oranlar) alıcı tarafından, kalanı satıcı tarafından beyan edilir. Belirli hizmet ve teslimlerde, belirlenmiş alıcılara yapılan işlemlerde uygulanır.
Örnek fatura üzerinden ilerlemek önemlidir, çünkü tevkifatlı faturada hata genellikle hesapta değil, düzende olur: tevkif edilen KDV ödenecek toplama eklenir, tevkifat oranı açıklama alanına yazılmaz ya da e-Fatura tipi yanlış seçilir. Bu tür hatalar hem alıcının ödeme tutarını hem de iki tarafın KDV beyanını etkiler. Tevkifatın kavramsal çerçevesini daha ayrıntılı görmek isterseniz, hesaplamaya odaklanan tevkifatlı fatura hesaplama rehberimiz iyi bir tamamlayıcıdır.
Tevkifatlı fatura örneği: Fatura düzeni satır satır
Aşağıdaki tablo, kısmi tevkifatlı bir hizmet faturasının tipik düzenini gösterir. Rakam yerine sembol kullandık; böylece aynı yapıyı farklı tutar ve oranlara kolayca uyarlayabilirsiniz.
- M: Mal veya hizmet bedeli (KDV matrahı)
- k: Uygulanan KDV oranı
- t: Tevkifat oranı (ör. onda yedi için 7/10)
| Fatura alanı | Örnek içerik | Açıklama |
|---|---|---|
| Satıcı bilgileri | Unvan, adres, vergi dairesi, VKN/TCKN | Standart faturadaki gibi |
| Alıcı bilgileri | Unvan, adres, vergi dairesi, VKN | Alıcının tevkifat yapmakla yükümlü olup olmadığı önemlidir |
| Fatura tarihi ve numarası | Düzenleme tarihi, seri-sıra no | e-Fatura ise ETTN de oluşur |
| Mal/hizmet satırı | Hizmetin adı, miktar, birim fiyat | Hizmetin türü tevkifat kodunu belirler |
| Mal/hizmet toplamı | M | KDV hariç tutar |
| Hesaplanan KDV | M × k | KDV'nin tamamı |
| Tevkif edilen KDV | M × k × t | Alıcının beyan edeceği kısım |
| Satıcıya ödenecek KDV | M × k × (1 − t) | Satıcının tahsil edeceği kısım |
| Ödenecek tutar | M + M × k × (1 − t) | Alıcının satıcıya ödeyeceği toplam |
| Açıklama / not | Tevkifat oranı ve dayanak | Kağıt faturada özellikle önemli |
Tablonun en kritik satırı "Ödenecek tutar"dır. Alıcının satıcıya ödeyeceği tutar, mal veya hizmet bedeli ile satıcıya kalan KDV kısmının toplamıdır. Tevkif edilen KDV bu toplama dahil edilmez; o kısım alıcı tarafından doğrudan vergi dairesine ödenir.
Örneği sözlü olarak okumak
Tabloyu bir cümleyle şöyle özetleyebilirsiniz: Satıcı, hizmet bedelinin üzerine KDV'nin tamamını hesaplar ama bu KDV'nin yalnızca tevkifattan arta kalan kısmını tahsil eder. Alıcı ise hizmet bedeli ile bu kalan KDV'yi satıcıya öder, tevkif ettiği kısmı kendi beyannamesiyle vergi dairesine bildirir.
Örneğin tevkifat oranı onda yedi ise, hesaplanan KDV'nin onda yedisi "tevkif edilen KDV" satırına, onda üçü "satıcıya ödenecek KDV" satırına yazılır. Tam tevkifatta ise t = 1 olur; satıcıya ödenecek KDV sıfırlanır ve alıcı yalnızca bedeli öder.
e-Fatura ve e-Arşivde tevkifatlı fatura örneği
Elektronik belgede tevkifat yalnızca görsel bir satır değildir; belgenin teknik yapısında da yer alır. Bu yüzden e-Fatura ve e-Arşiv faturada kağıt faturaya göre birkaç ek alan bulunur.
Fatura tipi
e-Faturada belge düzenlenirken bir fatura tipi seçilir. Tevkifatlı işlemlerde standart "SATIŞ" tipi yerine "TEVKİFAT" tipi kullanılır. Yanlış tip seçildiğinde fatura teknik olarak gönderilse bile tevkifat bilgisi doğru taşınmayabilir ve alıcı tarafında itiraz ya da düzeltme süreci gerekebilir.
