E-ticaret için gerekli belgeler üç ana katmanda toplanır: işletmenizin yasal varlığını gösteren kuruluş ve vergi belgeleri, Ticaret Bakanlığının ETBİS kaydı gibi e-ticarete özgü kayıtlar ve sitenizde yayınlamanız gereken ön bilgilendirme, mesafeli satış ve kişisel veri metinleri. Bunlara sattığınız ürüne göre sektörel izinler ile ödeme kuruluşunun ve pazaryerinin istediği başvuru evrakları eklenir. Aşağıda her belgenin neden istendiğini, nereden alındığını ve hangi sırayla hazırlanmasının mantıklı olduğunu bulacaksınız.
Bu yazı genel bilgi verir. Mevzuat ve eşikler zaman içinde değişebildiği için işletmenizin durumuna özel vergi ve hukuk değerlendirmesinde profesyonel destek almanız ve resmî kaynakları kontrol etmeniz yerinde olur.
E-ticaret için gerekli belgelerin kısa listesi
Önce bütün resmi görelim. Belgelerin bir kısmını kamu kurumlarından alırsınız, bir kısmını ise sizin hazırlamanız gerekir. İkinci grubu, yani sitede yayınlanacak metinleri atlamak en sık yapılan hatadır.
- Kuruluş ve kimlik belgeleri: kimlik, vergi dairesine işe başlama kaydı, vergi levhası, imza beyannamesi ya da imza sirküleri; şirketlerde ticaret sicil gazetesi ve oda faaliyet belgesi.
- Vergi ve fatura altyapısı: e-arşiv fatura ya da e-fatura kullanımı, işletme adına açılmış ticari banka hesabı.
- E-ticarete özgü kayıtlar: ETBİS kaydı; ticari ileti gönderecekseniz İleti Yönetim Sistemi (İYS) kaydı; kapsamdaysanız VERBİS kaydı.
- Sitedeki yasal metinler: satıcı bilgileri, ön bilgilendirme formu, mesafeli satış sözleşmesi, cayma ve iade koşulları, KVKK aydınlatma metni, çerez politikası.
- Ürüne özgü belgeler: gıda, kozmetik, elektronik, oyuncak gibi kategorilerde kayıt, bildirim, uygunluk ve garanti belgeleri.
- Kanal başvuruları: ödeme kuruluşu (sanal POS) ve pazaryeri başvurularında istenen evrak seti.
İşletme türüne göre belgeler: şahıs mı, şirket mi?
İnternetten düzenli ve kazanç amacıyla satış yapmak ticari faaliyettir; bu nedenle ilk adım vergi mükellefiyetidir. Türkiye'de küçük ölçekte başlayanlar çoğunlukla şahıs işletmesi kurar, ortaklı yapı ya da büyüme planı olanlar limited veya anonim şirketi tercih eder. Hangi türün size uygun olduğu ciro beklentisine, sorumluluk tercihlerinize ve vergi durumunuza bağlıdır. Seçiminiz, istenecek belgeleri doğrudan belirler:
| Belge | Şahıs işletmesi | Limited / anonim şirket |
|---|---|---|
| Vergi levhası | Gerekir | Gerekir |
| İmza belgesi | Noterden imza beyannamesi | İmza sirküleri |
| Sicil kaydı | Faaliyete göre ticaret sicili ya da esnaf ve sanatkâr sicili | Ticaret sicili tescili ve sicil gazetesi ilanı |
| Oda kaydı ve faaliyet belgesi | Ticaret odası ya da esnaf ve sanatkârlar odası | Ticaret odası |
| Ana sözleşme | Yok | Gerekir |
| MERSİS numarası | Ticaret siciline kayıtlıysanız vardır | Vardır |
| Ticari banka hesabı | Ödeme kuruluşları genellikle işletme sahibi adına hesap ister | Şirket adına hesap gerekir |
Şirketlerde kayıtlı elektronik posta (KEP) ve elektronik tebligat gibi yükümlülükler de gündeme gelir. Bu yükümlülüklerin güncel kapsamını kuruluş aşamasında ticaret sicili müdürlüğünden ve vergi dairesinden teyit edin.
Evden satış ve esnaf muafiyeti
Evde kendi ürettiği el emeği ürünleri internetten satan kişiler, belirli koşullarla gelir vergisi muafiyetinden yararlanabilir. Bu durumda vergi dairesinden muafiyet belgesi alınır ve şahıs işletmesi kurmadan satış yapılabilir. Muafiyetin kimleri kapsadığı ve hangi sınırların uygulandığı evden e-ticaret vergi muafiyeti yazımızda ayrıntılı anlatılıyor. Unutmayın: muafiyet vergi tarafını ilgilendirir; tüketiciyi koruyan bilgilendirme, cayma hakkı ve kişisel veri kuralları satış yönteminize bağlı olarak geçerliliğini korur.
Vergi ve fatura belgeleri
Her satış için fatura düzenlenir. İnternet üzerinden satış yapan işletmeler için belirli ciro eşiklerinde e-arşiv fatura ve e-fatura kullanımı zorunlu hâle gelir; eşik altındaysanız da elektronik faturaya gönüllü geçmek, siparişleri muhasebeye aktarmayı kolaylaştırır. Eşikler zaman zaman güncellendiği için en doğru bilgiyi Gelir İdaresi Başkanlığı üzerinden kontrol edin. Hangi vergilerin ödendiğine dair genel çerçeve için e-ticaret vergisi rehberimize göz atabilirsiniz.
ETBİS kaydı ve diğer resmî kayıtlar
ETBİS, Ticaret Bakanlığının Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi'dir ve 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun çerçevesinde e-ticaret yapan hizmet sağlayıcıların kaydını tutar. Kayıt e-Devlet kimlik doğrulamasıyla yapılır; kendi alan adınız, sosyal medya hesaplarınız ve pazaryeri mağazalarınız gibi satış yaptığınız kanalların bilgilerini girersiniz. Kayıt tamamlandığında sistemin verdiği bildirim ya da doğrulama bilgisi, bazı ödeme kuruluşları ve pazaryerleri tarafından da sorulabilir.
ETBİS hakkında bilinmesi gereken birkaç nokta:
- Kendi sitenizde, pazaryerinde ya da sosyal medyada satış yapmanız fark etmeksizin kayıt yükümlülüğü gündeme gelebilir; güncel kapsamı Ticaret Bakanlığı duyurularından izleyin.
- Alan adı değiştirdiğinizde, yeni bir kanal açtığınızda ya da işletme bilgileriniz değiştiğinde kaydı güncellemeniz gerekir.
- Kayıt satıcı işletmenin yükümlülüğüdür; e-ticaret yazılımı sağlayıcısı bu kaydı sizin yerinize yapmaz.
İleti Yönetim Sistemi (İYS): Müşterilerinize kampanya SMS'i, e-posta ya da arama gibi ticari elektronik ileti göndermeyi planlıyorsanız alıcıdan onay almanız ve bu onayları İYS'ye kaydetmeniz gerekir. Sipariş bilgisi, kargo takibi gibi işlem bildirimleri ise ticari ileti sayılmaz.
VERBİS: Müşterilerinizin ad, adres, telefon gibi kişisel verilerini işlediğiniz için 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında veri sorumlususunuz. Veri Sorumluları Siciline kayıt yükümlülüğü ise çalışan sayısı ve ciro gibi eşiklere bağlıdır; durumunuzu Kişisel Verileri Koruma Kurumu üzerinden kontrol edin.
Sitenizde yayınlamanız gereken yasal metinler
Resmî belgeler kadar önemli olan ikinci grup, müşterinin satın alma öncesinde görmesi gereken metinlerdir. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği, uzaktan yapılan satışlarda tüketicinin önceden bilgilendirilmesini ister. Ödeme kuruluşları da başvuruyu değerlendirirken bu sayfaların yayında olup olmadığına bakar.
- Satıcı bilgileri: unvan, açık adres, vergi ya da MERSİS numarası, telefon ve e-posta gibi iletişim bilgileri sitede kolayca bulunmalıdır.
- Ön bilgilendirme formu: ürünün temel nitelikleri, toplam fiyat, teslimat, ödeme ve cayma koşulları siparişten önce gösterilir.