Tevkifat kodu
Her tevkifatlı işlem türü için GİB'in yayımladığı kod listesinde bir tevkifat kodu bulunur. Bu kod, hizmetin ya da teslimin türünü ve ona bağlı tevkifat oranını belirtir. Kod seçimi fatura satırında yapılır ve oran genellikle koda göre otomatik gelir. Kod listesi ve oranlar zaman içinde güncellenebildiği için güncel listeyi resmî kaynaktan doğrulamanız önerilir.
Senaryo ve alıcı türü
Alıcı e-Fatura kullanıcısıysa belge e-Fatura olarak, değilse e-Arşiv fatura olarak düzenlenir; tevkifat bilgisi her iki belgede de gösterilebilir. Alıcınızın e-Fatura kullanıcısı olup olmadığını kontrol etmek ve senaryoyu (temel veya ticari) doğru seçmek, tevkifatlı faturada da standart faturadaki kadar önemlidir.
| Alan | Kağıt fatura | e-Fatura / e-Arşiv |
|---|---|---|
| Tevkifat bilgisi | Açıklama ve tutar satırlarında yazılı | Belge yapısında ayrı alan olarak |
| Fatura tipi | Yok | TEVKİFAT tipi seçilir |
| Tevkifat kodu | Genellikle açıklamada belirtilir | Satır bazında kod seçilir |
| Oran gösterimi | Elle yazılır | Koda bağlı olarak gelir |
| Ödenecek tutar | Elle hesaplanır | Yazılım tarafından hesaplanır |
Tevkifatlı satış faturalarınızı düzenlerken bu alanları elle hesaplamak yerine yazılımın hesaplamasına bırakmak hata riskini azaltır. LEHTAR Finans'ın fatura ve e-Fatura modülünde satış faturalarınızı düzenleyip e-Fatura ve e-Arşiv belgelerinizi panelden, GİB özel entegratörü üzerinden gönderirsiniz.
Örnek fatura üzerinden muhasebe kaydı mantığı
Faturanın düzeni doğru olduğunda muhasebe kaydı da büyük ölçüde bu satırlardan türetilir. Aşağıda tek düzen hesap planındaki yaygın hesaplarla genel mantığı özetliyoruz. Uygulamada farklı kayıt yöntemleri tercih edilebilir; işletmenizin kayıtları için mali müşavirinizin yaklaşımı esastır.
Satıcı tarafı
- 120 Alıcılar (borç): M + M × k × (1 − t), yani alıcıdan tahsil edilecek tutar
- 600 Yurt İçi Satışlar (alacak): M
- 391 Hesaplanan KDV (alacak): M × k × (1 − t), yani satıcının beyan edeceği kısım
Satıcı, tevkif edilen kısmı kendi hesaplanan KDV'sine almaz; çünkü bu kısım alıcı tarafından beyan edilecektir.
Alıcı tarafı
- İlgili gider veya varlık hesabı (borç): M
- 191 İndirilecek KDV (borç): M × k, yani KDV'nin tamamı
- 320 Satıcılar (alacak): M + M × k × (1 − t)
- 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar (alacak): M × k × t, yani tevkif edilen KDV
Alıcı, tevkif ettiği KDV'yi sorumlu sıfatıyla beyan edip öder; KDV'nin tamamını, şartları sağlanıyorsa indirim konusu yapabilir. Kayıtların yevmiye maddesi biçiminde, alıcı ve satıcı için ayrıntılı anlatımını tevkifatlı fatura muhasebe kaydı rehberimizde bulabilirsiniz.
Tevkifatlı faturada sık yapılan hatalar
Örnek faturayı doğru okumak kadar, yaygın hataları tanımak da işinizi kolaylaştırır. Uygulamada en sık karşılaşılan durumlar şunlardır:
- Tevkif edilen KDV'nin ödenecek toplama eklenmesi: Alıcıdan fazla tutar istenir, cari bakiye şişer, tahsilatta uyuşmazlık çıkar.
- Tevkifata tabi olmayan alıcıya tevkifatlı fatura kesilmesi: Kısmi tevkifat çoğu işlemde yalnızca belirlenmiş alıcılara yapılan işlemlerde uygulanır. Alıcının bu kapsamda olup olmadığını önceden teyit etmek gerekir.