- Mesafeli satış sözleşmesi: sipariş sırasında onaylanır ve müşteriye kalıcı bir ortamda (örneğin e-postayla) iletilir.
- Cayma hakkı ve iade koşulları: genel kural olarak tüketicinin on dört günlük cayma hakkı vardır; kişiye özel üretilen ya da hijyen açısından iadesi uygun olmayan ürünler gibi istisnalar açıkça yazılmalıdır.
- Teslimat ve kargo koşulları: gönderim süresi, kargo ücreti ve teslim edilemeyen siparişlerde izlenecek yol.
- KVKK aydınlatma metni: hangi verinin, hangi amaçla, kiminle paylaşılarak işlendiği.
- Çerez politikası: sitede kullanılan çerez türleri ve tercih yönetimi.
- Ticari ileti onay metni: kampanya bildirimi gönderecekseniz ayrı ve açık bir onay alanı.
Başka bir siteden kopyalanan metinler çoğu zaman sizin iade süreciniz, kargo firmanız ya da veri paylaşımlarınızla örtüşmez; bu da hem müşteriyle hem denetimde sorun doğurur. Metinleri kendi işleyişinize göre hazırlayın, gerekirse hukuki destek alın. LEHTAR E-Ticaret'te bu sayfaları içerik yönetimi bölümündeki statik sayfalar üzerinden yayınlar ve menüye bağlarsınız; metinlerin içeriği ve güncelliği ise satıcı işletmenin sorumluluğundadır.
Ürüne ve sektöre göre ek belgeler
Genel belgeler her e-ticaret işletmesi için ortaktır, ancak bazı ürün grupları ayrıca izin, kayıt ya da uygunluk belgesi gerektirir. Aşağıdaki tablo sık karşılaşılan örnekleri özetler; ayrıntılar ürünün türüne göre değişeceği için ilgili kurumun güncel düzenlemesine bakın.
| Ürün grubu | Sık istenen belge ya da kayıt | Bilgi alınacak kurum |
|---|---|---|
| Gıda ve takviye edici gıda | İşletme kayıt ya da onay belgesi, mevzuata uygun etiket | Tarım ve Orman Bakanlığı |
| Kozmetik | Ürün Takip Sistemi bildirimi, ürün bilgi dosyası | Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu |
| Elektronik ve oyuncak | Uygunluk beyanı ve CE işareti, Türkçe kullanım kılavuzu, kapsamdaysa garanti belgesi | Ticaret Bakanlığı ve ilgili piyasa gözetim kurumları |
| İthal ürünler | Alış faturası, gümrük beyannamesi gibi menşe ve yasal giriş belgeleri | Ticaret Bakanlığı |
| Markalı ürünler | Marka tescil belgesi ya da marka sahibinden yetki belgesi | Türk Patent ve Marka Kurumu |
Reçeteli ilaç, alkollü içki ve tütün ürünleri gibi kategorilerde internetten satış ya yasaktır ya da sıkı kurallara bağlıdır. Ürün seçimini kesinleştirmeden önce bu sınırları kontrol etmek, sonradan kapanan bir mağaza riskini ortadan kaldırır. Markalı ürün satışında pazaryerleri marka tescil ya da yetki belgesi isteyebilir; kendi markanızla satıyorsanız tescil zorunlu olmasa da kopyalanmaya karşı koruma sağlar.
Ödeme kuruluşu ve pazaryeri başvurusunda istenen evraklar
Kartla tahsilat yapabilmek için bir ödeme kuruluşuyla ya da bankayla çalışırsınız. Kurumların evrak listesi birbirinden farklı olabilir, ancak çoğu başvuruda şu belgeler istenir:
- Vergi levhası
- İmza beyannamesi (şahıs) ya da imza sirküleri (şirket)
- Yetkilinin kimlik belgesi
- Şirketlerde ticaret sicil gazetesi ve güncel faaliyet belgesi
- İşletme ya da işletme sahibi adına açılmış banka hesabının IBAN bilgisi
- Yasal metinleri ve iletişim bilgileri yayında olan bir site adresi
- Satılan ürün kategorisine ilişkin bilgi, gerekiyorsa sektörel belge
Ödeme kuruluşu, siteyi inceleyerek ürünlerin gerçekten satışa hazır olduğuna, fiyatların ve iade koşullarının göründüğüne bakar. Bu yüzden başvuruyu, mağazanız büyük ölçüde hazır ve yasal sayfalar yayında olduğunda yapmak süreci hızlandırır. LEHTAR E-Ticaret'in ödeme yöntemleri sayfasında anlaşmalı ödeme kuruluşlarını ve havale/EFT seçeneğini görebilirsiniz; başvuru sürecinde hangi adımın sizi beklediğini panelden takip edersiniz.
Pazaryerlerinde satıcı başvurusu da benzer bir evrak setiyle yapılır; buna ek olarak marka belgeleri, kategoriye özgü sertifikalar ve iade adresi bilgileri istenebilir. Her pazaryerinin güncel listesi kendi satıcı panelinde yayınlanır.
Belgeleri hangi sırayla hazırlamalısınız?
Belgeler birbirine bağlıdır: ödeme kuruluşu vergi levhasını, ETBİS alan adını, pazaryeri imza belgesini ister. Şu sıralama gereksiz beklemeyi azaltır:
- Ürün ve iş modelini netleştirin. Sattığınız ürün sektörel izin gerektiriyorsa bunu en başta öğrenin.
- İşletme türünü seçip vergi kaydını yapın. Şahıs işletmesi, şirket ya da muafiyet seçeneklerinden size uygun olanı belirleyin.
- İmza belgesi, oda kaydı ve ticari hesabı tamamlayın. Bu üçü neredeyse her başvuruda istenir.
- Alan adını alın ve mağazayı kurun. Ürünleri, fiyatları ve kargo koşullarını girin; yasal metinleri kendi işleyişinize göre hazırlayıp yayınlayın.
- ETBİS kaydını yapın. Alan adınız ve satış kanallarınız belli olduğunda kayıt daha sağlıklı olur.
- Ödeme kuruluşuna başvurun. Site hazır olduğunda değerlendirme daha hızlı ilerler.
- Fatura, İYS ve VERBİS durumunu kontrol edin. E-arşiv ya da e-fatura geçişinizi tamamlayın, ticari ileti planınıza göre onay altyapısını kurun.
- Yayın öncesi son kontrol yapın. Bir deneme siparişiyle sözleşme onayını, fatura akışını ve bilgilendirme e-postalarını uçtan uca test edin.
Bu adımların bir kısmı paralel yürüyebilir; örneğin vergi kaydı tamamlanırken ürün kataloğunu hazırlamaya devam edebilirsiniz. Altyapı aboneliğinin maliyetini ve paketlerin kapsamını planlamanıza katmak isterseniz güncel bilgiler paketler ve fiyatlar sayfamızda yer alır.
Sık yapılan hatalar
- Tahsilatı kişisel hesap üzerinden yürütmek ve faturayı sonradan düzenlemeye çalışmak.
- Sitede adres ve vergi bilgisini göstermemek ya da yalnızca bir iletişim formu bırakmak.
- Cayma hakkı istisnalarını yazmadan kişiye özel ürün satmak.
- Alan adı ya da satış kanalı değiştiğinde ETBİS kaydını güncellememek.
- Onay almadan kampanya SMS'i veya e-postası göndermek.
Sonuç
E-ticaret için gerekli belgeler tek bir evraktan değil, birbirini tamamlayan bir setten oluşur: kuruluş ve vergi belgeleri işletmenizi tanımlar, ETBİS ve diğer kayıtlar faaliyetinizi görünür kılar, yasal metinler müşteriyle ilişkinizi düzenler, sektörel belgeler ürününüzün satılabilir olduğunu gösterir. Bu setin sorumluluğu satıcı işletmededir; doğru sırayla hazırladığınızda ödeme ve pazaryeri başvuruları da sorunsuz ilerler. Belgeleriniz hazırlanırken mağazanızı kurup yönetmek için LEHTAR E-Ticaret yazılımını inceleyebilirsiniz.