- Yanlış tevkifat kodu veya oranı: Hizmetin türü yanlış tanımlandığında oran da yanlış olur. Benzer görünen hizmetlerin farklı kodlara bağlı olabileceğini unutmayın.
- Tutar sınırının gözden kaçması: Bazı kısmi tevkifat uygulamalarında, fatura tutarı mevzuatta belirtilen sınırın altında kalıyorsa tevkifat uygulanmayabilir. Güncel sınırı resmî kaynaktan kontrol edin.
- e-Faturada fatura tipinin SATIŞ bırakılması: Görselde tevkifat satırı olsa bile belge yapısı tevkifatı taşımayabilir.
- Açıklama alanının boş bırakılması: Özellikle kağıt faturada tevkifat oranının ve uygulandığının yazılmaması, alıcının kaydını zorlaştırır.
Alıcı tarafında da gelen tevkifatlı faturayı kontrol ederken aynı noktalara bakmak gerekir: tevkif edilen KDV doğru hesaplanmış mı, ödenecek tutar doğru mu, kod işleme uygun mu?
Göndermeden önce kontrol listesi
Tevkifatlı bir faturayı düzenledikten sonra, göndermeden önce aşağıdaki sorulara "evet" diyebiliyorsanız faturanız büyük olasılıkla doğru kurgulanmıştır:
- Bu işlem gerçekten tevkifat kapsamında mı ve alıcı tevkifat yapmakla yükümlü mü?
- Fatura tutarı, varsa tutar sınırını aşıyor mu?
- Doğru tevkifat kodu seçildi mi, oran koda uygun mu?
- e-Faturada fatura tipi TEVKİFAT olarak işaretlendi mi?
- Hesaplanan KDV, tevkif edilen KDV ve satıcıya ödenecek KDV ayrı ayrı görünüyor mu?
- Ödenecek tutar, tevkif edilen KDV'yi içermiyor mu?
- Alıcı bilgileri, VKN ve senaryo seçimi doğru mu?
- Açıklama alanında tevkifat bilgisi okunaklı biçimde yer alıyor mu?
Bu listeyi bir kez yazılımınızdaki fatura şablonlarına uyarlarsanız, düzenli kestiğiniz tevkifatlı faturalarda her seferinde aynı kontrolleri tekrar düşünmeniz gerekmez.
Tevkifatlı faturalar dönem sonunda nasıl izlenir?
Tevkifatlı faturanın etkisi fatura kesildiği gün bitmez. Satıcı, tevkifatlı işlemlerini dönem beyannamesinde ayrıca gösterir; alıcı ise tevkif ettiği KDV'yi sorumlu sıfatıyla beyan eder. Bu nedenle dönem içinde kesilen ve alınan tevkifatlı faturaların toplu olarak izlenebilmesi önemlidir.
Ön muhasebe tarafında yapılabilecekler şöyle özetlenebilir:
- Tevkifatlı satışları ve alışları ayrı etiket veya kategoriyle izlemek
- Cari hesaplarda alıcıdan beklenen tahsilatın, tevkif edilen KDV hariç tutar olduğundan emin olmak
- Dönem sonunda hesaplanan ve indirilecek KDV özetini kontrol etmek
- Bu özetleri beyanname hazırlığı için mali müşavirle paylaşmak
LEHTAR Finans'taki KDV raporu dönemlere göre matrah, hesaplanan ve indirilecek KDV özetini bir arada görmenizi sağlar; beyanname hazırlığı ve verilmesi ise mali müşavirinizin sorumluluğundadır. Hangi paketin işletmenizin fatura hacmine ve e-belge ihtiyacına uyduğunu görmek için paketler ve fiyatlar sayfasını inceleyebilirsiniz.
Sonuç
Tevkifatlı fatura örneğini doğru okumanın anahtarı, hesaplanan KDV ile satıcıya ödenecek KDV'yi birbirinden ayırmak ve ödenecek tutara tevkif edilen kısmı eklememektir. Fatura tipini, tevkifat kodunu ve alıcının yükümlülüğünü göndermeden önce kontrol etmek, hem sizin hem alıcınızın kayıtlarını sorunsuz tutar; kişisel durumunuza özgü sorular için mali müşavirinize danışabilirsiniz. Tevkifatlı faturalar dahil satış faturalarınızı tek panelden düzenleyip göndermek için faturalar ve e-Fatura sayfamızı inceleyebilirsiniz.